Hein Albeda

Niet zo korte termijn gericht: kijk naar gemeenten

2012-03-02T00:23:00.001-08:00

Het is opvallend hoe langzaam dewerkelijkheid doordringt tot de landelijke politiek. De VVD houdt nogvast aan de 3% limiet voor het begrotingstekort, maar verder heeftiedereen wel door dat dat slechts een richtinggevend cijfer is.Misschien moet Stef Blok nog even te rade gaan bij Wiegel, onderwiens medebewind het tekort snel opliep. De landelijke politiekverwijt het bedrijfsleven wel eens teveel op de korte termijn tedenken, maar zelf is ze er heel erg goed in. Natuurlijk moeten de financiën deugdelijk beheerd worden. Laat de landelijke politiek eenskijken wat ze in de gemeenten doen. Daar is de vraag of er een aanmerkelijk en structureel tekort ligt veel belangrijker dan de raming voor het ene jaar.

Gemeenten mogen geen tekort hebben, de3%-grens ligt bij hen op nul. Maar zo star kan het natuurlijk nietzijn, daarom kijkt de provincie niet naar het tekort van het jaar,maar vooral naar de meerjarenraming. De provincie als financieeltoezichthouder vindt de meerjarenraming veel interessanter!

Dat is dan ook de eerste les: kijk naarde meerjarenraming in plaats van de jaarlijkse begroting. (Bij hetrijk denken we dan aan structurele hervormingen om de financiën oppeil te krijgen: de woningmarkt, de arbeidsmarkt, de AOW en de zorg).Je moet niet extra bezuinigen als het jaar daarna het alweer beter gaat. Je kijkt dan ook of uitgaven nu in de toekomst misschien geld gaanopleveren. Een wasmachine kopen om niet meer naar de wasserette temoeten bespaart geld, maar kost je even wat extra's. In hetbaten-lastenstelsel dat de gemeenten hanteren is ook duidelijkerverschil mogelijk tussen investeringen en gewone uitgaven. Daar zien we de kosten van de wasmachine als jaarlijkse kosten terug in plaats van de grote uitgave in het jaar dat je hem koopt. (Wat JanMastwijk van het CDA lang bepleitte) Dat inzicht is bij de rijksbegroting veel beperkter.

De tweede les: van de provincies is datje niet direct bij moet springen, maar eerst de inkomsten moetmaximaliseren. Als je geen grote overheid wilt, kan dat natuurlijk tijdelijk. Gemeenten krijgen geld uit belastingen en hetGemeentefonds. Komen ze in de problemen, dan is er een demogelijkheid een beroep te doen op een extra uitkering. Eenaanvullende uitkering wordt slechts verleend indien de algemenemiddelen van de gemeente aanmerkelijk en structureel tekort zullenschieten om in de noodzakelijke behoeften te voorzien, terwijl deeigen inkomsten van de gemeente zich op een redelijk peil bevinden.Bij het rijk denken we dan aan de solidariteitstax voorveelverdieners, of een Solidaritätszuschlag zoals Duitslanddat deed na de hereniging. Links zal eerder kiezen voor deveelverdienerstax, rechts voor de generieke. Je kunt natuurlijk de BTW verhogen. Een belastingverhoging voor veelverdieners heeft echter minder gevolgen voor de consumptie dan een BTW-verhoging. Zeker als je die tijdelijk invoert, zodat veelverdieners niet naar het buitenland gaan verhuizen of nieuwe fiscale trucs ontwerpen.

Natuurlijk kijkt een landelijkepoliticus niet naar een gemeente, die is te klein en is hem te min.Maar het zou best handig zijn om iets bescheidener te zijn en ooknaar de gemeenten te gaan voor advies.Zij verliezen de lange termijn niet uit het oog.

Niet "Wie gaat de PvdA leiden", maar wat gaat de PvdA doen?

2012-02-29T04:46:00.000-08:00

Wie de PvdA gaat leiden is eigenlijkeen volslagen oninteressante vraag voor al die mensen die zich nietverbonden hebben aan de PvdA. Het is een overschatting van de rol enmogelijkheden van de politiek. Interessanter is hoe de PvdA echt eenrol kan kiezen om Nederland zichzelf weer te laten vormen. Dat gaatniet om marktwerking versus overheid. Er zit een hoop tussenin.

Marktwerking zorgt bij individuelekeuzen voor de beste verdeling. De representatieve democratie zorgtbij puur collectieve keuzen zoals de hoogte van de belastingen vooreen betere keuze (hoewel de ruimte om de belasting te verhogenbeperkt wordt door belastingconcurrentie van landen, toenemendeontduiking bij te hoge belastingen en afnemende economischeactiviteit bij belasting die vooral ingezet wordt voor herverdeling).Bij de discussies over de zorg worden deze twee vormen: democratieversus marktwerking tegenover elkaar gezet. In werkelijkheid is dateen grove versimpeling van de werkelijkheid. Het concept vanassociatieve democratie zou hierbij kunnen helpen.

De representatieve democratie gaatervan uit dat groepen burgers het beste gerepresenteerd kunnen wordendoor mensen die hen kennen en vertegenwoordigen en namens hen in depositie zijn gezet om te overleggen en te onderhandelen overbepaalde problemen. Dat was de vorige eeuw buitengewoon succesvol.Steeds vaker is de schaal zo groot geworden dat op het niveau vanrepresentatie (bijvoorbeeld de Tweede Kamer) geen oplossingenmogelijk zijn. Neem een probleem van verslaving of van gebrekkigeinburgering. Je kunt werken met geboden, verboden of ergens geldtegenaan gooien, maar het probleem is niet oplosbaar op de schaal vanNederland. Ook andere zaken zijn eigenlijk te ingewikkeld: denk aanlanger doorwerken (je kunt de AOW-leeftijd verhogen, maar nu alwerken veel mensen niet tot hun 65e).

Toch is het idee om iedereen het danzelf te laten regelen niet bevredigend. Dan is de macht van het gelddoorslaggevend. Ook representatie is niet bevredigend omdat devertegenwoordigers nu eenmaal kennis en ervaring missen die de mensenzelf bezitten.

Het idee van de associatieve democratieis dat het menselijk welzijn en vrijheid beide het best zijn gediendwanneer zoveel mogelijk in een samenleving wordt beheerd doorvrijwillige en democratisch zelfbestuurde verenigingen (wikipedia).Associatieve democratie zoekt hoe verantwoordelijkheden enbevoegdheden geregeld kunnen worden - zonder alles van bovenaf teregelen - door democratische associaties. Idee is dat burgers meerkunnen en weten dan hun vertegenwoordigers, bijvoorbeeld doorspecifieke kennis over hun wijk, hun ziekte, hun werk. Waarmarktwerking zich uitsluitend op individuele voorkeuren richt en derepresentatieve democratie op collectief, zoekt de associatievedemocratie hier iets tussenin.

Associatieve democratie krijgt in demedia weinig aandacht omdat het ingewikkeld is om over te berichten.Het is gemakkelijker om te kijken wie de PvdA moet gaan leiden,Plasterk of Samsom. Aanwijsbaar, herkenbaar, aaibaar. Associatievedemocratie vraagt wel een bepaalde democratische gezindheid en deerkenning van basale individuele rechten. Het vraagt ook hetaccepteren van risico, door bevoegdheden en verantwoordelijkheden tedelegeren. Dat kan mis gaan.

Het afstoten van taken door de politiek is vooral gezienals het introduceren van marktwerking en concurrentie.

Er zou veelgewonnen kunnen worden door expliciet af te stoten en te delegerennaar associaties: delegeren aan wijken, organisaties, clubs met deverplichting om verantwoording af te leggen over de democratischeaanpak. We zijn het een beetje verleerd, maar leren veel bij. Denkaan bewoners die het groen in hun eigen buurt beheren of een gemeentedie de WMO samen met organisaties, instellingen en burgers vormgeeft.

Wie zou in de PvdA daar nu het bestemee uit de voeten kunnen? Albayrak denk ik. Maar die gaat de PvdA niet leiden. De vraag gaat over hoe ze op Wilders reageren of hoe ze stemmen winnen. Jammer.
Maar uiteindelijk beslist de PvdA er niet over. Wij, burgers, zouden zelf de macht moeten eisen.

Internet: Sauron kijkt toe, maar de hobbitstee is er ook

2012-02-28T00:59:00.001-08:00

The Lord of the Rings is geschreven door de theoloog Tolkien. Hij had een afkeer van industrialisatie en modernisering. De industrialisatie en modernisering bracht een anonimiteit die hij uitvergrootte tot de drager van de ring. De drager van de ring werd onzichtbaar en kwam in de greep van een duistere macht. Die anonimiteit die de ring een enkeling bood, biedt het internet inmiddels iedereen. Wie maar wil kan - ongehinderd door sociale controle - mensen lekker afzeiken, doodwensen en groepen ophitsen.

Inmiddels is deze onzichtbaarheid benoemd als het “Online disinhibition effect”. John Suler noemt het giftige ontremming. Het effect treedt ook offline op. Er schijnt een experiment te zijn waarbij mensen in verhullende kleding en mensen met een naambordje schokken konden toedienen. De mensen in verhullende kleding dienden langer schokken toe dan de niet anonieme mensen. De anonimisering zien we ook in het misbruik van uitkeringen en verzekering: degene van wie je steelt kent je toch niet. Politieke partijen worden zelfs groot door mensen te beledigen of te bestelen zonder zich de individuen voor te stellen. Links en rechts trapt er in. Het is immers ingewikkeld om rekening te houden met anderen.

Op internet zou het verder gaan. Volgens Suler is het erger dan een persoon die gemaskerd iets doet, omdat hij dan direct de gelaatsuitdrukking van de omstanders kan zien. Internet geeft immers niet alleen je identiteit niet prijs, je ziet ook de reacties van de anderen niet meteen. Je ziet ze niet gekwetst, verontwaardigd. Het leidt tot solipsistische introjectie: je denkt zelf naar eigen behoefte je wereld te kunnen bouwen. Degene die je beledigt zal wel een onmenselijke duivel zijn, dus het geeft niet dat je hem of haar beledigt. Het is giftige ontremming omdat het anderen ook kan vergiftigen. Er ontstaat een nieuwe norm op sites die de haat-reacties niet verwijderen: anderen gaan zich ook lekker uitleven. Bovendien zou een kwart van de schelders zelf beledigd zijn, men neemt wraak.

In In de ban van de ring was de oplossing het verbranden van de ring in de vulkaan. Tegelijk heeft het natuurlijk ook wel iets prettigs om een keer te ontsnappen (vergelijk het met carnaval). Op GeenStijl is het altijd carnaval.

Nu is het mooie van de nieuwe technologie dat het niet alleen mogelijk maakt om anoniem te schelden. Om terug te gaan naar de industrialisatie waar Tolkien zo tegen was: met die industrialisatie werd de massaproductie ingezet en de massale fabrieken werden de norm. Dat hoeft nu niet meer. Met internet kun je juist heel goed kleinschaligheid introduceren. Je kunt in beschermde kring lotgenoten vinden om over je ziekte te praten. Je kunt veel gemakkelijker je eigen bedrijfje starten. Massa-individualisering wordt mogelijk. Je kunt mensen die in je geinteresseerd zijn op de hoogte houden van wat je doet en direct op hen reageren. Het antwoord van Tolkien is de hobbit in zijn kleinschalige hobbitstee. De Ring is overal mogelijk. Hobbitstee gelukkig ook. Daarom scoren de niet-anonieme twitterende burgemeesters bijvoorbeeld goed

NB: met dank aan wikipedia

Geen einde aan marktwerking, maar behoefte aan kwaliteit

2012-02-24T00:55:00.001-08:00

Om mij heen is het bon ton aan hetworden om marktdenken te verketteren. Is het marktdenken inderdaad devijand om te verslaan? Dat gaat mij veel te ver. Mensen zijn al veelmeer gewend aan marktdenken dan ze weten. Griekenland is bijnafailliet omdat het marktdenken er irrelevant was. Het geld moet welverdiend worden! Uitkeringstrekkers moeten werken voor hun geld, voorwat hoort wat. Dat is eigenlijk marktdenken in optima forma. Traditioneel links ziet marktwerking als rechts en is daarom tegen. Het isechter niet een opstand tegen marktwerking, maar een behoefte aan kwaliteiten inleving.

De kritiek op het neoliberale deel ikwel. Er is geen inleving in de ander, er is geen grens aan hetverdienen en er is geen zelfbeperking. Het grappige aan de kritiek ophet marktdenken is juist dat er geen markt meer aan te pas komt. Eris geen onderhandeling tussen partijen die elk hun voorkeuren hebben.Het onderhandelen is juist veel te veel uitbesteed (aan financiëleexperts) en het verdienen is aan het oog onttrokken. Een beperktaantal experts besluit, de rest heeft het nakijken. Of er is helemaalgeen markt omdat er te weinig aanbieders zijn (ziekenhuizen, tandartsen). In de onderhandelingspelen verder alleen meetbare zaken en niet vriendelijkheid, inlevingen begrip. Dat is omdat experts beslissen zonder andere elementen eenrol te laten spelen, inkopers krijgen de opdracht op een beperktaantal zaken te sturen. Geld is de enige maat geworden.

Tweedekritiek is dat er geen morele grenzen gesteld worden aan watgeproduceerd mag worden. Je kunt bij je keuze niet meer zien of erbij de productie mensen uitgeperst zijn en natuur vernietigd. Terwijl oorspronkelijke liberalen juist de vrijheid beperkt laten worden door de schade aan anderen: je kunt vrij beslissen zolang je niet de vrijheid van anderen beperkt. (lees John Stuart Mill's On liberty). Ook Adam Smith was doordrongen van het belang van moreel toelaatbaar handelen. Bij kritiek op het marktdenken speeltzeker het gebrek aan moraal. Ik heb dat eerder geduid als kortingkrijgen als je vlees koopt van dieren die bij leven gemarteld mogenworden. Scharrelvlees is duurder omdat er geïnvesteerd moet wordenin de leefomstandigheden van dieren. Wil je daar niet in investeren,dan krijg je korting op je vlees! Dat komt omdat de moraaluitgeschakeld wordt. Er is een gebrek aan inleving in anderen:kinderen die in fabrieken werken, bossen die vernietigd worden. Watde samenleving niet accepteert, speelt geen rol. Marktwerking is hierpas op orde als morele uitwassen onmogelijk worden gemaakt.

Goedemarktwerking vraagt ook nogal wat regulering. Gewone verboden lijkenouderwets, maar voor eerlijke concurrentie moet je juist bioindustrie, oneerlijke handelen vernietiging van bossen verbieden. (Het is zelfs klassiek liberaal). Moraal geldt ook bij lage lonenvoor MacJobs en belastingheffing naar draagkracht. Immers:individualisme in de zin van rechten voor individuen en marktwerkingom aan individuele voorkeuren te voldoen is wat anders dan hetNeo-liberale wie niet meekomt heeft dat aan zichzelf te wijten. Datis eerder conservatief dan marktwerking. Moraal kan heel goed bijmarktwerking, maar eerst komt de moraal, dan pas de markt.

Marktdenken gaat over voorkeuren.Iemand heeft graag een mooie broek en een ander verkoopt broeken.Maar wat is mooi en welke prijs heeft iemand over voor kwaliteit enuiterlijk? Dat kan je niet voor iedereen bepalen, dus laat jeondernemers risico lopen en laat je consumenten kiezen. Het gevolg is een gevarieerd aanbod met voor elk wat wils. Dat gaat bij dienstverlening net zogoed op. De een waardeert het praatje bij de zorg, de ander niet. Deeen wil het liefst een knie-operatiefabriek om zo snel en goedmogelijk geholpen te worden, de ander wil meer menselijkheid enmedeleven. (Wil je bij ziekenhuizen op prijs concurreren, zorg dan wel dat er genoeg aanbod is, want schaarste drijft de prijs op). En per ziekte verschilt het uiteraard. Die individuelevoorkeuren vindt iedereen heel normaal. Schnabel heeft deverschuiving ooit genoemd “van kwantitatieve individualisering,naar kwalitatieve individualisering”. Vroeger was men meer gehechtaan iedereen hetzelfde recht, was men gericht op regels, nu meer opieder mens als uniek persoon en gericht op vrijheid van ieder mens.

Wat overblijft is een toegenomenbehoefte aan kwaliteit. En kwaliteit is niet altijd meetbaar, somspersoonlijk en gaat vaak gepaard met inleving. Kwaliteit is nietindividueel, maar maak je samen. Daar is groei te vinden: niet meerkwantiteit, maar meer kwaliteit.

Leren uit ecosystemen en de chemie

2012-02-16T01:16:00.000-08:00

Een van de mooiste systemen die ik bijscheikunde op de middelbare school tegenkwam was de buffer. De zelfgecreëerde stabiliteit van een buffer intrigeert mij nog steeds. Die stabiliteit zien we ook in de samenleving. Goede en slechte buurten zijn ook buffers. Maar dat maakt het moeilijk de samenleving te besturen zonder in de haarvaten te weten wat er gebeurt.

Inde chemie kennen we de zuurgraad. Hoe zuur is een bepaalde oplossing(pH kleiner dan 7) of hoe basisch (pH groter dan 7). In reclameswordt wel eens verwezen naar de pH om interessant te doen. Heb jewater waarin je chloorzuur doet, dan daalt de pH, de vloeistof wordtzuur. Voeg je dan weer water toe, dan daalt het aantal zuurmoleculenper liter en wordt de vloeistof weer minder zuur. Tot zover vooralmoeilijk doen over iets simpels. Het is immers logisch dat als jezuur bij water doet het water zuurder wordt en als je het verdunt metwat extra water weer minder zuur.

Nu komen we op de buffer. Een buffer(of een zuurteregelaar) is in de chemie een waterige oplossingvan twee stoffen die zich in een bepaald evenwicht bevinden en eenbepaalde pH aannemen. Bij verdunning, toevoegen van een zuur of eenbase zal deze pH nagenoeg constant blijven. De verstoring van hetevenwicht en de zuurgraad wordt dus 'gebufferd'. Er komt geen levendwezen, toezichthouder of bacterie bij kijken. Niemand stuurt, tochblijft er een evenwicht. Dat komt doordat het toegevoegde zuur zichbindt. In scheikundige termen: H⁺ (zuur) wordt gebonden aan OH^-(base) tot H2O. Dat gaat lang goed, tot het evenwicht te serieusverstoord wordt. Ineens leidt toevoeging van extra zuur snel tot eenverlaging van de pH.

Een dergelijk principe van evenwichtzien we ook in de samenleving en in de natuur. Bestuurders zijneigenlijk niet in staat daar rekening mee te houden. Er zijn in elke buurt mensen die rust geven enmensen die overlast geven. Er wordt overal gepest en gesust ofgecorrigeerd. Er lijkt een evenwicht te zijn, totdat er teveel onrusten overlast komt. Het evenwicht houdt het op een gegeven moment nietmeer en slaat door. Het wordt een slechte buurt. Op dat moment is eenbestuurder te laat met ingrijpen. Het is een slechte buurt gewordenmet een nieuw (onaangenaam) evenwicht. Het kost dan heel veel moeite om hetevenwicht weer terug te brengen naar het oude betere niveau.

Ook bij de verstoring van het financiele systeem zien we dat. Heel lang was de schuld van de VS en van Griekenland geen probleem. Totdat plotseling het evenwicht verstoord is en het heel moeilijk is om weer op het oude niveau te komen. De schuld van Griekenland moet niet met 20% verlagen om weer terug te komen, maar moet met wel 80% verlaagd worden om er weer bovenop te komen.

Martin Scheffer is ecoloog die kijktnaar ecologische systemen in de natuur. Hij ziet dat in de natuur ookevenwichten verstoord worden. Als voorbeeld geldt het Veluwemeer datin het begin van de jaren zeventig plotseling troebel werd. Brasem enalgen kwamen in de plaats van onderwaterplanten en een breed scalaaan diersoorten. Oorzaak was de decennialange eutrofiëring (soort vermesting) van demeren waardoor algen uiteindelijk de overhand kregen. Opvallendgenoeg was de nieuwe toestand uitermate stabiel, de meren ‘verarmen’hielp aanvankelijk niet. Pas bij een heel laag nutriëntenniveau,veel lager dan voor de omslag, keerde de oude, heldere toestand terug.

Hoe krijgen we buurten beter en het financiele systeem weer sterker? Martin Scheffer denkt aan het vergroten van de diversiteit. Hoe diverser, hoe minder kans dat er een plotselinge, grote en moeilijk in de hand te houden omslag komt.

Ik denk dat dat in buurten, in de financiele wereld en de economie ook zo kan. De beslissingen moeten niet door enkelen, maar door zeer velen genomen worden. De financiele wereld was immers in handen van enkelen die verdienden zolang de schulden groeiden. Met meer diversiteit en meer mensen die meebeslissen krijg je meer stabiliteit. Dan wordt de kennis uit de haarvaten van de samenleving gebruikt. Zie het als het model van de Rabo versus de ABNAmro. Ook in buurten is de planning van buitenaf te moeilijk, daar kunnen mensen zelf op details meebeslissen om op tijd te zien wat er werkelijk in de wijk gebeurt, wat gekoesterd kan worden en wat aangepakt moet worden.

Het zal moeilijk zijn, zeker in slechte buurten. Genegeerde overlast heeft het evenwicht verstoord. Er is een nieuw evenwicht waarbij mensen elkaar harder tegemoet treden. Maar het zal wel lukken. Ik zie eigen kracht centrales bloeien, we zijn een rijk land, onze inwoners zijn hoog opgeleid. Ik zou zwaar inzetten op het opleiden van buurtbewoners tot buurtbemiddelaar. Ik zou experimenteren met buurtrechters om het vertrouwen in het juridisch systeem te vergroten. Want straatcoaches, politiemensen en burgers staan op een gegeven moment machteloos als mensen overlast in de buurt blijven veroorzaken.

De basis is aanwezig.

Privatisering en vertrouwen

2012-02-14T00:19:00.000-08:00

De Eerste Kamer gaat een interessantonderzoek doen naar de besluitvorming over privatisering enverzelfstandiging van overheidsdiensten. Het onderzoek komt voort uit“een constatering van onvrede onder burgers ten aanzien van derijksoverheid, gerelateerd aan de privatisering en verzelfstandigingvan voormalige overheidsdiensten in Nederland”. Ik mocht decommissie spreken over dit voorgenomen onderzoek, vandaar deze blog. Ik denk dat niet alles te voorzien was, maar ben erg benieuwd of er gaandeweg geleerd is.

Ik beschouw de liberalisering van dePTT (inmiddels via PTT Telecom KPN geworden) als een succes. Maar ik pak dit voorbeeld om aan te geven dat er welheel veel veranderde. Indertijd scoorde de PTT hogetevredenheidscijfers onder de klanten. Je kon weliswaar een half jaarwachten op een aansluiting, maar de verwachting was ook niet dat datsneller kon. Je kon lokaal zeer lang bellen voor een paar cent.Internationaal bellen was af te raden, want zeer prijzig. Bijstoringen duurde het wel even voor het gerepareerd was.

Na de verzelfstandiging bereidde de PTTzich voor op concurrentie. De geluidskwaliteit werd beter, storingensneller gerepareerd en je kon kiezen voor de telefoon die je zelfwilde en niet zo'n grijs toestel dat iedereen had. Internationaalbellen werd fors goedkoper, lokaal bellen duurder. Er kwam een betererelatie tussen kosten en tarieven.

Maar er ging natuurlijk ook watverloren. Het vertrouwen dat men wel goed zat bij de PTT ging omlaag.De verwachtingen gingen snel omhoog: als je een maand op eenaansluiting moest wachten wachten was dat te dol voor woorden. Detevredenheid daalde dan ook. Het gaf onzekerheid dat je moest kiezen,want wellicht betaalde je wel meer dan je buurman. In plaats dat deoverheid controleerde of je niet teveel betaalde, moest je dat zelfdoen.

Kon de politiek die gevolgenvoorspellen en heeft ze er rekening mee gehouden? Was debesluitvorming zorgvuldig? Het is goed om ervan te leren. Maarwaarschijnlijk is het onmogelijk om met alles vooraf rekening tehouden. Deels waren dingen te voorzien. In de jaren vijftig gaf de PTT tips voor het telefoneren:“Groet, zeg duidelijk je naam, zodat de ander weet met wie hijspreekt.” Dergelijke tips zouden nu ongekend zijn. Niets ismooier voor een telefoonbedrijf dan dat er eerst even onduidelijkheidis over wie men spreekt, waardoor men langer aan de telefoon is. Dat geeft omzet. Dat was bij de verzelfstandiging ook wel duidelijk.

Er zijn ook missers voorkomen. In de VSwas er de telefoonmaatschappij “Just pick one”. Daar moesten deconsumenten voor internationale gesprekken de operator aangeven metwelke maatschappij men wilde bellen. Mensen vonden het niet leuk omte kiezen, dus zeiden “Just pick one!”. Ze vertrouwden het wel.Maar met concurrentie is dat vertrouwen niet helemaal terecht. “Justpick one” bleek zo ongeveer de duurste telefoonmaatschappij. De Nederlandse toezichthouder zorgde dat dat soort uitwassen niet konden optreden.

De privatisering en liberalisering vande KPN was naar mijn idee een goede zet. Het bedrijf werd opgeschud en klanten hielden het bedrijf bij de les. Je kunt kiezen voor service (dat kost geld), maar ook voor de goedkoopste aanbieder. Niet elke klant wil hetzelfde. Maar het heeft wel afbreukgedaan aan het vertrouwen. Liberalisering gaf onrust. Dat was goed omhet bedrijf aan te zetten tot betere prestaties, maar er is ook wat verloren gegaan.

Het zelf kiezen vinden sommige mensen heerlijk, anderen vinden het lastig. Voordeel vergeten we gemakkelijk en wat slechter gaat onthouden we. Maar vooral heeft het ons wakker gemaakt. Vanzelfsprekend vertrouwen kan niet meer, je moet zelf opletten. De overheveling van het opletten van de overheid naar de klant-zelf gaf onrust en deed afbreuk aan het vertrouwen. Die overdracht van verantwoordelijkheid naar burgers hebben partijen natuurlijk nooit met hun achterban besproken. Ikdenk dat de politiek dat heeft onderschat. Ikzelf in elk geval wel.

It's the society, stupid!

2012-02-13T01:07:00.000-08:00

Eigenlijk beschouwen de 'weldenkendemensen' politici vooral serieus als ze liberaal zijn. De bestuurdersuit het midden van het politieke centrum zijn allemaal liberaal, somscultureel conservatief, soms progressief. Economisch gezien is Nederland nueenmaal een open economie en vrijhandel levert welvaart op. Deberekeningen van het SCP laten zien dat partijen die economischgezien niet liberaal denken weinig economische groei zullengenereren. Lokaal ligt dat anders, daar speelt de visie op deeconomie minder een rol en kan de SP serieus genomen worden. Maarlandelijk wordt de SP vooral neergezet als conservatief, behouden vanverworvenheden die nu eenmaal niet houdbaar zijn. Ook de PVV wordtneergezet als conservatief. En eigenlijk moeten we ons niet verzetten tegen Europa. Daarmee is de echte vraag hoe de politiekNederland als gemeenschap vorm wil geven verdwenen. Het gaat namelijk niet over de economie. It's the society, stupid!

Bij het lezen van het boek van PeterKanne Gedoogdemocratie, bekroop mij steeds de akelige gedachte datpartijen naar voren moeten brengen wat kiezers willen (niet dat Kanne dat beweert). Misschien isdat voor veel mensen een open deur. Maar ik dacht eerder dat hetomgekeerd was. Het is niet zo dat partijen moeten zoeken wie zijkunnen vertegenwoordigen (en hun standpunten aanpassen aan dekiezers), maar dat kiezers kijken wie hen het bestevertegenwoordigt. Het lijkt een kwestie van de kip en het ei, maar eris een wezenlijk verschil.

Peter Kanne schetst het politiekelandschap en laat zien hoe dat los is gekomen van de meningen vankiezers. PVV en SP weten goed wat hun kiezers willen, zo blijkt, en de kiezers wat PVV en SP willen. Hij gebruikt de tegenstelling links versus rechts encultureel progressief versus cultureel conservatief. Het landschapziet er dan zo uit:

Kanne laat vervolgens zien dat demeeste kiezers in het kwadrant linksonder zitten (40% van dekiezers): bescherming door de overheid, het collectief, en cultureelbehoudend. Het scenario “Zorgzame regio” past hierbij. Linksbovenzit 31% van de kiezers (het scenario “Mondiale solidariteit”),rechtsonder zit een kwart (“veilige regio”), rechtsboven zittenbijna geen kiezers (4%, “Prestatiemaatschappij”). Er is eenmismatch tussen waar de kiezers zitten en waar de partijengepositioneerd zijn. Er is ook slechts een beperkte relatie tussenkiezers wil en regeringsbeleid, kiezers worden niet goedgerepresenteerd door de volksvertegenwoordiging en regering. Het boekvan Kanne is uiteraard veel uitgebreider en genuanceerder en schetst een onthutsend beeld van de politiek in Nederland.

In het laatste hoofdstuk lijkt Kanne het niet zo goed te weten. Dan probeert hij te laten zien hoe stemmen weer zinkan krijgen. Dat blijkt nogal moeilijk. Hij redeneert steeds vanuitde mismatch tussen kiezers en partijstandpunten. Hij lijkt daarmee tesuggereren dat de partijen meer naar hun kiezers toe moeten schuivenen dat kiezers beter moeten weten wat de partijen willen.”Er is eenbeperkte relatie tussen kiezerswil en regeringsbeleid”. Er staanveel goede adviezen bij. Samenvattend:

kom tot een herkenbare hergroepering van partijen
vertel een consistent verhaal en handel daarnaar
toon leiderschap

Maar ik mis wat van de geschiedenis. Wehadden tot 1879 eigenlijk alleen maar een grote verzameling VVD-ers(liberaal èn conservatief) inde Kamer. De liberalen waren vaak rijke mensen die gemakkelijker tijdkonden vrijmaken om in het parlement te zitten. De conservatievenwaren cultureel en economisch behoudend. Er waren geen politieke partijen en geen partijprogramma's.

De politieke partijenbegonnen vanuit een duidelijke bevolkingsgroep. De eerste politiekepartij was de ARP. De gereformeerde kleine “luyden” moestenvertegenwoordigd worden. Arbraham Kuyper vond dat de liberalen zich teveelrichtten op de individuele vrijheid en de gemeenschap kapot maakten.

Hij werkte op twee fronten. Hij pleitte voor souvereiniteit in eigenkring, maar bouwde in die eigen kring wel heel wat op. Denk aan devrije universiteit en een eigen dagblad. De woningcorporaties werdenook langs de lijnen van partijen opgebouwd. En wat te denken van scholen? Dat is helemaal weg.Kunnen politieke partijen wel blijven bestaan met zo'n waterhoofd?Een grote visie met vergezichten wordt van partijen gevraagd enleiderschap. Maar ze hebben een groot waterhoofd en lemen voeten. Kanneblijft hangen bij dat waterhoofd in Den Haag. Pas met stevige voeten in de lokale modderzullen politieke partijen Nederland als gemeenschap vorm kunnengeven.

Die gemeenschap: wat doe je daarmee,wat wil je daarmee? Daar zit de overgrote meerderheid mee (de vakkenlinksonder en linksboven). Daarom gaat het met ons goed, maar met de samenleving niet.

We staan eigenlijk een beetje ervoor zoalsin 1879. Die notie miste ik een beetje. Kiezers zitten niet tewachten op leiderschap om te overtuigen dat liberaal economischbeleid voorspoed brengt en dat de AOW-leeftijd echt omhoog moet.Eigenlijk weten de kiezers het gewoon ook niet zo goed. Kiezers enpartijen vragen zich af hoe ze een eigen gemeenschap vorm moetengeven. Dat kan niet in den Haag opgelost worden, maar ook niet op het partijbureau van de huidige partijen. (misschien via mijn blog over leren van scheikunde?)

Peter Kanne - Gedoogdemocratie 2011

P.S. Wat zou Abraham Kuyper nu gedaan hebben? Hij zou niet het radikale midden hebben gezocht denk ik. Wat zou hij hebben opgericht?

Hypotheekrenteaftrek helpt niet bij zelfverheffing

2012-02-11T03:06:00.000-08:00

We zijn een raar land als het gaat omde eigen woning. Nederland was vroeger een zuinig land, maar metweinig eigen woningbezit. Na de tweede wereldoorlog had 28% een eigenwoning. Inmiddels heeft de meerderheid een eigen woning. Toch wordt dehypotheekrenteaftrek nog steeds om die reden, bevorderen van eigenwoningbezit, gekoesterd. Dat ideaal van bevorderen van eigen woningheeft te maken met verantwoordelijkheid nemen: voor je eigen huisvoel je je verantwoordelijker. Buurten met veel eigen woningbezitzouden beter zijn omdat de mensen zich meer verantwoordelijk voelenvoor de buurt. Maar er zijn betere maatregelen omverantwoordelijkheid te stimuleren en toch het eigen woningbezit niette ontmoedigen.

De hypotheekrenteaftrek heeft aanhet eigen woningbezit bijgedragen, maar was daar niet voor geïntroduceerd, zoals de meeste mensen denken. (het had meer temaken met het kunnen verhuren van je woning en inkomsten uit verhuurweg te strepen tegen de uitgaven daarvoor, in 1893 is de hypotheekrenteaftrek al ingevoerd).

We zijn het enige land in Europa dat dehypotheekrente aftrek zo ruim en denivellerend in stand houdt. Wie veel verdient kan 50% aftrekken, wie niet veel verdient veel minder. In Belgie is het bijvoorbeeldsterk beperkt en minder denivellerend. De aftrek is een vast bedrag(€ 2080), ongeacht de waarde van het huis, dat van toepassing iszolang de hypotheek nog niet afbetaald is. Dit is ongeveer een vijfdevan de in Nederland geboden aftrek voor een gemiddelde woning bij eenmodaal inkomen. Ierland heeft een iets denivellerender maar ookgemaximeerd systeem: Mortgage Interest Relief. Gedurende de eerstezeven jaar dat men een huis bezit betaalt de overheid 20 tot 25% vande rente terug. Het rentebedrag waarover de teruggaaf geldt isgemaximeerd op 10.000 euro voor een alleenstaande en 20.000 euro voorgehuwden. Zweden en het VK hebben de hypotheekrenteaftrek alopgeheven (met vooral in Zweden een crisis). De VS heeft wel eensysteem van hypotheekrenteaftrek. Maar of je daar de lening niet hoeft af tebetalen zoals in Nederland weet ik niet (en het is geen fijn voorbeeld qua hypotheken).

Duitsland heeft het mooie systeem vanbouwsparen. Daar stimuleert de overheid dat je spaart voor je nieuwehuis door de mensen die sparen fiscaal vrij te stellen. Het helptvooral de starters, het stimuleert te wennen aan sparen en het maaktlenen wel makkelijker maar stimuleert het overmatig lenen niet. Indeze tijd is naar mijn bescheiden mening behoefte aan het weer wennenaan de oude deugd om te sparen.

Ik weet het, het is mijn zoveelste Calvinistische gedachte. Maar in deze tijd van eigen verantwoordelijkheid (ik ben ook liberaal), is de zelfbeheersing een belangrijk thema! Het stimuleert zelfverheffing en stimuleert burgerschap in de ouderwetse zin van het woord. Iedereen is er beter mee af.

Kennis en macht

2012-02-08T00:23:00.000-08:00

Gisteren woonde ik een diner bij vanhet Rathenau instituut over evidence based policy met de titel "Kennis is macht". Dat gaat over hetidee dat beleid gebaseerd op wetenschap uitgaat van ingrepen waarvanhet effect bewezen is. Uiteraard is de werkelijkheid weerbarstig enzijn de wetenschappers verbijsterd over het gemak waarmee politicioplossingen die hen goed uitkomen presenteren als wetenschappelijkbewezen. Vooral het dedain over politici viel mij in het debat op. Depolitici overschatten soms de rol van wetenschappers (ze moeten maareven een oplossing aandragen) maar wetenschappers ook de rol van politici(ze moeten maar kiezen en dan gebeurt het zoals de politiek besluit).De rol van burgers was onderbelicht.

Even een eigen voorbeeld over evidencebased policy dat ik zelf ooit meemaakte. Er is een ongeluk gebeurd opeen drukke gevaarlijke kruising. Buurtbewoners zijn het zat en eiseneen stoplicht. De wethouder komt op een buurtvergadering en zegt toedat er een stoplicht komt. Iedereen lijkt tevreden. Ik was dat niet,want een stoplicht geeft soms een vals gevoel van veiligheid.Kinderen rennen de straat op, soms is het snoeien van bosjes beterzodat de automobilisten beter zicht hebben, of een drempel zodat zemoeten afremmen. Een kenner van verkeersbeleid zal kunnen aangeven dat er reden iste twijfelen aan de werking van het stoplicht. Hij moet echterbegrijpen dat de politicus een makelaar is tussen diverse oplossingenen het publiek dat ook eigen ideeen heeft. Evidence based policy isniet altijd eenduidig, laat ruimte voor twijfel en houdt weinigrekening met het feit dat politici lang niet altijd vrij kunnenkiezen.

Krijn van Beek gaf aan onze tafel eenander voorbeeld. Bij de reclassering wordt gewerkt met protocollendie gebaseerd zijn op methodieken die 'werken', resultaat hebben.Maar de mensen die in de reclassering werken moeten nu gaan afvinkenwat ze hebben gedaan, in plaats van kijken welke methodiek uitgetestkan worden. Dat dient de verantwoording, maar niet de effectiviteit. De protocollen geven geen ruimte om aanpassingen te doen,terwijl de client (de ex-bajesklant) nu eenmaal geen standaard-clientis. Waarom is die evidence-based database met protocollen er? Toch niet voor debeleidsmakers om zich te kunnen verantwoorden? De professionals werken toch voor de clienten en niet voor de beleidsmakers. Krijn zag lieverevidence based werken ten bate van de professional: hen voorzien vanterugkoppeling en reflectie over hun ingrepen zodat ze leren. Directkwam er discussie over de bewijzen voor methodieken die er wel ofniet zouden zijn, dat mensen dan wel goed de methodiek moetentoepassen omdat er anders geen goed bewijs te leveren was. Het leekwel of de professionals moesten werken ten bate van de wetenschap.Verder was er veel ergernis over politici die onderzoek misbruiken enselectief winkelen in publicaties. Ook kwamen er goede tips over het leren van ex-bajesklanten en het bijhouden van recidive en dat kunnen koppelen aan de methodiek en de betreffende reclasseerder om te leren.

Conclusies waren moeilijk te trekken. Van de Donk gaf aan dat er een politieke realiteit, juridischerealiteit en wetenschappelijke realiteit was. Accepteer dat. Onderbelicht (in dediscussie bij ons aan de tafel en plenair) bleef de rol van burgers.Politici kiezen helemaal niet vrij: ze moeten ermee wegkomen, wantburgers accepteren niet alles (geen softe oplossingen voor criminelen bijvoorbeeld,ook al werken die, of juist geen harde ingrepen die het publiek raken, ook al werken die).

Burgers (en politici) worden bovendien gevoed doorde media die liefst commentaar laten geven door wetenschappers diebereid zijn flink rellerig uit de slof te schieten of incidenten uit te vergroten. Politici kiezenhelemaal niet vrij maar makelen tussen burgers, juridische kaders enwetenschappers, laten burgers soms wennen (aan een faillissement vanGriekenland of aan de werkzaamheid van taakstraffen) en als het goed is werken ze aan draagvlak voor eenhaalbare richting.

(Zie onderstaand oud plaatje van mij over wethouders)

Het blijft fascinerend hoe moeilijk deverbinding is tussen wetenschap en politiek. Maar ondanks alleergernis, blijft het noodzakelijk. Ik ben immers een aanhangervan de Verlichting. De zinspreuk van de Verlichting is immers'Sapere aude': durf te weten, verstandig te zijn. Er is algevoel, emotie, ergernis en woede genoeg. Een beetje nadenken blijfthard nodig.

(De publicatie van Rathenau over evidence based policy)

Meer greep rijk op gemeentelijke financien, minder grijpbare democratie

2012-02-06T00:40:00.000-08:00

Het kabinet bereidt een 'Wethoudbare overheidsfinanciën' voor die alle lagen van de Nederlandseoverheid treft (FD vandaag). Daarmee krijgt het kabinet verregaande bevoegdhedenom in te grijpen als door schulden van provincies, gemeenten enwaterschappen Nederland uit de pas loopt met Europesebegrotingsafspraken. De rijksoverheid wordt steeds meer eentoezichthouder in dienst van Europa. Daarmee gaat weer wat draagvlak voor democratie verloren. Niet wijzelf beperken ons om de tering naar de nering te zetten, maar Europa tikt ons op de vingers.

Het is natuurlijk al langer zo datoverheden rekening moeten houden met Europa. Burgers kunnen zichberoepen op Europese wetgeving om hun lokale overheid te dwingenrekening te houden met ver weg afgesproken normen voor fijn stof. Hetis heel anders dan hoe de degelijke Nederlandse staat ooit opgebouwdis: vanuit de gemeenschappen waar mensen elkaar kenden.

We vragen van volksvertegenwoordigerste stemmen zonder last of ruggespraak. Het was namelijk onmogelijk ombesluiten te nemen op basis van discussie met vertegenwoordigers diesteeds terug moesten naar hun provincie om te overleggen wat dereactie zou moeten zijn. Moest er weer iemand te paard naar Groningenom in te brengen wat Zeeland voor argumentatie had voor een besluitwaar Groningen tegen was. Je kunt je voorstellen dat besluiten nemenzo te veel tijd kostte. Die vertegenwoordigers van de provinciesoverlegden in de Staten Generaal. De vertegenwoordigers van deprovincies zijn gebleven in de Eerste Kamer, maar de later ingevoerdeTweede Kamer met directe vertegenwoordigers streefde de Eerstenatuurlijk in belang voorbij.

De lokale inkomstenbelasting waaroverlokaal met veel passie gedebatteerd werd, bracht met zich mee dat deene gemeente veel meer voorzieningen had dan de andere. Dat gaf groteverschillen in voorzieningen en verschillen in belastingdruk.Verschillen kunnen passend zijn, maar er kwam een trek naarrandgemeenten: zo konden burgers in randgemeenten profiteren vanvoorzieningen zonder er voor te betalen. Waarop de ongelijkheidverder toeneemt: de overige burgers moeten meer opbrengen om devoorzieningen te kunnen financieren. Nu is er meer eenheid inNederland. Ik schat zo rond pas rond 1930 is dat ingezet, mijn ouders waren al geboren. Prima geregeld, ik zou het ook niet terug willen draaien.

Gemeenten kunnen als ze in problemenkomen een beroep doen op het rijk om extra steun te krijgen, maar datmoeten ze wel hun financiën goed op orde hebben. Gemeenten die hunfinanciën goed regelen hebben veel vrijheid, gemeenten die er eenpuinhoop van maken hebben minder vrijheid en staan onder toezicht.Griekse toestanden treden niet op.

Er is echter in dat proces ook watverloren gegaan: die lastige, gepassioneerde, debatten over delokale belastingen. In die debatten werd de voorstanders van debelastingverhoging het vuur na aan de schenen gelegd: waar was diebelasting nu echt voor nodig? Mensen keken over de schouders mee envertegenwoordigers waren gedwongen niet alleen elkaar, maar ook hunachterban te overtuigen. Die achterban kwam hen tegen op straat, inde winkel, op de sportclub.

Nu gaat het over grote bedragen verweg. Een staatsschuld van 400 miljard, is dat nu eigenlijk veel ofweinig? Wordt er met die schuld geïnvesteerd en brengen dieinvesteringen later hoog maatschappelijk rendement? Het is allemaalongrijpbaar geworden. Als in een debat miljoenen nodig zijn is datveel, als een bank gered moet worden is dat peanuts, dan praten we net zo makkelijk over miljarden als over miljoenen. De debatten overgeld worden nu ver weg gevoerd, investeringen worden niet beperkt (en bepleit)door wat lokaal als wenselijk wordt geacht, maar door wat in Europaacceptabel is.

De verbinding tussen doel van deinvestering en de lening wordt steeds onzichtbaarder. Niet wijzelf en onze financiele draagkracht bepaalt de grens van de investering, maar Europa.

Als wij in onzebewonersvereniging een extra mooie picknicktafel willen kopen weetiedereen waar die voor betaalt. Als er tegenvallers zijn, weetiedereen waarom die er zijn en dat we er samen verantwoordelijk voorzijn. Wie zijn billen brandt moet op de blaren zitten. Daarombeheersen we onze wensen en maken we goede afwegingen tussen baten enlasten. Stel je voor dat het rijk dat ging inperken!

Steviger controle van bovenaf, geeftminder zelfbeheersing van onderaf. Misschien een noodzakelijke stap,maar slecht voor de democratie. Het zijn niet meer "onze" investeringen in de toekomst, het wordt het gebruiken van de ruimte die Europa biedt. Dat gaat schuren aan de democratische ervaring en gezindheid.

Effectiviteit van visitaties als prestatiemeting

2012-02-02T00:30:00.000-08:00

Effectiviteit is Kwaliteit van hetadvies maal Acceptatie (E=QxA: kwaliteit van je advies is niet genoeg, acceptatie is net zo belangrijk) is een vrij bekende stelregel uit deadvieswereld. Nu New Public Management zo uit zicht is komt er steedsmeer aandacht voor de zachte kanten (zie ook mijn vorige blog). Datwil echter niet zeggen dat organisaties niet moeten willen weten hoeze het doen en doelen moeten trachten te stellen. Daar zijnverschillende methoden voor.Maar heeft dat allemaal wel zin? Ja, maar het is iets ingewikkelder dan E = Q x A

Eerst nog even de kritiek op NPM. De(wat verworden) visie van New Public Management gaat er van uit datorganisaties de resultaten meten en afgerekend worden op resultaten.Maar omdat niet alles te meten is, gaat de aandacht naar wat meetbaar is, in plaats van wat belangrijk is. En organisaties doen ook niet meer dan wat meetbaar is.

Inmiddels komt er meer aandachtvoor het gesprek en interactie (rekenschap ipv afrekenen). Bestuurskrachtmonitors en visitatiespassen goed in die nieuwe aandacht voor het gesprek en lokaleelementen. (De bestuurskrachtmonitor is eigenlijk een soortvisitatie van de gemeente). NPM was ook nogal verticaal gericht: vanbovenaf opleggen van te behalen resultaten. Visitaties kunnen daaromgezien worden als een reactie op 'verticale toetsing', waarbijresultaten van diverse instellingen bekeken worden en met elkaarvergeleken. De methode houdt meer rekening met de interactievan een gemeente of woningcorporatie met de rest van de actoren in het netwerk: zorginstellingen, bewonersgroepen, politie, ondernemers.

Nu het effect van deze visitaties.Daarover is helaas niet veel bekend. Het is vooral aannemelijk dat devisitaties een goed effect hebben, maar zeker is het niet. Ondertussen kosten al die visitaties veel geld. Gaat er iets mis, dan is niet de vraag: wat kan er gedaan worden, maar: hoe kon de visitator dit missen? Heeft een visitatie dan wel zin, als het vooral bedoeld is om achteraf verantwoording te hebben? Ik denk dat het wel degelijk zin heeft, maar dan moet de organisatie er wel van willen leren. Kwaliteit van visitaties verbeteren is zinloos als er geen beweging naar verbetering uit voort komt. Ook hierkunnen we zoeken naar samenhang tussen de kwaliteit van de visitatieen het effect. Effectiviteit = Kwaliteit van dediagnose x Acceptatie.

Bij visitaties ligt het moeilijker, omdat hetgaat om effectiviteit in een netwerk van onderling samenwerkende enelkaar tegenwerkende organisaties. Verder geldt voor alle diagnosesdat er een groot verschil is tussen een vrijwillig aangegane diagnoseof een verplichte exercitie. Is het verplicht, dan is er meer kans op het weghouden van relevante informatie. Ook kan de samenwerking in het netwerknog zo goed zijn, als men het niet eens is over het probleem komt erook weinig beweging (is het optreden van baldadige jongens eenwerkloosheidsprobleem, opvoedprobleem, cultureel probleem of eengebrek aan activiteiten?) Verder is van belang of er druk van buitenis om het probleem op te lossen: persaandacht, een gemeenteraad dieveel belang hecht aan oplossing, actieve belangengroepen. Mijnformule:

P.S. Voor belangengroepen is het dus een belangrijke tip om het visitatierapport te lezen en de druk er op te houden door te vragen wat de organisatie met de uitkomsten gaat doen. En dat bij te houden!

Vakken vullen: Toezicht is niet altijd een oplossing

2012-02-01T00:35:00.000-08:00

Er zijn van die zaken die zo vanzelfsprekend zijn dat we vergeten dat ze belangrijk zijn. Zo willen we elders democratie brengen, maar vergeten het belang van betrouwbare onafhankelijke instituties en democratische cultuur en gezindheid. We hebben een hele geschiedenis met het uitvinden van scheiding van machten en koesteren rechten van minderheden. Maar na verloop van tijd blijft alleen de roep om democratie. Zo gaat dat ook met de huidige roep om toezicht. We vergeten belangrijke zaken, gewoon de dingen goed willen doen, beroepstrots en ethiek.

“Stel de overheid aansprakelijk bij onvoldoende toezicht”, “onvoldoende toezicht in de kinderopvang”, “onvoldoende toezicht in zwembaden”, ik heb maar een paar recente koppen gepakt. Duidelijk is dat toezicht in ons systeem zit, het is de vaste vraag van de pers: was er wel toezicht? Het toenemend belang van toezicht komt uit de onmogelijkheid om dingen vooraf allemaal vast te leggen. Omdat we niet alles kunnen regelen, moeten we organisaties ruimte geven om zelf te besluiten. Dat geeft een onzeker gevoel en daarom is er met die extra ruimte ook altijd de deal dat er meer toezicht komt. Inmiddels hebben we de NMa, DNB, AFM, OPTA, diverse inspecties: bedrijven hebben met meerdere toezichthouders te maken. Ik ben de laatste om de waarde van de toezichthouders niet te zien. Maar mijn punt is dat we ook dingen zijn vergeten die vanzelfsprekend zijn. Soms is toezicht opgetakeld omdat minder dan 5% van de organisaties in de problemen komen en heeft 100% van de organisaties er last van. Ook dat kan redelijk zijn, maar is toezicht altijd het beste antwoord bij risico's op fouten?

Het nadeel van toezicht is dat organisaties niet meer gaan voorkomen dat zaken fout gaan, maar dat de verantwoording goed geregeld is. De accountant moet het tekenen, de toezichthouder moet die informatie krijgen. Het doel is compliance geworden. Toen ik bij een grote organisatie werkte was er een beleid om beperkt de auto te gebruiken. Had je niet het openbaar vervoer gebruikt, dan moest je bij je declaratie schriftelijk aangeven waarom niet. Een collega van mij moest elke twee weken voor dezelfde activiteit met de auto. Hij kreeg iemand van financiën op bezoek dat een declaratie niet klopte. Hij had niet bijgeschreven waarom hij de auto had genomen. Hij schreef alsnog iets op en vroeg of het zo goed was. Ja, zo was het goed, was de reactie. “Maar wat staat er dan?”, was zijn vervolgvraag. Dat was niet te lezen, maar het was toch goed. Als er maar een vakje was ingevuld. Dat bleek het belangrijkste: dat het vakje gevuld was, niet dat het autogebruik teruggedrongen werd. Dat komt door de afnemende waarde van meer toezicht.

We zijn in Nederland gezegend met weinig corruptie en verschrikkelijk veel is hier goed geregeld. Dat komt echt niet alleen door toezicht. Het komt ook door rechtschapendheid, trots op het goede werk, trots op vakmanschap en afkeer van inhaligheid, zelfverrijking en protserige aanstellerij. Elkaar bij de les houden kan niet altijd, maar is soms zeer effectief (zie mijn artikel over burgertoezicht). We zijn in Nederland erg calvinistisch, soms is dat lastig, maar vaak helpt dat meer dan tien toezichthouders.
Je kunt het ook moderner zeggen. We hebben in Nederland veel toezicht geinternaliseerd, we letten zelf goed op en onze omgeving corrigeert ons. Dat vergeten we, terwijl het misschien de basis is van ons succes.

Zoeken naar publieke wijsheid in een publiek debat

2012-01-29T07:42:00.000-08:00

Er is een tijd geweest dat een publiek debat een positieve term was. Misschien is het dat bij velen nog steeds: met de mogelijkheden van internet 2.0, iedereen die mee kan discussieren op nujij.nl en geenstijl.nl. Het debat wordt echt gedemocratiseerd en iedereen kan meedoen. Het was een goede zaak dat burgers zelf het debat voeren en dat het geen debat is tussen belangenorganisaties en de overheid. Publiek debat zou een debat zijn waarbij iedereen kan deelnemen en publieke wijsheid wordt zoiets als de meeste stemmen tellen, want velen weten meer dan een. Maar dat gaat niet vanzelf en lukt tot nu toe niet met de grote uitdagingen waar we voor staan.

Misschien is de baby-boom blijven hangen in de filosofie van Habermas. Die toont de geest van de democratisering van de jaren zestig. “Het gesprek tussen burgers over politieke zaken op basis van morele visies, wordt vervangen door een gesprek tussen bureaucratische instituties die specifieke belangen nastreven (...) Bovendien verandert de verhouding tussen burger en staat. De staat gaat zich meer en meer opstellen als verzorgend instituut waar burgers gebruik van kunnen maken. Kortom, de verzorgingsstaat ontwikkelt zich. Hiermee verandert ook het zelfbeeld van burgers. Ze zien zichzelf niet langer als autonome burgers in onderlinge dialoog, maar als consumenten van de staat met haar sociale voorzieningen, consumenten van de markt, ontvangers van nieuws en stemmers op politieke partijen.“ (uit de Humanistische Canon over Habermas) Herkenbaar. Maar inmiddels zijn de politieke partijen vrijwel dood en de verzorgingsstaat ligt onder vuur. Debatten kunnen door iedereen beïnvloed worden. Ik haak in die debatten meestal af bij schelden, maar ook als het blijft hangen in algemene vooroordelen of als iemand zichzelf heel graag hoort spreken. Het is dan helemaal geen publieke discussie over een publieke zaak, maar een privaat gesprek waarbij iedereen wat mag zeggen.

Ik was blij verrast toen ik deze vraag las van de mensen van Public Agenda: “Can problem-solving approaches which work well in small communities be scaled up to address problems on the national stage? “ Dat is namelijk waar we mee te maken hebben. De lokale politiek staat er lang niet altijd goed voor, maar op lokaal niveau gebeuren hele leuke dingen (denk aan de eigen kracht centrales, maar ook diverse andere leuke initiatieven van mensen die weer zelf tot iets komen).

Wat mij aansprak was dat Public Agenda zoekt naar een probleem oplossende aanpak, in plaats van discussies om het debat, en dat ze nogal hameren op New Pragmatism. Op dit moment is er teveel polarisatie en worden ingewikkelde problemen opgelost met traditionele strategieën: geld, wetgeving, PR campagnes. Maar de problemen hebben vaak een culturele achtergrond en vragen om samenwerking tussen groepen en expertises.
Het nieuwe pragmatisme wil terug naar het publieke debat:

praktisch en actiegeorienteerd in plaats van theoretisch
experimenteel (probeer en kijk of het werkt)
open voor compromissen en oplossingen die steeds verbeterd worden
gericht op concrete problemen in plaats van grote visies

Er zit een grote gerichtheid op zoeken naar steeds verder ontwikkelende werkwijzen (durven fouten te maken). Verder wil men liever aansluiten bij de publieke agenda dan bij een respons op voorgestelde oplossingen. Steeds komen ze terug op wat iedereen vanuit zijn eigen kennis en ervaring kan bijdragen op tot een oplossing te komen.

Ik denk er over na en kom tot de conclusie: Ja, we hebben die manier van werken verleerd! Dat zou nou echt een publiek debat zijn: vanuit het ingewikkelde probleem, zoekend naar een praktische aanpak en steeds bijstellen van de oplossingen, zo ontwikkel je echt The Wisdom of the Crowd!

Wie omvallen niet accepteert, zal niemand leren fietsen

2012-01-25T01:03:00.000-08:00

De RMO heeft dit keer een weinigverrassend advies uitgebracht. Het heet 'Tegenkracht organiseren'.Het gaat over manieren van controleren en sturen die bij de startsuccesvol zijn, maar langzaam maar zeker leiden tot onbedoelde,perverse, uitkomsten. Het is eigenlijk heel simpel. Elke manier vancontroleren en bijsturen heeft zijn eigen blinde vlek. Stuur jesteeds op dezelfde manier bij, dan gaat die blinde vlek, dat nadeel,steeds belangrijker worden. Ik mis echter pleidooien voor passie en fouten maken.

Als voorbeeld noemt de RMO deCITO-toets. Was bedacht om te kijken hoe de prestatie van de kinderenzich ontwikkelt, maar de toets wordt steeds meer doel op zich.Scholen moeten een hoog gemiddelde halen en kinderen moeten niet goedleren, maar goed scoren op de toets.

Heel modern wordt aangehaakt bijde financiële crisis, wellicht om sexier te worden. Ik vrees dat deRMO zich daarmee wat overschreeuwt.

Dat neemt niet weg dat er zinvollereflecties in staan. De RMO maakt ook niet de fout om prestatiemetingtot probleem te verklaren, maar ageert vooral tegen steeds dezelfdemanier van meten gebruiken. Het pleidooi is om tegenkracht teorganiseren. Wees terughoudend in de koppeling tussen ééninstrument en financiering.

We geven de sturing steeds vaker uit handen aaneen kleine groep experts. Die groep probeert in de gaten te krijgenwat er op de werkvloer gebeurt en moet die informatie versimpelen. Even een eigen voorbeeld. Iemand wil de ontmoetingfunctie in bibliotheken bevorderen. Dan wordt bedacht dat het aantal kopjes koffie dat gedronken wordt bij debibliotheek een goede maat is om te kijken of de ontmoetingsfunctievan de bibliotheek tot zijn recht komt. Dat gaat even goed. Totdatde uitbater bedenkt dat hij meer koffie verkoopt als de prijs lager is (tweede kopje gratis). De ontmoetingsfunctie is dan niet verbeterd, maar demanier van meten zorgt er wel voor dat op papier de prestatie beteris: meer kopjes koffie geschonken.

De RMO zegt nu dat de maat steeds weermoet veranderen. Dan weer kopjes koffie tellen, dan als daar kritiekop komt bijvoorbeeld het aantal mensen in het bibliotheek-cafetellen. Als dat weer de verkeerde kant op gaat een enquête houden etcetera.Verder kan je het old boys netwerk dat aanstuurt natuurlijkverversen, die nieuwe mensen kijken dan weer anders. Waar het echter om gaat is datde ontmoetingsfunctie van de bibliotheek blijkbaar niet belangrijkgevonden wordt door de uitbater. De intrinsieke waarde om in debibliotheek ook mensen elkaar te laten ontmoeten kan de uitbater teweinig schelen. De mensen die echt hart hebben voor de zaak zijnmisschien te lastig, wegbezuinigd of kunnen gewoon niet goedorganiseren. Natuurlijk is het goed als die op tijd tegenkrachten ontmoeten. Maar dat ontbreken van de passie miste ik.

Probleem blijft dat van bovenaf bedachtwordt wat er moet komen. Als er een bibliotheek in Haren is diesuccesvol is met het interesseren van mensen voor lezen door een cafeuit te baten, moet dat plotseling in heel Nederland. We moeten meeraccepteren dat het niet overal hetzelfde gaat. Dat het niet om debibliotheek gaat die succesvol is, maar om mensen die passie hebbenen daardoor succesvol zijn. Tegenover die passie moeten inderdaadtegenkrachten komen, niet om van bovenaf te sturen, maar zelf bij testuren.

Veel fundamenteler is het idee de sturingvan bovenaf ter discussie te stellen en meer zelf te sturen. Datstaat vrij voorzichtig in het advies.

Vergelijk het met fietsen. Het is heellastig om iemand op een fiets te zetten en deze op afstand tezeggen wat hij moet doen om op twee wielen te rijden. Dat kan niet iemand in eenregelkamer doen. Op het moment dat deze het signaal geeft om naarlinks te sturen is de fiets al omgevallen. We moeten accepteren datwe zelf moeten leren fietsen, dat we af en toe omvallen daarvan lerenen dat heel kleine ongemerkte ingrepen voorkomen dat we de volgendekeer omvallen. En was het probleem van de crisis niet dat die banken niet mochten omvallen?

Dat zie ik in de overheid heel vaak: omvallen is taboe! Misschien mis ik dat wel in het advies:we moeten af en toe omvallen om te leren. Wie nooit omvalt, zal nooitleren fietsen.

Afgedankte bio-industrie exporteren?

2012-01-23T08:03:00.000-08:00

Het is een bekend gegeven dat debio-industrie Nederland tot een groot exportland maakte. Dat ging ten koste van het welzijn van dieren (en vaak ookvan de boeren). Vanuit efficiëntie-oogpunt beschouwd is het eenslimme vinding, maar we willen in Nederland er weer vanaf.Nederlandse burgers vinden het maar niets dat de dieren deze marteling ondergaan. Moeizaam stappen boeren over naar betere vormen met aandacht voor dierenwelzijn. Dat is niet gemakkelijk: men concurreert met de helewereld. Tot mijn verbazing subsidieert de Nederlandse overheid dieconcurrentie uit het buitenland met onze belastingcenten!

Terwijl de Nederlandse veeboer stapjevoor stapje door de maatschappij de diervriendelijkere richting uitwordt gestuurd, subsidieert de Nederlandse overheid namelijk de bouwvan megastallen in het buitenland, nota bene uit potjes die bedoeldzijn voor ontwikkelingshulp aan arme mensen. Daarmee verzwakt zij de concurrentiepositie van de Nederlandse boer, veroorzaaktze dierenleed en verstoort ze met een megastal de plaatselijk vaaknog zeer kleinschalige en kwetsbare markt.

Het is terug te vinden in het rapportDe Megastal als exportproduct van Wakker Dier. Een voorbeeld: een industrialiseringsproject van eenpluimveegigant in Roemenië kreeg subsidie vanwege de Nederlandselevering van plofkippen, veevoer en stalinrichtingen en voerdehiermee de productie zodanig op dat meer kippen per vierkante meterwerden gehouden dan in Nederland momenteel toegestaan.

De Nederlandse overheidsubsidieert de oprichting van nieuwe veebedrijven, verstrekt leningenen garantstellingen, neemt deel in publiekprivate partnerschappen,organiseert handelsmissies onder andere voor de bouw van enormeagroparken. Wat hier verboden is, daar kan in het buitenland nog geld mee verdiend worden.

Een vervelend gevolg: met de komst van internationalebedrijven met grote veehouderijen en slachterijen, en de daardoortoenemende prijzenoorlog, nemen de transporten van levende dierennaar het betreffende land vaak toe. Nog een grote ergernis van veel mensen: het dierenleed dat die transporten veroorzaakt.

Wie wilde dit actieve beleid om de bio-industrie in het buitenland te bevorderen? De Nederlandse burgers die in grote meerderheid tegen bioindustrie zijn? De boeren die proberen diervriendelijk te produceren? De kleine boeren in het buitenland die nu weggeconcurreerd gaan worden? Een kleine groep industrielen profiteert hiervan. Vrij ondernemerschap is tot daar aan toe.

De betrokkenheid van de overheid moet hier snel stoppen!

Minimumstraf: meer passend onderwijs voor criminelen

2012-01-21T02:00:00.000-08:00

Criminelen krijgen een zwaardere straf als zij binnen tien jaar opnieuw eenmisdrijf plegen met ernstige gevolgen voor het slachtoffer en waarop een maximumgevangenisstraf staat van acht jaar of meer. Dat stelt het kabinet voor. Dat bekt lekker streng: we zullen die criminelen leren! Maar helaas leren die criminelen de verkeerde dingen en dat allemaal van onze belastingcenten! Veiliger wordt het er niet op.

Het is verrassend hoe het kabinet bezuinigt en vervolgens zijn best doet de kosten elders te verhogen. Zo bezuinigt het kabinet op passend onderwijs. Maar het onderwijs in de gevangenis gaat fors meer geld kosten.

Zoals bekend zijn gevangenissen opleidingscentra voor criminaliteit. Uit diverse onderzoeken is al gebleken dat zwaarder straffen niet werkt. Het leidt niet tot minder recidive. Criminelen komen in contact met andere criminelen en kunnen elkaar veel leren om succesvoller nieuwe misdrijven te begaan. Eigenlijk een soort passend onderwijs: heb je je laten pakken? Dan stoppen we je in een cel om andere criminelen te leren kennen en van elkaar wat op te steken. (In Noorwegen is daar overigens wat op gevonden, maar dat is D66-achtige prietpraat in de ogen van dit kabinet. Het uitgangspunt van de gevangenis Bastøy is namelijk dat de meeste misdadigers kunnen en willen veranderen, mits je hen eigen verantwoordelijkheden geeft en het aandurft hen als gelijken te behandelen. Het werkt!)

Nog onlangs bracht het SCP naar buiten dat zwaarder straffen niet werkt. Het rapport van het SCP gaat over de vraag of we waar krijgen voor ons belastinggeld: hoeveel veiligheid koop je voor je euro? Besteed je dat aan zwaarder straffen of aan andere maatregelen? Wat werkt is de pakkans verhogen. Er is overigens wel een relatie tussen het opsluiten van veelplegers en criminaliteit: uit onderzoek blijkt dat ze, in de tijd dat ze van de straat zijn, geen misdrijven plegen. Maar ze komen niet tot inkeer dus op de langere termijn los je niets op. Gevangenissen zijn duur en werken averechts. Uit de praktijk in de VS zou dat al lang duidelijk moeten zijn: daar zitten veel meer mensen per 1000 inwoners vast dan hier en de criminaliteit is niet lager.

Uit onderzoek naar de maatregel blijkt dat bij diefstal met geweld of afpersing invoering van de minimumstraf het sterkste strafverzwarende effect zou hebben. Bij het moord, doodslag of mishandeling relatief het minst. Het is handig om die zaken even te bekijken. Opvallend is namelijk dat in die gevallen de eis van het OM eveneens aanzienlijk lager lag dan de minimumstraf. Dat moet toch tot nadenken stemmen.

Het is duidelijk wat de achtergrond is van de maatregel is: wraak. Niet meer nadenken over de achtergrond, niet proberen te achterhalen of gevangenisstraf de beste oplossing is, maar hard terugslaan. En is nog een ander soort wraak in het spel. Rechters stemmen relatief vaker D66 of Groen Links. Zo neemt het kabinet dus rechters de criminaliteit kwalijk.

In je woede doe je vaker dingen die niet verstandig zijn. Iedereen weet het, het kabinet zet toch door. OM en rechters zullen zwaarder moeten eisen en straffen, wij moeten de gevangenissen betalen en de maatschappij wordt er niet veiliger op. Je hoeft niet links te zijn om hier tegen te zijn.

Lees eens een onderzoek door, dat is genoeg.

Arbeiderszelfbestuur is onzin, maar toch ...

2012-01-19T01:17:00.000-08:00

De term arbeiderszelfbestuur komt uitde tijd dat gedacht werd dat de arbeiders tegenover de kapitalistenstonden, wat toen ook veel meer het geval was dan nu. Arbeiderszelfbestuur houdt in datarbeidersraden, waarin alle arbeiders zitting hebben, de werkplekkendemocratisch besturen zonder bazen. Het ontkende de verschillenderollen in een netwerk van verantwoordelijkheden. In hetcommunistische Rusland werd gesuggereerd dat individuele rechtenwegvielen tegenover de rechten van het collectief. En zo ging hetstroomafwaarts richting de dictatuur van het proletariaat, waarbij degewone man of vrouw net zo weinig te zeggen had als de intellectueel.Individuele belangen werden genegeerd.

Maar kijk nu eens terug naar de crisis:de dotcomcrisis, de bankencrisis en de woekerpolissen die hetvertrouwen in de verzekeringssector aantastten. Een enkeling konzoveel verdienen dat hij de rest van zijn leven zijn geld niet op konkrijgen, terwijl individuele belangen genegeerd werden. Dieindividuele belangen vielen weg. Lloyd Blankfein, de topman vanGoldman Sachs zei “I am doing God's work” . Hij verschafteimmers miljoenenkredieten aan kleine Amerikaanse bedrijven. Bankendeden dat met geld dat er niet was, waardoor de ING bijna omviel enwij allemaal moesten betalen. Goldman Sachs was ook de bank die deGrieken hielp met sjoemelen. Het kwam er allemaal op neer dat wij inslaap gesust werden terwijl grote zakenbanken slim met ons geldspeelden. Was dat hun fout? Dat is de vraag. We hebben het allemaallaten gebeuren. We vonden het wel prettig om ingewikkelde zaken aande kapitalisten over te laten. Zo had Adam Smith de onzichtbare hand en het liberalisme niet bedoeld.

De Rabobank deed dat niet. Daar hielpde corporatieve aansturing om geen gekke dingen te doen. Maar er zijnveel meer bedrijven die geen gekke dingen willen doen en met debelangen van de medewerkers, de lokale gemeenschap, de natuur endiverse andere belangen rekening te houden. Unive is een verzekeraardie prijs op prijs wint. Mogelijk komt dat doordat het eenonderlinge waarborgmaatschappij is. De verzekeraar kijkt niet alleennaar het eigen belang, maar naar de belangen van de klanten, demedewerkers. Er zijn veel meer verzekeraars die niet deaandeelhoudersbelangen centraal stellen. Zij zijn dicht bij de basisgebleven van de onderlinge waarborgmaatschappij: mensen delen metelkaar hun risico's en stoppen geld in een gezamenlijke pot dieuitkeert als iemand pech heeft.

Zelfstandigen hebben moeite om zichtegen arbeidsongeschiktheid te verzekeren: het risico is moeilijk inte schatten door verzekeraars (of ze nu onderlinge zijn of niet), dandoen zelfstandigen dat zelf met een broodfonds. Het Broodfonds werktals een schenkkring. Wie ziek is krijgt van alle deelnemerseen bedrag geschonken. Mensen die elkaar kennen en vertrouwen makendaarover een gezamenlijke afspraak. Zie broodfonds.nl

Het individuele belang telt, mensenhouden rekening met elkaar. We zien het terug in het Sociocratisch model. Dat zou nu volop in de belangstelling moeten staan. Daarbijworden besluiten genomen waarbij met ieders belangen rekening wordtgehouden. Ingewikkeld? Ja, als je het niet gewend bent. Maar ooithebben we het in de vingers gehad. Achmea, Unive, OHRA zijn allemaalontstaan als corporatieve onderlinge waarborgmaatschappij. Gaat het uit van de inherente goedheid van mensen? Nee. Maar het bouwt wel meer op vertrouwen.

Het vertrouwen in het rechtsstelsel ende politie en het vertrouwen in medemensen is gestegen de laatste 10jaar. In 2010 gaf 67 procent van de Nederlandse bevolking aanvertrouwen te hebben in de medemens, tegen 58 procent in 2002. Tijdom de aandeelhouderswaarde niet meer centraal te stellen.Arbeiderszelfbestuur is misschien onzin, maar toch: er is heel veel mogelijk. Mensen zijn beter opgeleid dan ooit tevoren. Het is ingewikkelder dan ooit tevoren om met de diverse verschillende belangen rekening te houden. Nieuwe vitale economie gaat terug naar de mensen.

Het alternatief voor nu leeft en het heet dynamic self governance. Meer daarover in dit aardige artikel: hier.

Meer ruimte voor tijdelijke contracten slecht voor arbeidsmarkt

2012-01-12T00:46:00.000-08:00

Er is een goede wetenschappelijke basis voor het idee om de arbeidsmarkt te versoepelen. Ondernemingen zijn voorzichtig om mensen in dienst te nemen als het zeer moeilijk is hen te ontslaan. Kamp probeert dit nu te versoepelen door te regelen dat werkgevers minder snel een vaste baan hoeven te bieden na een tijdelijk contract. Slecht idee voor de Nederlandse economie!

De andere kant van de starre arbeidsmarkt is de bescherming van werknemers. Mensen die gemakkelijk ontslagen worden krijgen weinig zekerheid en kunnen moeilijk investeren (auto, huis, studie) als ze zo weinig zekerheid hebben over de toekomst. Mensen komen in de WW zonder uitzicht op werk. Is er geen rem op tijdelijke contracten, dan worden er wel heel veel contracten tijdelijk. Leuk voor ondernemers, maar niet voor werknemers en ook niet voor de samenleving als geheel.

Kamp vergeet die andere kant nu helemaal. Er zal meer tweedeling ontstaan tussen mensen met tijdelijke contracten en mensen met een vast contract.

Geen probleem? De ondernemer neemt alleen de allerbeste in vaste dienst? Denk eens aan de scholing voor mensen om hen aantrekkelijk te houden voor de arbeidsmarkt. Daar hebben werkgevers geen belang meer bij, Dat heeft grote nadelen voor de economie. Elk voor zich lijkt het interessant om daar geen geld aan te besteden, maar collectief is het heel slecht voor de economie als het fris blijven voor de arbeidsmarkt een individuele verantwoordelijkheid is. Geen probleem voor mensen die al veel kansen hebben, wel voor mensen met weinig kansen die wel een duwtje kunnen gebruiken. Daarom is het beter het ontslagrecht te versoepelen op voorwaarde dat de werkgevers bij ontslag verantwoordelijkheid nemen voor het aan het werk komen elders. Werkgevers die vaak werknemers ontslaan die geen nieuw werk krijgen, zouden extra moeten betalen voor de werkloosheidsuitkering. Voor werkgevers die dat niet doen hoeft er geen prikkel te zijn: als mensen maar weer gemakkelijk aan de slag komen.

Kamp denkt dat het bieden van een tijdelijk contract voor een paar jaar voldoende prikkel geeft voor werkgevers om te investeren in mensen. Maar Kamp wil toch ook dat mensen blijven doorwerken na hun 65e? Dan is er toch echt wat meer nodig!

Kamp vergeet dat collectieve verantwoordelijkheden naast individuele verantwoordelijkheden helemaal niet zo slecht zijn. Dan kan hij dus beter het ontslagrecht vernieuwen dan de tijdelijke contracten gemakkelijker maken. Het getuigt van korte termijndenken om tijdelijk werk te vergemakkelijken voor werkgevers.

Misschien heeft Kamp het best door. De strategie van Kamp zal dan zijn: nu tijdelijk werk vergemakkelijken samen met de PVV (die geen versoepeling van het ontslagrecht wil), als het dan te gek wordt gewoon steun winnen bij D66 en Groen Links om het wat te repareren. Lijkt mij een zeer gevaarlijke tactiek. Daar krijg je dan de werkgevers niet meer in mee.

Wij krijgen minder waar voor ons geld!!

2012-01-11T01:29:00.000-08:00

Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft weer eens een prachtig, maar ontoegankelijk boekwerkje uitgebracht. Het heet "Waar voor ons belastinggeld?" en de conclusie is dat we steeds minder waar krijgen voor ons belastinggeld, vooral rond veiligheid. Het extra geld dat de overheid sinds 1995 heeft besteed aan onderwijs, zorg, politie en rechtspraak heeft niet geleid tot een evenredige stijging van de kwaliteit en effectiviteit van de dienstverlening.

Deels is die afnemende opbrengst te verklaren.Arbeidsproductiviteit bijarbeidsintensieve diensten verbetert minder dan bij productieindustriële goederen. Bij kappers zien we dan hetzelfde als bijpublieke diensten. Toch is het geen mooi beeld, want innovatie staat al zo lang in de belangstelling en helpt blijkbaar onvoldoende om de productiviteit te verbeteren.

Gelukkig is er ook goed nieuws: minder jongeren die het voortgezet verlaten zonder diploma, vooral zwakke leerlingen presteren internationaal goed, het aantal opgehelderde misdrijven is fors gestegen en de veiligheid is verbeterd. Het extra geld levert wat op, ook al is het minder dan gehoopt. En hoewel er ook meer geld naar de zorg gaat, zien we in ziekenhuizen, extramurale zorg en verpleging een beter resultaat dan bij de veiligheid. Extra geld heeft daar meteen extra kwaliteit of productie geleverd.

Toch tonen de cijfers dat de politiek nogal eens te snel roept om meer geld. Zo is meer geld om de klassen te kunnen verkleinen niet handig: "Er zijn geen aanwijzingen dat dit heeftgeleid tot een substantiële verbetering van de leerresultaten". Terwijl "kleinere klassen!" zo lekker bekte altijd. Nog twee: "Meer blauw op straat!" en "Strenger straffen!". Ook hier is het goed om even te denken alvorens te doen. "Een meer algemene inzet van depolitie (algemene surveillance) zou geen effect hebben op decriminaliteit”, stellen de onderzoekers. En over strenger straffen: “in grote lijnenis te concluderen dat vergroting van de pakkans decriminaliteit meer terugdringt dan verhoging van de strafkans of destrafmaat".

Grote politieke prioriteit was natuurlijk de veiligheid. Dat heeft desastreuze gevolgen. Het sluizen van extra geld leidt namelijk vooral tot verminderde arbeidsproductiviteit. De relatieve kostprijs van veiligheid is het sterkst gestegen. Mijn hypothese is dan ook dat de politiek zoveel geld wil wegzetten, dat het ambtenarenapparaat niet meer weet waar het naar toe moet. Waar geen politieke prioriteit ligt kijkt men beter naar de doelmatigheid en effectiviteit. (plaatje, in maatregelen in groene vakjes wordt extra geld gepomp, maatregelen in rode vakjes worden wegbezuinigd)

Affijn. Het is te hopen dat de politiek lessen trekt uit dit onderzoek. Ik zou zeggen:

- strenger straffen? Onzin!

- meer blauw op straat? Werkt niet!

- kleinere klassen? Er zijn betere maatregelen.

Ik denk dat de politiek bij prioriteiten te gemakkelijk aangeeft wat er precies moet gebeuren (lekker concreet laten zien wat je gaat doen: meer blauw op straat!), maar bij bezuinigingen juist ruimte laat aan de sector om de bezuinigingen zelf in te vullen (liever niet te duidelijk maken waar minder geld naartoe gaat).

Een politieke prioriteit mag niet blind maken voor kwaliteit zoals doelmatigheid en doeltreffendheid. Burgers hebben recht om waar voor hun geld te krijgen. Hulde voor de vrouwen in de verpleging en verzorging die dat leveren. Foei voor de mannen bij de politie die dat niet leveren. Maar vooral foei voor de politici die met geld smijten om problemen op te lossen zonder de sector te laten kiezen voor de meest doelmatige invulling.

Qatverbod: nieuwe stap in the war on drugs

2012-01-09T01:57:00.000-08:00

Een vraag. Zet deze middelen in volgorde van afnemende schadelijkheid. Heroine, alcohol, amfetamine, tabak, cannabis, ritalin en qat. We hebben heel wat schadelijke verslavende middelen, maar het rijtje staat al goed. Qat is van al die middelen het minst schadelijk. Toch wordt er weer eens een nieuwe stap gezet in de oorlog tegen drugs. Het kabinet is namelijk van plan om qat te verbieden. Een dure en niet effectieve maatregel.

In deze tijden van bezuiniging en elke euro drie keer omdraaien voor je hem uitgeeft is het vreemd dat de erkenning uitblijft dat de oorlog tegen drugs alleen maar ellende brengt en geld kost. The global war on drugs has failed, with devastating consequences for individuals and societies around the world. Dat zeg ik niet alleen, dat zegt ook de Global Commission on Drugs Policy Hun rapport is uitgekomen in juni 2011 en pleit voor het experimenteren met decriminaliseren. We hebben het bij die commissie over respectabele mensen als Paul Volcker (zo ongeveer de enige Amerikaan waarvan je ongezien een tweedehands iPad zou kopen) en Kofi Anan.

Zo niet het kabinet dus. “Het kabinet werkt aan een verbod opqat, een plant met een stimulerende werking. Het is vooral populaironder Somaliërs. Veel landen zien qat als een drug en hebben handelen gebruik al verboden” (diverse kranten onlangs) Een adviescommissie zou al eens hebbenaangeraden naar qat te kijken, zo staat erbij, waardoor het allemaal heel doordacht lijkt. Dat van dat advies klopt en het is niet het VN advies van zwaargewichten, maar van de commissie Garretsen. Wat er niet bij staat is dat het volgens die commissie vooralzou moeten gaan over: “de sociale en maatschappelijke schadeen in het bijzonder de internationale context”.

Over deschadelijkheid staat in dat rapport: “Uit onderzoek blijkt datheroïne en crack samen met alcohol en tabak relatief het meestschadelijk zijn. De hallucinogene paddenstoelen, LSD en qat scorenrelatief laag.” Verderop staat: “(..) kwam naar voren dat qatover het geheel genomen de laagste risicoscore had van allemiddelen”. In 2007 was nog het voorstel van de VN om Qat niet onder internationale controle te brengen.

De druk om qatte verbieden komt vooral uit het buitenland. Eerder werden anderemaatregelen voorgesteld om het drugsgebruik vanwege de (beperkte)gezondheidseffecten en overlast op andere manieren te ontmoedigen.Daarvoor zijn voldoende lokale instrumenten, was toen de conclusie. Dat de lokale instrumenten voldoendezijn gaf Teeven in juli 2011 nog toe: “Gemeenten die aan qatgerelateerde overlast ondervinden kunnen via de Algemene PlaatselijkeVerordening (APV) maatregelen nemen om deze overlast tegen te gaan.Enkele gemeenten maken al van deze mogelijkheid gebruik. Van een vandeze gemeenten, de gemeente Tilburg, heb ik vernomen dat de APV eengeschikt instrument wordt gevonden om de overlast tegen te gaan."

Waar niemand op ingaat is de vraag of het plaatsen van qat op dezelfde lijst als heroine en crack wel het effect heeft dat we willen. Wordt er teveel mee verdiend en gaat dat (mogelijk) naar terroristische organisaties? Dan is het verbieden van qat het beste wat de dealers kan overkomen. Het verhoogt de prijs! Is er overlast en is de verkeersveiligheid in gevaar? Dan is het verbod nu niet het eerste wat in gedachten komt. Hebben vrouwen last van de verslaving van hun man? Pak dat dan aan! Als de mannen aan alcohol verslaafd zijn zouden we dat ook doen.

Er zijn betere prioriteiten voor de politie en de politiek dan het verbieden van qat. Het werkt niet, het is vooral in het voordeel van de georganiseerde misdaad, het kost geld.

Rutte: denk na, je kunt nog terug! Niet doen!

P.S. Ja, ik weet het. De Somalische gemeenschap wil inderdaad graag een verbod, maar is dat voldoende? Er zijn ook gemeenschappen die alcohol willen verbieden of of korte rokjes. Daar gaan we toch ook niet in mee? De Somalische gemeenschap kan geholpen worden om iets te doen tegen verslaving.

Albert Heijn tracht de concurrentie uit te schakelen

2012-01-05T06:38:00.000-08:00

Het kost energie omkeuzen te (moeten) maken. Je moet je informeren, je vergelijktprijzen, je kijkt naar de gevolgen voor je gezondheid. Je pakt dusniet wat direct onder je handen te vinden is. Dat vreet energie.

Zelfbeheersing om de keuze te moeten maken kost moeite, vooral als jeeigenlijk anders zou willen kiezen. Bijvoorbeeld het kiezen voor defiets als het koud is, het laten staan van dat derde drankje of hettoetje: het kost moeite. Daarom moet je meestal bukken voor de goedkopere producten in de supermarkt.

Minder keuzevrijheidkost minder energie. Dat is handig om te weten, het betekentbijvoorbeeld dat je minder moe wordt als je dat toetje niet in huishebt gehaald of een leenauto gebruikt in plaats van een auto die voorje deur staat. Het pleit ook tegen de populaire stelling dat we in desupermarkt zelfstandig moeten kiezen voor dat biologische vlees ofdie fair trade koffie. We worden er weleens moe van altijd het goede te kiezen. Dat geldt nog meer wanneerhet “goede product” duurder is. Dan wordt de keuze: wil jevarkensvlees kopen dat ook diervriendelijk behandeld is? Dan betaalje het volle pond. Wil je varkensvlees van een varken dat mishandeldis? Dan krijg je korting. Ik heb die keuze altijd raar gevonden. Alsmijn buurman minder scrupules heeft dan ik, dan mag hij ze gewoon lekker latenmartelen en krijgt hij korting! Verbieden dat vlees uit de bio-industrie!

Bij de prijzen gaat het wel op: laat de koper maar een afweging maken tussen prijs en kwaliteit. Inhet dagelijks leven proberen we het ons gemakkelijker te maken doormee te liften met de keuzen van anderen. Ik ben erg voor zelfbeheersing, maar laten we het ons niet te moeilijk maken. Er is zo een prachtig mechanisme om de individuele keuze te behouden, maar zonder al te veel moeite te doen (want kiezen kost energie). We willen niet allemaalaltijd alle prijzen vergelijken, maar als tien procent van deconsumenten van Albert Heijn de prijzen te hoog vindt en overstapt opeen alternatief, profiteert de rest er van. Albert Heijn brengt deprijzen naar beneden om geen klanten te verliezen. Goed voor de concurrentie en laat de beste winnen. Een mooi compromis om de keuzevrijheid niet te beperken en toch niet iedereen zich dagelijks te laten inspannen. Wij consumenten helpen elkaar!

Daar gaatverandering in komen.

Er is namelijk nogalwat opwinding over Albert Heijn en de privacy. Albert Heijn gaat de bonuskaart gebruiken om persoonlijkeaanbiedingen te doen. Ik heb het nu niet over de privacy, die bij Appie Heijn vast in goede handen is. Nee, dit is slecht nieuws voor de mensen die nietgraag dagelijks kiezen, maar meeliften met de keuzen van anderen. Hetis meer algemeen slecht nieuws voor de concurrentie in Nederland. Gamaar na: als je je persoonlijke gegevens geeft om persoonlijkeprijzen te krijgen, kunnen anderen niet meer profiteren van jouwkeuze. Wordt Albert Heijn te duur? Dat merk je niet eens! De mensendie over zouden stappen als de prijzen te hoog worden krijgenkorting. De mensen die vertrouwen dat Albert Heijn niet te duur wordtkrijgen die korting niet.

Winkelen wordt weereen individuele onderhandeling.

Slecht voor vertrouwen, slecht voorde transactiekosten (moeite die je moet doen om de juiste keuzen temaken), slecht voor de Nederlandse economie. Moet de Mededingingautoriteit NMa hier niet optreden?

Politici zijn niet dom, maar landelijke domheid wordt niet gecorrigeerd

2012-01-03T03:18:00.000-08:00

Vroeger waren er grenzen. Was je vooreen dubbeltje geboren, dan werd je nooit een kwartje. Ook Nederlandwas een standenmaatschappij. Terecht zijn die grenzen geslecht. Ikzag laatst nog de Koninklijke coupe in het spoorwegmuseum enverbaasde mij er weer over dat louter door geboorte mensen ineensvertroeteld worden. We mogen blij zijn dat Beatrix het zo goed doet.Maar zou ze dat niet doen, dan zette ze het erfelijk koningschap opspel. Dat is dan weer goed aan deze tijd: er is een veiligheidsklepwaar de koningin zich goed van bewust is. Die veiligheidsklep issteeds vaker afwezig.

Voor politici is overduidelijk deveiligheidsklep verdwenen. Vroeger wonnen politieke partijenvertrouwen en werd de opvolgers het voordeel van de twijfel gegund.Dat is steeds minder het geval. Dat heeft als gunstig effect dat depolitici het vertrouwen moeten verdienen. Ongunstig effect is dat ergeen veiligheidsklep meer is. In de omgeving van de politicus heeftniemand er baat bij om deze in toom te houden. Na de korte periodedat een politicus vlamt, moet er toch weer een ander komen. Je wordt als partij niet beloond of gestrafd voor je goede of zwakke politici. Pak watje pakken kunt. (Het zijn niet alleen bankiers die zo kortetermijngericht zijn). Je kan denken dat zo'n veiligheidsklepconservatief werkt, maar dat is niet wat ik bedoel. Het gaat er omdat er een prikkel is om verder te denken dan jezelf en het goede tedoen. Veiligheidskleppen zijn:

godsdienstige beloning (wees goed en de hemel wacht)
reïncarnatie (je wordt beloond in je volgende leven)
burgerschap (wees goed en je verdient het burgerschap van je woonplaats)

Het zijn maatschappelijkeveiligheidskleppen gericht op de toekomst, want je wilt dat men in detoekomst als jij pech hebt ook aardig is. (Het burgerweeshuis was eenbeloning als je het burgerschap had verdiend).

Ook politiek was er een veiligheidsklep: doe je het goed, dan blijven we jouw partij stemmen. Nu die veiligheidskleppen weg zijnheerst het korte termijnbelang. Het is dus onzin dat alleen debankiers te verwijten. Nazi Goering zei “Stem of geen stem, hetvolk kan altijd achter de wil van de leiders gebracht worden. Dat isgemakkelijk. Het enige wat je hoeft te doen, is hen vertellen dat zeaangevallen worden en veroordeel de pacifisten dat zij gebrek aanvaderlandsliefde hebben en het land in gevaar brengen. Het werkthetzelfde in elk land.” Ook hier was een veiligheidsklep. Het isgemakkelijk de meerderheid kort voor de gek te houden en gemakkelijkeen enkeling voor altijd voor de gek te houden, maar moeilijk om demeerderheid altijd voor de gek te houden. Dat laatste doet er echterniet meer toe. Niet alleen de Maya-kalender gaat ervan uit dat ergeen lange termijn meer is. Je ziet gelukkig ook dat die kortetermijn vooral landelijke politiek betreft. En die betekent al steedsminder.

Gelukkig zal die veiligheidsklep vastopnieuw uitgevonden worden. Bedrijven zijn volop bezig metduurzaamheid omdat die in business willen blijven. In onze egalesamenleving gaan nieuwe veiligheidskleppen komen. Die worden gebouwd rond individuen die zich bewezen hebben als betrouwbaar.

Vertrouwen is nogaltijd de belangrijkste valuta. Een veiligheidsklep voor de langetermijn. De maatschappij kan niet zonder.

Vrijheid zonder zelfbeheersing vernietigt zichzelf

2011-12-28T02:21:00.000-08:00

In een contactadvertentie zal je niet veel positieve reacties krijgen als je aangeeft dat je je uitstekend kunt beheersen. Nee, je moet een feestbeest zijn en een beetje gek. "Greed is good", het adagium an Gordon Gekko is nog steeds alom aanwezig. Toch is zelfbeheersing een hoogtepunt van beschaving.

Zelfbeheersing en soberheid zijn nietper se christelijke waarden. Het gaat dieper en zit in heel veelculturen. Je vindt het ook bij de Indianen en bij de Boedhisten. Jemoet je driften beheersen: dat brengt vrijheid. Dat is beter voor de samenleving, maar het is ook beschaving en zelfverheffing.

Ook bij de socialisten zien we dat inhet oprichten van corporaties. Arbeiders moesten kapitaal bij elkaarbrengen voor de corporatie en dat lukte alleen als zij sober en matigleefden, dat gebeurde onder patronage van 'heren'. Arbeiders moestenspaarzaam zijn, zelfbeheersing tonen en weerstand tegen verleidingleren. De blauwe knoop was ook gericht op zelfbeheersing.

Goeman Borgesius van de Liberale Uniewas een voorstander van corporaties. Hij noemde dat “Verheffing op eigen kracht”. De Liberale Unie ginglater op in de Vrijheidsbond, later via via de Partij van de Vrijheid (nee, niet de PVV). De link naar de VVD is te leggen, maar het is ver weg.

Zelfbeheersing lijkt totaal weg uit dediscussie. Zelfbeheersing is vooral iets dat aan anderen is: debankiers met hun grote bonussen, de verkopers van woekerpolissen diealleen dachten aan hun eigen inkomsten. Maar ook familie of vriendenvan een iemand die opgehaald wordt door de ambulance. Uit stresseisen ze dat het ambulancepersoneel direct doet wat de omstanderswillen. (zie de VK vandaag ) Die stress is begrijpelijk, vroeger was erzelfbeheersing omdat er veel gezag uitging van hetambulancepersoneel, nu is dat weg. Iedereen roept om gezag en straffen, niemand roept om zelfbeheersing. Helaas.

De roep om harder straffen is een forse stap terug en werkt niet. Die roepkennen we vooral uit de streng Islamitische landen: Niet zelfbeheersingstaat er centraal, maar gehoorzaamheid aan de regels van de sharia. DePVV is hier de meest prominente voorstander van (niet van de sharia, wel van straffen en gehoorzaamheid aan regels) maar de VVD laat zichook niet onbetuigd. Vergeten wordt dat de weg van het strengerstraffen in Nederland opgegeven was, met succes!. In de Middeleeuwen werd gerekendop lijfstraffen, later werd de gevangenstraf ingevoerd en moesten demannen in rasphuizen houtraspen of de vrouwen in spinhuizen spinnen.Lijfstraffen waren er toen nog steeds. Toch was de misdaad (enagressie) in die tijden beslist niet minder, juist meer. Het opvoeden tot burgerschap was veel succesvoller.

Zelfbeheersing werkte vrij goed, maarhet knelde vanaf de jaren '70 bij mensen die veel vrijheid wilden. Inde jaren '60 ging bevrijding ook gepaard met zelfbeheersing. Devrijheid is gebleven, zelfbeheersing verdwenen.

De reclame maakt hetook moeilijk. Live life to the max, Je bent het waard, Het zijn weerHamsterweken, Niet denken maar doen, Jong, snel en wild, dat wil jijtoch ook? Waarom moeilijk doen als het Wehkamp kan. Daar worden we mee doodgegooid (op onze eigen kosten). Overheden zijnook de zelfbeheersing kwijt. Toppunt in 2011? Een zelfbeheersend land als Finland betaalt voor zijn leningen zelfs hogere rente dan de VS dat geld bijdrukt en zich niet kan beheersen. (Zie onder, rente Finland is de groene lijn, de VS oranje)

Gebrek aan zelfbeheersing heeft ons debankcrises en de eurocrisis gebracht. Waarom hoor ik dan zo weinigpleidooien voor beschaving en zelfbeheersing?

De geschiedenis terugkijkend was hetniet zo lang geleden dat zelfbeheersing nog cool was. Er is heelveel mee bereikt. Niet de vrijheid van de 60-er jaren was hetprobleem, maar het overboord gooien van de zelfbeheersing, "greed isgood": dat was het probleem. Vechten tegen de gretigheid moet gepaard gaan met zelfbeheersing.

Echte liberalen pleiten voor zelfbeheersing. Want vrijheid zonder zelfbeheersing vernietigt zichzelf.

Weblog van het jaar

2011-12-22T00:50:00.000-08:00

Beste bestuurder van het jaar Bas Eenhoorn (Alphen ad Rijn)Dier van het jaar MorganPoliticus van het jaar Rutte (Roemer?)Woord van het jaar tuigdorpen (ik vind stoeproken mooier) Website van het jaar Tweakers.netLeraar van het jaar: Martin Bootsma basisonderwijs, Ilse Gabriëls voortgezet onderwijs, Susanne Winnubst middelbaar beroepsonderwijsSportgemeente van het jaar ArnhemSecretaresse van het jaar Karin van Peursen (AMC). Bos van het jaar De Barkel Vakman van het jaar Carlo KablauTwitteraar van het jaar (Wilders, nog niet bekend)Architect van het Jaar Atelier Kempe Thill Telefoniste van het jaar Marjolein Dubbeldam, Communicatievrouw van het Jaar Celia Noordegraaf Speelgoed van het jaar Lego Duplo Groot ziekenhuisBrildrager van het Jaar Charlotte Bausch uit Zeeland Motorvrouw van het Jaar Karin van DongenSociaal Werker van het Jaar Wil Vugts Verpleegkundige van het Jaar Lonneke Zijdenbosch Wandelroute van het Jaar het Reggepad & Dinkelpad

Laten we maar vast beginnen aan 2012

Vertrouwen in de toekomst?

2011-12-21T01:57:00.000-08:00

Het vertrouwen staat nogal onder druk in de wereld. In de VS en het Verenigd Koninkrijk zijn de schulden hoog en wordt het vertrouwen gewonnen door de centrale banken onbeperkt nieuw geld te laten uitgeven. In Europa (in de eurozone in elk geval) doet men dat niet. Op de lange termijn zou het vertrouwen in de VS wel eens ernstiger aangetast kunnen worden dan in de eurozone, vandaar dat er in de eurozone veel aandacht is voor harde bezuinigingen.

Maar door dat alles zouden we bijna vergeten wat de echte valuta is: vertrouwen!

Waarom groeide het Westen economisch zo goed? Dat heeft te maken met vertrouwen! Waar in veel delen van de wereld alleen vertrouwen is in vrienden en familie, heeft het Westen een hoge mate van vertrouwen door de aanwezigheid van betrouwbare instituties. Je ruilt je goederen voor goud, omdat je vertrouwt dat geld zijn waarde behoudt. Dat is bedacht in Turkije, waar men een manier vond om te kunnen controleren of iets van goud was ook werkelijk van goud was. Vertrouwen is gemakkelijker te winnen als je kunt controleren wat iemand zegt, of als er instituties zijn die dat controleren. Daarom vertrouwen we ook dat een pak melk waarop staat dat er een liter in zet, ook daadwerkelijk een liter bevat: er zijn instituties die daar op letten. Vroeger hadden de gemeenten allemaal een waag zodat je zelf gewichten kon controleren. Vertrouwen wordt gewonnen door:
- voorspelbaarheid, mensen weten dat de organisatie op een manier reageert die iedereen verwacht
- nabijheid, zien dat de organisatie aanwezig is
- controleerbaarheid, betrouwbare buitenstaanders kunnen zien dat een organisatie doet wat ze zegt.
- instituties, waarvan mensen weten dat die door betrouwbare mensen worden bestuurd
Dat is meteen de reden dat vertrouwen te voet komt en te paard gaat. Mensen gaan meer en meer rekenen op de voorspelbare reactie. Is die reactie een keer anders, dan schaadt dat het vertrouwen.

Verzekeraars bieden vertrouwen. Dat vertrouwen is ernstig geschonden door de affaire met de woekerpolis. Dat wil nog niet zeggen dat het vertrouwen in alle verzekeraars weg is, maar het is wel fors gezakt. En daar hebben alle verzekeraars last van: ook de goeden. Typisch geval van collectieve verantwoordelijkheid om dat vertrouwen weer terug te winnen.

Gelukkig zijn de verzekeraars daar mee aan de slag gegaan. Weinig bekend, maar toch: de verzekeraars hebben een zelfreguleringscode opgesteld en zeggen zich daar aan te zullen houden. Ik heb de eer dat te mogen controleren met de Commissie Monitoring Governance. Een eerste voorlopige rapportage is te vinden op de site. De Commissie concludeert dat de sector aan de slag is gegaan met de implementatie van de Governance Principes die in 2011 van kracht zijn geworden. Verzekeraars hebben duidelijke stappen gezet, deden dat ook al met verzekeraars vernieuwen, waar SNS topman Latenstein zich sterk voor maakte en dat is bemoedigend.

Toch is het kwartje nog niet helemaal gevallen. Uit de interviews die wij hielden blijkt dat sommige verzekeraars minder noodzaak zien. "Het gevoel van urgentie lijkt bij een aantal verzekeraars te ontbreken". Zij hebben het idee dat de Governance Principes vooral bedoeld zijn om het slechte gedrag van andere verzekeraars te corrigeren.

Nou is de code pas een jaar ingezet. Bovendien zijn er ook overduidelijk goede voorbeelden in de sector te vinden. Er is een keurmerk klantgericht verzekeren opgezet dat behoorlijke normen heeft. En individuele verzekeraars kunnen het prima doen. Neem een kleine verzekeraar als Zorg en Zekerheid. Dit is een onderlinge waarborgmaatschappij die functioneert onder toezicht van een RvC. Ook is er een ledenraad (met daarin verzekerden/eindklanten) die actief wordt betrokken bij de ontwikkeling van producten en klantbenadering. Of neem de activiteiten van grote verzekeraars als ING. Zelf woonde ik een interview bij met onderlinge waarborgmaatschappij Arts en Auto die ook trots kon melden ver op weg te zijn. Ze zijn er nog niet, ze hebben nog veel te doen. Ik hoop dat de verzekeraars er volgend jaar een tandje bij zetten.

Vertrouwen is de valuta van deze samenleving. Als verzekeraars daar niet aan bijdragen hebben ze hun nut verloren.

Pesten: Goed voor je!

2011-12-20T03:00:00.000-08:00

Veel ouders schrikken als ze horen hoe hun kind gepest wordt. Natuurlijk is het schrijnend te horen dat je kind wordt gepest, je wilt dat het allerliefst voorkomen. Maar in deze klantgerichte en beschermende (gefeminiseerde?) samenleving moeten we niet vergeten dat ook pesten bij het leven hoort en zeker bij het leven van een kind.

Het is als je kind blootstellen aan waterpokken. Wij deden dat steeds nadat onze kinderen een en voordat ze twee waren geworden. Je laat het kind spelen bij een vriendje en weet dat ze enkele dagen later onder de jeuk van de pokken zitten. Moet je hen dat aandoen? Vraag eens iemand die later alsnog waterpokken kreeg en je weet: doe het! Wat anders is om je kinderen bloot te stellen aan de cholera, er zijn natuurlijk grenzen.

Wat ik bedoel is dat pesten erbij hoort en op school gepest worden helpt kinderen om socialer te worden.

Op de site pesten doet pijn.nl vond ik de volgende tekst: “De samenleving verhardt. Pesten en agressie lijken steeds meer toe te nemen op Nederlandse scholen. Pesten is een specifieke vorm van agressie en heeft grote invloed op de psychosociale gezondheid van een kind. De grens tussen plagen en pesten lijkt steeds verder te vervagen, evenals de grenzen die door de samenleving worden gesteld aan een veilige leefomgeving” Dat is precies waar ik een probleem mee heb. (Het is ook zeer de vraag of de samenleving harder is dan pakweg 30 jaar geleden). De site gaat verder: “Bureau Horizon zet zich in om die grenzen opnieuw te trekken door leerlingen en docenten te laten ervaren hoe het is om gepest te worden en wat eraan gedaan kan worden. Met behulp van een serie interactieve workshops wordt het probleem inzichtelijk gemaakt. (…) Het accent ligt tijdens de workshops vooral op de omstanders, die bij pesten een sleutelrol vervullen”. Alle goede bedoelingen ten spijt toont zich hier een nieuwe industrie waarbij acteurs en trainers aan het werk komen.

Het is prima om te laten zien wat pesten met kinderen doet. De situatie rond pesten is overigens verbeterd sinds scholen werken met pestprotocollen. Waar ik bezwaar tegen heb is het doorslaan.

Wat mij niet bevalt is dat kinderen wel leren om te gaan met pesten door duidelijk te zeggen dat ze iets niet leuk vinden, maar niet door te kijken of hun eigen gedrag aangepast moet worden. Kinderen zeggen elkaar keihard de waarheid, dat kan ook nuttig zijn. Ik gun iedereen zijn afwijking en daar moet ruimte voor zijn. Maar pesten is ook een eeuwenoude vorm van socialisering.

Op school mogen kinderen nooit zeggen dat iemand niet mee mag doen. Waarom niet? Ik heb eens boze ouders op bezoek gehad omdat hun dochter zo geraakt was dat ze niet op het feestje van onze dochter was uitgenodigd. Deze ouders waren het ook zeer heftig eens met het uitgangspunt dat iedereen mag meedoen. Terwijl kinderen van mij best mogen leren om te gaan met afwijzing. Daar slaat de anti-pestindustrie door.

Pesten hoort bij het opgroeien. William Bukowski, hoogleraar op Concordia University, en Maurissa Abecassis, lector op het Colby-Sawyer College, geven aan dat het gebruik van agressie – fysiek of in woorden – een normaal onderdeel is van het opgroeien.En wat zit er achter de niet-pestende kinderen? "Children who characteristically respond to a variety of emotions by acting aggressively probably have a narrow repertoire and limited set of problem-solving skills". Bukowski en Abecassis geven aan: "The overuse as well as the complete absence of aggression may be maladaptive".

De kinderen met een teveel aan agressie worden weggezet als pesters. Helpt dat hen van hun overmatige agressie af? Kinderen die zich niet weten te plaatsen in een groepje leren zich niet aan te passen en leren niet om te gaan met afwijzing. Helen Guldberg, hoogleraar ontwikkelingspsychologie stelt: "Some children have a horrible time at school: they may dread going to school on a daily basis, be deeply unhappy and socially isolated. But how do we help make that situation better for that child? Not through the blunt instrument of anti-bullying policies, that’s for sure. There is no magic bullet."

Hoedt u voor een samenleving zonder pesten!

Zie ook het essay van Guldberg: Anti-bullying campaigns doing more harm than good?

Lageropgeleiden zijn niet meer wat ze geweest zijn

2011-12-13T00:44:00.000-08:00

Helaas kwam ik er nog niet aan toe op Van Bijsterveldt te reageren. Ik had namelijk nog heel wat voor school te regelen. Zo hebben de kinderen van school veel meegekregen om te verkopen voor een goed doel: pepernoten, kerstkaarten en nog meer kerstkaarten van de buitenschoolse opvang. Ook moesten we helpen met de surprises maken. Verder zijn er binnenkort de kerstdiners op school. Dat betekent dat we voor drie kinderen een gerecht voor het kerstdiner moeten maken. 15 toetjes (x 3) bijvoorbeeld. Tenslotte heeft onze jongste woensdag en vrijdag een kinderfeestje. Daar moeten cadeautjes voor gekocht worden en er moet geregeld worden dat ze er heen kan worden gebracht. Overigens doen de meeste ouders hier aan mee, echt meer dan een derde. (En zeker de allochtone ouders putten zich uit voor het kerstdiner!)

Nou zal Van Bijsterveldt dit net niet bedoeld hebben. Ze heeft het meer over helpen met huiswerk en samen lezen. Dat doen we ook. Kinderen op de basisschool kunnen nog niet plannen, dus dat huiswerk moet je goed in de gaten houden. En wat dachten jullie van de spreekbeurten? Wat hebben ouders in de jaren 50 niet kunnen bereiken door de kinderen te helpen en aan te sporen?

Daar heeft Van Bijsterveldt een punt. Ouders zijn belangrijk voor educatie. Het doet mij denken aan een leraar die eens zei dat de vakanties het probleem waren. Kinderen van hoogopgeleide ouders komen terug van vakantie en hebben niet alleen de stof onthouden en geoefend, ze hebben zelfs nieuwe dingen geleerd. Kinderen van laagopgeleide ouders hebben juist aan niveau ingeleverd. Er is niet geoefend en er zijn geen nieuwe dingen geleerd.

Daarmee wordt het probleem een stuk ingewikkelder dan de oproep “Ouders doe iets met je kind!”. Zowel de opleiding van de vader als die van de moeder is van invloed op de onderwijsloopbaan en op het uiteindelijke opleidingsniveau van de kinderen. Vergeleken met de jaren zeventig kiezen hoogopgeleiden nu veel vaker voor een partner die eveneens hoogopgeleid is. Het Sociaal en Cultureel Planbureau zegt dan ook: “De selectieve partnerkeuze, en de effecten ervan op de onderwijskansen van kinderen, belemmeren de opwaartse sociale mobiliteit en vergroten de sociale ongelijkheid”.

Zo zijn de lageropgeleiden niet meer wat ze geweest zijn. Vroeger zaten er nog diamantjes tussen die ontdekt werden door de betrokken leraar. Een voortgezette opleiding was nog veel minder de norm dan tegenwoordig, was financieel lang niet altijd haalbaar en werd bovendien voor meisjes vaak niet nodig gevonden. Dit is ook het beeld dat naar voren komt uit een studie naar academici met een achtergrond in het arbeidersmilieu. Zij hadden vaak ouders die onder invloed van bijvoorbeeld de crisis van de jaren dertig of de Tweede Wereldoorlog geen opleiding hadden kunnen volgen. "Qua intelligentie en normatieve oriëntatie staken deze ouders echter uit boven de rest van de arbeidersklasse. Hun gemiste opleidingskansen zetten ze om in een stimulans voor hun kinderen: deze moesten waarmaken waar zij zelf door omstandigheden de kans niet voor hadden gehad". (SCP) De oproep hoort bij de jaren 50: ouders, je kunt je kinderen een betere toekomst geven!

Nog een ander probleem met de oproep is dat de hulp van de ouders niet helemaal verklaart waarom er leerlingen uitvallen en achterblijven in prestaties. De onderwijsdeelname van meisjes en jonge vrouwen is veel sterker gegroeid dan die van jongens en jonge mannen, en op veel fronten hebben zij jongens en jonge mannen inmiddels ingehaald. Hebben de ouders de meiden meer geholpen dan de jongens???

Tenslotte is de kans op echtscheiding groter bij lageropgeleiden, terwijl kinderen die opgroeien in eenoudergezinnen een hoger risico van schooluitval lopen. Vandaag in de Volkskrant zagen we ook nog dat lageropgeleiden minder gezond zijn. Wat doen we daar mee? De ouders oproepen er iets aan te doen??

Terug naar Van Bijsterveldt. Ouders mogen de educatie niet alleen aan de school overlaten? Het blijkt een loze oproep. Het probleem van lageropgeleiden is wel degelijk groot, het heeft te maken met de ouders, maar het is niet op te lossen door de ouders zelf. Bovendien is het veel lastiger dan vroeger. De jaren 50 zijn definitief voorbij.

Veelal geput uit: SCP SCR 2010 wisseling van de wacht

Meer kwaliteit in de Tweede Kamer!

2011-12-12T05:52:00.000-08:00

Al vaker is betoogd dat de aansluiting van de politiek bij lager opgeleiden veel slechter is dan die van hoger opgeleiden. Reden voor kamervoorzitter Verbeet om te bepleiten: "De volksvertegenwoordiging moet een redelijke afspiegeling zijn van de samenleving. En dus moeten mensen met wat minder opleiding, maar veel levenservaring er ook een plaats kunnen vinden. Het zou meer mensen het gevoel kunnen geven, dat het Parlement er niet alleen vóór hen is, maar dat het ook ván hen is" Het klinkt redelijk, is het dat ook? Nee!

Het lijkt erg op het pleidooi voor meer vrouwen in de politiek en meer vrouwen in de raden van bestuur en raden van commissarissen. Ik ben een groot voorstander van werken met gemengde teams omdat iedereen een andere kwaliteit kan inbrengen. Verder is het wel degelijk een slechte zaak dat lager opgeleiden niet het gevoel hebben dat mensen in de politiek zich kunnen realiseren in wat voor omstandigheden zij leven en welke beslissingen voor hen belangrijk zijn.

Verbeet sluit aan bij de Diplomademocratie van Mark Bovens. Volgens Bovens is Nederland hard op weg naar een nieuwe tweedeling, die tussen hoog en laagopgeleiden. De hoog opgeleiden bezetten inmiddels vrijwel alle beslissende functies in de samenleving. En weer klinkt het redelijk: meer lager opgeleiden in de kamer.

Vervolgens gaat Verbeet in op de vitaliteit van de democratie. "Zoals de politicoloog Meindert Fennema onlangs in De Volkskrant schreef: “Als we democratische vertegenwoordiging zien als een afspiegeling van de opvattingen van kiezers in de Tweede Kamer, dan is ons parlement de laatste jaren een stuk democratischer geworden.”" Je kunt je bijna niet voorstellen dat ze dit zo serieus neemt, ik geloof dat het eerder een cynische opmerking was, maar met Fennema weet je het nooit. De representativiteit is misschien verbeterd, maar is dat democratischer?

Nu ben ik niet zo blij met de samenstelling van de Kamer. Maar dat is omdat vroeger de beste mensen graag in de Kamer wilden en nu hun carrière elders zoeken.

We moeten representativiteit toch echt niet met democratie verwarren. Het aantal dementen in de Kamer is niet zo heel groot, terwijl het aantal dementen in de samenleving toeneemt, zie je dat nog niet terug in de Kamer. Het aantal zware drinkers is waarschijnlijk al goed vertegenwoordigd, maar andere verslavingen zie je te weinig. Geen reden toch om meer dementen in de Kamer te zetten? En wat dachten we van het aantal mensen dat niet kan rekenen? Die zijn al redelijk vertegenwoordigd, maar moet dat percentage dan echt omhoog?

De binding van de Kamer met de samenleving is niet zo goed. Maar laten we eens gaan naar de lager opgeleiden. Het is de vraag of lager opgeleiden dan beter voor de lager opgeleiden kunnen opkomen. Het enige is dat zij zich beter in kunnen leven, wat op zich ook wat waard is. Het Sociaal en Cultureel Planbureau zegt hierover: "In hoeverre individuen en groepen erin slagen sociaaleconomisch, sociaalcultureel en politiek te participeren wordt bepaald door een ingewikkeld samenspel van individugebonden en maatschappelijke factoren, die elkaar kunnen versterken of tegenwerken. Ook kunnen er grote verschillen zijn in de snelheid waarmee verschillende groepen burgers erin slagen hun leefsituatie op een van de domeinen te verbeteren. Die verschillen kunnen te maken hebben met exogene factoren, zoals ongunstige macroeconomische ontwikkelingen, maar ook met individuele omstandigheden en gedragingen (bv. niet afgemaakte opleiding, drugs en drankgebruik) die mede bepalen of en hoe de leefsituatie verbetert of verslechtert."

Kortom: lager opgeleiden herkennen zich minder in de politiek, omdat zij minder dan hoogopgeleiden er in slagen hun leefsituatie zelf te verbeteren. Heel slecht als er weinig politici zijn die hun situatie herkennen en weten waar zij problemen mee hebben. In die zin is de zwakke verbinding tussen politiek en hoger opgeleiden meer een aanklacht tegen het liberalisme, dan een pleidooi voor meer lager opgeleiden in de politiek, bijvoorbeeld in de VVD. Het lijkt een beetje op het aantrekken van een spijkerpak in plaats van een kostuum om zo de kiezers meer het gevoel te geven dat ze vertegenwoordigd worden. Ik trek zelf als ik invloed wil hebben juist mijn pak aan. Dat werkt namelijk als een luidspreker.

Wat mij betreft is de politiek de verbinding met de haarvaten van de samenleving verloren. Vertrouwen van lager opgeleiden in de politiek zal niet gewonnen worden door meer lager opgeleiden. (Het gaat om de alledaagse democratie en de democratische gezindheid, schreef ik al eerder) Voor wat betreft de Kamer pleit ik voor hoge kwaliteit. Een goed opgeleide man als Den Uyl had een goede verbinding met de arbeiders. Zijn tegenpool Wiegel (geen drs) had naar mijn idee ook een uitstekende verbinding met de samenleving. Lager opgeleiden willen vertegenwoordigd worden, maar ook trots zijn op hun vertegenwoordiger!

Deze bijdrage van Lilian Helder is toch tenenkrommend (ze is wel goed opgeleid)? Een goede vertegenwoordiger van de PVV had erop gehamerd dat celstraf een betere vergelding was. Lilian Helder (na Wilders en Agema het hoogste aantal PVV stemmen) zei iets anders en gaf aan weinig te snappen van statistiek:

Partijloze burgemeester?

2011-12-08T01:46:00.000-08:00

De voorzitter van het Genootschap van burgemeesters heeft een ballonnetje opgelaten over de partijloze burgemeester. Van diverse kanten staan burgemeesters en nu ook zelfs politicoloog Krouwel klaar om dit idee de grond in te boren. Het college van B&W is nu eenmaal politiek. Burgers weten niet van welke partij een burgemeester is (Krouwel), de kleur is gewoon bekend (Janssen), lekker tegenstrijdig. Je moet politieke meningen niet verhullen, zo is hun idee. Daarmee wordt de aandacht afgeleid van het interessante punt dat Schneiders maakt. En nee, niet alle BM's hoeven direct hun lidmaatschap op te zeggen.

In het college heeft de burgemeester een andere functie dan de wethouders. Zo let de burgemeester op de juiste gevolgde procedures, hij is voorzitter van de raad en het college. Stapt het college op, dan neemt de BM waar voor het college. Verder is de burgemeester volgens de gemeentewet ook verantwoordelijk voor de kwaliteit van de procedures voor burgerparticipatie (artikel 170 Gemeentewet, weten raadsleden dat wel?). Daarmee kan de BM in conflict komen met een wethouder die als lijnverantwoordelijke inhoudelijk een inspraakproject trekt. Dan is het handig als niemand de indruk heeft dat de BM zich terughoudend opstelt om zijn eigen partijgenoot niet af te vallen. (lees mijn boekje de BM als hoeder van de democratie!) Het gaat immers niet om het hebben van een politieke mening, maar om loyaliteit vanwege een partijlidmaatschap uit te sluiten.

Het is duidelijk: de BM heeft een veel minder politieke functie dan de wethouders en die functie is bevestigd toen de Kamer koos voor de door de Kroon benoemde BM. Voor de wethouders zijn er onderhandelingen en ligt er een collegeakkoord. Voor de burgemeester moet de raad een gedragscode opstellen. (Welk raadslid weet dat eigenlijk? Artikel 69 Gemeentewet.)

Ik geloof niet dat er vaak een partijdigheid speelt, maar de schijn van partijdigheid komt zeker voor.

Kortom er is genoeg reden om burgemeester Schneiders (PvdA, nee die komen niet alleen voor zichzelf op) van Haarlem serieus te nemen. Hij heeft een interessante discussie opgestart die meer serieuze aandacht verdient.

P.S. Slechts 2% van de mensen is lid van een politieke partij. Alleen dat al is een reden om eens te kijken naar de partijloze BM.

Crisis? Which crisis?!

2011-12-05T01:12:00.000-08:00

De kranten staan vol over de eurocrisis, schuldencrisis en ook wel over het gebrek aan daadkracht van de Europese leiders om iets te doen. Pleidooien voor overdracht van bevoegdheden aan een Europese regering en daarmee samenhangend eurobonds om de zwakke landen te helpen aan geld te komen. Maar ondertussen is er een heel andere crisis aan de gang. Crisis in de democratie.

De crisis in de democratie is vrij veelomvattend. Bekijk de schuldencrisis en zie daar een pleidooi voor het optreden van technocraten. (mijn blog over technocraten) Ook overdracht van bevoegdheden aan Europese instituties geven blijk van een ergernis over de Europese democratieën. De democratie in Italië, Griekenland, Portugal en Spanje kan niet goed functioneren. Cliëntelisme, populisme, gebrek aan verantwoordelijkheid.

Maar ook in Nederland is het niet best gesteld. Kiezers zijn wispelturig en kunnen het ene moment vertrouwen geven aan partij A, het andere moment aan partij B. Na jarenlang er op hameren dat democratie niet meer is dan stemmen, stellen de mensen zich op als klanten van de politiek. Er is bovendien sprake van een 'dramademocratie'. (De burgers worden niet meer vertegenwoordigd, de media scheppen een beeld of voorstelling van de burger. De politici leggen zich daarbij neer. Zij acteren naar best vermogen in de reality soap die aldus ontstaat. (Elchardus))

Ik zou het willen vergelijken met bedrijven die moeten herstructureren omdat ze zonder maatregelen failliet gaan. Daarvoor zijn twee soorten ingrepen. Het eerste de roep om de Sterke Man (m/v). Dat komt neer op een snoeiharde bezuiniger aanstellen die de boel saneert. Veel verzet van werknemers, die eigenlijk wel weten dat er iets moet gebeuren is het gevolg. Er vallen ontslagen, er worden onderdelen failliet verklaard, verkocht en gezonde delen blijven over. Vaak succesvol, niet erg duurzaam en vaak kwetsbaar. Let wel: dit kan alleen omdat diep in hun hart de meerderheid van de mensen wel overtuigd is van de noodzaak van maatregelen, alleen er is verschil van mening over welke en men laat graag de verantwoordelijkheid aan anderen.

Een heel andere aanpak is die van overdracht aan het personeel en mensen via het concept van dynamic self governance in staat stellen gezamenlijk besluiten te nemen. Er is op dat punt veel mogelijk en er zijn hele goede resultaten mee bereikt. Het sluit aan bij een sluimerend onbehagen zoals je dat links en rechts ziet opkomen (Occupy èn de Tea Party in de VS, eigenlijk in de hele wereld).

De crisis in de democratie geeft aan dat er helemaal niet gekeken wordt naar deze tweede weg. Mensen kunnen heel veel zelf als ze gezamenlijk de verantwoordelijkheid krijgen en de kleine stukjes kennis en praktijkervaring kunnen combineren om tot betere beslissingen te komen.

We durven het niet te laten oplossen door de mensen zelf! Dat is de crisis: onze leiders geloven niet meer in de kracht van de democratie.

Landelijk draagvlak werven uit de mode?

2011-12-01T00:32:00.000-08:00

De klassieke uitleg van het begrip dictator (nu eigenlijk technocraat) staat weer volop in de belangstelling. (Dictator (Latijn: degene die dicteert), een term die afkomstig is uit het republikeinse Rome, was oorspronkelijk een magistraat met vergaande bevoegdheden die in tijden van nood door de Senaat werd aangesteld voor een tijdelijke periode van 6 maanden, om orde op zaken te stellen.(wiki)) Tijdelijk, op basis van merites, rond aanwijsbaar probleem dat te groot was voor de Senaat om op te lossen. Kijk naar Griekenland en Italie.

Ik schreef al dat technocraten het land niet kunnen redden. Maar toen ik las dat politici draagvlak kunnen verwerven en dat dat het probleem van de technocraat zal zijn om populair genoeg te zijn voor die moeilijke maatregelen, krabde ik mij achter de oren. Politici zijn helemaal niet populair. Ze moeten belangen overstijgen en draagvlak verwerven, verbinden en laten zien dat ze luisteren. Dictators kunnen immers best populair worden. Draagvlak verwerven, dat kunnen ze niet.

Maar kunnen politici nog wel draagvlak verwerven?

Mensen die als politicus draagvlak verwierven kennen we wel in Nederland. Denk aan Albeda (akkoord van Wassenaar: loonmatiging voor banen), Lubbers (Nederland is ziek!), Kok (herziening van de WAO, eigenlijk een vervolg op Nederland is ziek). Maar zijn die er nog? Natuurlijk heeft Balkenende de normen en waarden geagendeerd, maar heeft hij draagvlak verworven voor ingrepen? Het is verdwenen.

Rutte probeert deals te sluiten met de oppositie, maar probeert hij draagvlak te verwerven om harde ingrepen te kunnen doen om de waarden van Europese Unie te behouden? Probeert Kamp draagvlak te verwerven voor het langer doorwerken? Het gaat veel indirecter. Door het laten doen van onderzoeken over groeiende kosten, die te publiceren en zo de media langzaam op te laten schuiven, worden beleidsmaatregelen voorbereid. Er wordt geen draagvlak verworven met een goed debat over waarom er iets moet gebeuren, maar er wordt geduwd en getrokken tot iedereen denkt dat het wel onvermijdelijk zal zijn. Kijk naar het langer doorwerken: dat is toch geen debat? Dat is een show om de FNV het laatste zetje richting de afgrond te geven.

Ik ga bijna pleiten voor staatscommissies: een voor de toekomst van Europa, een voor de vergrijzing, een voor de volkshuisvesting en een voor de financiële stabiliteit. En vraag die commissies dan uitdrukkelijk een debat met de samenleving te organiseren. Ja, ik doe het: op naar 4 staatscommissies om echt te debatteren en draagvlak te verwerven.

Twee stappen vooruit? Snel een stap terug!

2011-11-29T01:03:00.000-08:00

De levensverwachting van pasgeborenen is tussen 2000 en 2010 sterk toegenomen. Dat meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek. Voor mannen ging de levensverwachting omhoog van 75,5 naar 78,8 jaar, voor vrouwen was er een stijging van 80,6 naar 82,7 jaar. (hier) Tijd om maatregelen te nemen die de levensverwachting weer wat doen dalen!! Die vergrijzing kost veel te veel geld.

Zo zal minister Schulz ongeveer gedacht hebben. Alleen ging zij niet over gezondheidszorg, maar over verkeersveiligheid en milieuvervuiling, twee belangrijke factoren die de levensverwachting beïnvloeden. Harder rijden wordt de norm! Harder rijden waar het kan en langzamer waar het moet', aldus de minister. Een cynische en ontluisterende argumentatie.

De vervuiling van auto's is per auto namelijk niet zo groot als die van twintig jaar geleden. Een van de maatregelen om de vervuiling te verminderen is het verlagen van de maximumsnelheid. Nu de vervuiling van auto's verminderd is doordat de auto's minder vuil zijn, mogen we best weer wat harder gaan rijden. Gevolg: meer doden door verkeersongevallen en meer vervuiling (met daarna gezondheidsschade). Nou, zegt de minister: we hebben nog wel wat geld voor verkeersveiligheid. Dat zetten we niet in om het aantal doden te verminderen, maar om te proberen het aantal doden gelijk te houden.

Gelukkig wordt Nederland niet altijd zo bestuurd. Tijdens de kabinetten van die vermaledijde Kok en Balkenende is de welvaart in Nederland harder gestegen dan die in andere Europese landen. Ze hadden ook kunnen zeggen: wat een onzin, de welvaart is goed zo, laten we het zo houden. Was nog niet eens zo gek geweest. Maar ze deden het niet en dat leverde nog geld op ook.

Of neem de Samuel Van Houten, een liberaal nota bene. Die had kunnen zeggen dat de kinderarbeid iets afnam en de fabrieken minder vuil waren geworden, dus dat er wel wat ruimte was om de ellende van kinderarbeid gelijk te houden. Nee, hij deed iets wat in de ogen van dit kabinet vast heel dom zou zijn geweest. Hij verbood kinderarbeid in fabrieken. Weinig conservatief inderdaad, maar nog steeds mogen we blij zijn om zulke stappen voorwaarts.

Twee stappen voorwaarts en nu onder aanvoering van Schultz een stap terug. Laten we nog wat meedenken met dit kabinet. Misschien de kinderarbeid in een beperkt aantal fabrieken ook weer toelaten? Lekker goedkoop en wie weet zijn ondernemers blij met die lage kosten. Roken in cafés weer toelaten (oeps, dat doen ze al), wijkagenten afschaffen om niet alleen de verkeersveiligheid te laten verslonzen? (Oeps, doen ze ook al). Gelukkig wordt er aan de hoge kunst niet getornd, aan de basis zoals muziekscholen wel, maar ach, laat die kinderen maar in fabrieken gaan werken.

Nou ja, trap het pedaal even lekker in. Die vergrijzing, dat kost toch alleen maar geld, zal het kabinet gedacht hebben.

Waarom technocraten het land niet kunnen redden

2011-11-23T00:54:00.000-08:00

Het is interessant te zien hoe de landen in schuldproblemen zich afwenden van de politiek en kiezen voor technocraten. Er was eerst nog een trend naar democratie rond de Arabische lente (enthousiast begroet door critici in de media). Nu lijkt het vergeten en is er enthousiasme voor technocraten als Mario Monti (en kijk eens wat hij voor goede kritieken krijgt) of een a-politieke regering in Griekenland.

Je kan voorspellen wat er vervolgens mis zal gaan. Technocraten kunnen namelijk hele andere kunstjes dan politici of burgers. Fukuyama heeft zich al eens afgevraagd waarom sommige landen met zwak bestuur goede resultaten kunnen behalen. Dat heeft te maken met de sector waar je naar kijkt. “Er zijn veel ontwikkelingslanden die zeer competente centrale banken hebben en een nationale olie- of luchtvaartmaatschappij redelijk competent kunnen laten draaien, maar die slecht basisonderwijs of een slechte gezondheidszorg op het platte land hebben.” Goed onderwijs lijkt simpeler dan een competente centrale bank of een efficiënte luchtvaartmaatschappij, maar het verschil zit hem in het toezicht op goede uitvoering. Laat een technocraat controleren of bank goed functioneert en je krijgt een heel duidelijk antwoord. Er is namelijk geen complexe interactie tussen verschillende partijen. De transactionele intensiteit is laag en de activiteiten zijn zeer specifiek. Diverse experts zullen tot hetzelfde oordeel komen.

Daar waar de interactie tussen opdrachtgever, uitvoerder en burgers belangrijker wordt, komen landen met een slechte bestuurlijke traditie in problemen. Ook economen (die het hoogste woord hebben over goed concurrerende landen) staan daar met hun mond vol tanden. De beslissingen die in dergelijke meer ingewikkelde sectoren genomen worden proberen zij te verklaren uit eigenbelang. Maar loyaliteit, wederkerigheid, beroepstrots of de wens om tradities in ere te houden bouwen aan de prestaties van instituties, juist op die moeilijk meetbare gebieden, zijn veel belangrijker. Competente en eerlijke politici, een goed rechtssysteem, maar ook betrokkenheid van burgers bij elkaar en tradities spelen dan een rol.

Griekenland, Italie, Libie en Egypte, om maar eens zeer verschillende landen te noemen, zullen op de diverse gebieden moeten zorgen voor goed bestuur. Dat vraagt technocraten rond de financien, maar goede politici rond de infrastructuur, tradities in onderwijs, onafhankelijke rechters en advocaten met grote beroepseer. Het vraagt ook burgers die alert zijn bij scholen, preventie, criminaliteit.

Gaat het financieel fout, dan roept men om technocraten. Maar technocraten kunnen landen echt niet redden. Gaat het democratisch niet goed, dan vraagt met om eerlijke politici. Maar ook zij kunnen een land niet redden. De werkelijkheid is veel complexer. Overal zullen burgers ook naar hun onderlinge omgang moeten kijken en bouwen aan nieuwe tradities en beroepseer.

Psychologisch leiderschap Merkel

2011-11-22T04:55:00.000-08:00

De aanpak van Eurocrisis is anders dan veel economen doen geloven ook een vorm van psychologisch leiderschap. Zo waarschuwde velen dat Griekenland maar gewoon failliet moest gaan, maar liet de EU dat niet gebeuren. Nu, maanden verder is Griekenland feitelijk failliet gegaan: de schulden aan banken zijn gehalveerd. Door te praten, overleggen, eisen, voorstellen etcetera raakten de markten er aan gewend dat Griekenland failliet zou gaan. Commentatoren als Boot of Van Wijnbergen, zelfs Wilders worden gewoon ingezet in dat scenario, zonder dat ze het zelf weten.
Of het helemaal succesvol is, valt te bezien, maar het is een knap staaltje van Merkel geweest (om zo de Franse en Duitse banken te redden).

Een volgend staaltje psychologische aanpak is het plan van de Europese Commissie om de EU-subsidies van financiële 'zondaars' stop te kunnen zetten. Je zou zeggen dat financieel slordige landen daar niet van op zullen kijken. De boete op slecht beleid is er al lang. Wie zijn schulden niet op orde heeft betaalt een veel hogere rente, dus die wordt zwaar gestraft. Maar door de koppeling te leggen met de subsidies wordt veel zichtbaarder wat de landen gaan missen.

Het plan komt er nooit door. Zien jullie de EU Engeland straffen? Nee: het zal alleen gelden voor de eurolanden. Pardon: het zal alleen gelden voor de eurolanden die zich op dit moment in de gevarenzone bevinden. Pardon: alleen de eurolanden in de gevarenzone exclusief Frankrijk. Het is bedoeld als psychologische druk op de probleemlanden.

Het is overigens wel een aardige constructie die lijkt op het Nederlandse gemeentefonds: je kunt een beroep doen op extra steun, maar dan word je in je beleidsvrijheid zeer beperkt.

P.S. In deze psychologische oorlogsvoering vervult Nederland een bijrol. Dat heeft te maken met de omvang van Nederland, maar ook met de minister van Financiën. Natuurlijk is De Jager redelijk populair in Nederland, maar dat is elke minister van Financiën. In het buitenland is allang duidelijk dat De Jager het niet haalt bij Wouter Bos of vroeger Gerrit Zalm.

OV stroppenkaart

2011-11-16T01:05:00.000-08:00

Geachte heer Albeda,

Hartelijk dank voor het insturen van uw klacht/vraag over de afschaffing van de strippenkaart. Veel reizigers hebben nog gebruikte of ongebruikte strippenkaarten in hun bezit. U kunt de strippenkaarten die u nog in uw bezit heeft niet inwisselen bij de vervoerder of een ander verkooppunt. In de wet is namelijk vastgelegd dat het omwisselen van strippenkaarten, geldig of ongeldig, ongebruikt of gedeeltelijk gebruikt, niet mogelijk is. Ook teruggave van geld is niet mogelijk.

Het OV-loket kon weinig voor mij doen. Maar het is wel raar! Er staat duidelijk op mijn strippenkaart : "Na een tariefwijziging is deze strippenkaart nog twaalf maanden geldig". Die kaart is dit jaar gekocht en toen wisten ze vast al dat de kaart niet meer geldig zou zijn.

Waarom had ik dan twee kinderstrippenkaarten? Dat is simpel. De kids hebben wel een chipkaart, maar die hebben ze niet altijd bij zich. Dan zouden ze die om de haverklap verliezen. Mijn vrouw en ik reizen allebei met de kids, dus we kunnen niet altijd hun chipkaart bij ons hebben. Laatst kreeg ik een lekke band en moest ik de bus nemen met onze zoon. Jullie denken toch niet dat ik dan zijn ov-chipkaart bij mij heb? Het was op 3 november en de chauffeur was (uiteraard) onverbiddelijk.

Tot deze maand was er geen probleem. Nu ben ik erg geneigd mijn zoon te vragen stiekem de bus binnen te kruipen.

Nu heb ik twee vragen:
1. Wat doen andere ouders die ook wel met hun kinderen met het OV reizen nu?
2. Is er echt geen actie te ondernemen? Natuurlijk is het maar een tientje, maar het voelt erg oneerlijk?

Een must voor ov-beleidsmakers! De Nieuwe Directeur

2011-11-15T03:49:00.000-08:00

Onlangs verscheen een boek dat geen enkele persoon die betrokken is bij het openbaar vervoer mag missen. Het heet “Nieuwe Directeur” en is fictie, maar geeft meer inzicht in het reilen en zeilen bij openbaar vervoerbedrijven dan welk onderzoek of advies dan ook.

De plot is snel beschreven. Hoewel onbekend met de sector is Arjan Overdijk benoemd tot algemeen directeur van ov-bedrijf Transmobil. Vol frisse moed wil hij het bedrijf veranderen in een concurrerende organisatie die kan blijven bestaan in de toekomst. Dat vraagt verandering, want marktwerking komt er aan. Zijn start is het begin van intriges, roddels en blokkades.

Het boek beschrijft de inbreng van de Ondernemingsraad, het management team, zijn adviseurs en aan de Raad van Commissarissen. Elk personage is geloofwaardig neergezet en speelt een eigen rol. Dreigt een advies van een 'onafhankelijk' adviesbureau niet de kant op te gaan die de directeur wil, dan is een telefoontje naar een van de vennoten genoeg om de adviseurs weer op het goed spoor te krijgen. Met de OR, het MT en de Raad van Commissarissen is dat veel moeilijker. Daar spelen persoonlijke voorkeuren, ego's en onuitgesproken ergernissen een grote rol. De overlevers in het bedrijf zorgen ervoor dat ze kunnen blijven. Zo suggereert de een net op tijd een hernia om de directeur niet te hoeven steunen als het er op aan komt en plant de ander snel een vakantie. Al met al wordt zeer geloofwaardig hoe het bedrijf al jaren, ook onder de eerdere directeur, stil is blijven staan als resultante van krachten die het verschillende kanten optrekken. De buitenwereld klopt aan, concurrentie rammelt aan de poort, maar binnen het bedrijf ziet niemand enige reden om echt te veranderen.

Of het Overdijk lukt is minder interessant dan de weg die Van Bokhoven smakelijk beschrijft. Smakelijk, want het geheel is hilarisch beschreven met veel oog voor details en zonder de grappen er te dik bovenop te leggen. Zo moet het bedrijf bezuinigen of inkomsten verhogen. Dan gaat een halve MT-vergadering over een plan van de directeur exploitatie om de tarieven voor busverhuur tien procent te laten stijgen: welke korting zou eigen personeel daarbij kunnen krijgen en welke mensen zouden de bussen kunnen huren. Om welk bedrag gaat het eigenlijk?, vraagt de algemeen directeur dan. Dat heeft de directeur exploitatie niet paraat, maar de financiële man meldt dat het gaat om een bedrag van 3.000 euro. "En daar dan 10% van"

De schrijver heeft zelf in een openbaar vervoerbedrijf gewerkt. Ik ken hem vanuit mijn tijd dat ik bij een adviesbureau werkte, dus ook die wereld kent hij door en door. Met zijn frisse blik en enorme dosis humor heeft hij een boek geschreven dat fanatieke OV-gebruikers, leden van Rover of andere mensen die begaan zijn met het Openbaar Vervoer in Nederland moeten lezen. Maar misschien vooral een boek voor mensen die beroepsmatig te maken hebben met OV-bedrijven, zoals ambtenaren, adviseurs en leveranciers. Zij zien wat de directeur werkelijk drijft en dat is niet het opvolgen van adviezen van de buitenwereld. Leerzaam en zeer grappig, wat wil je nog meer?

Pim van Bokhoven: Nieuwe Directeur, 215 pagina's uitgeverij FreeMusketeers 16,95.

Truc of democratie? Verlies is zeker

2011-11-02T03:50:00.000-07:00

Veel mensen zullen gemengde reacties hebben op het idee voor een Grieks referendum. Maar dat iedereen ermee verloren heeft lijkt zeker.

1. Het referendum is een logisch democratisch middel. Het is natuurlijk zo dat de zware maatregelen niet doorgevoerd zullen worden als alleen de partij van Papandreou nu de voorwaarden accepteert. Wordt die na de verkiezingen weggestemd, dan neemt een ander het over en die gaat niet uitvoeren wat beloofd is. Het moet eigenlijk wel (continuïteit van beleid), maar het gaat natuurlijk niet. Verder maakt een discussie over een referendum echt goed duidelijk waar het om gaat. Politici worden gedwongen uit te leggen waarom ze instemmen met de nare voorwaarden. De Europese politici zouden daar begrip voor moeten hebben.

2. Het is een truc. Er moet opnieuw uitstel komen en in de tussentijd koopt de ECB obligaties van de Griekse banken op, zodat die minder last krijgen van een faillissement. Dat is niet zomaar uitstel, het is het overhevelen van gelden uit een failliet bedrijf. Dat is een soort diefstal. Papandreou heeft onderhandeld en zegt nu pas dat hij helemaal geen mandaat had om te onderhandelen. Als dat geen truc is dan weet ik het niet meer. Ik geloof ook niet dat de ECB nog zal kopen.

Vertrouwen is ver te zoeken.

Als er geen vertrouwen is kun je zo'n crisis niet oplossen. Daardoor lijkt nu faillissement nog de enige uitweg. Merkel had vertrouwen gevraagd en gekregen. Ik geloof zo ongeveer als enige. De EU staat met lege handen, want zonder een akkoord kun je niet doorgaan om euro-obligaties op te kopen.

Het verlies zal enorm zijn, want de Griekse schulden zijn in euro's. Als de Grieken de drachme weer invoeren kan Europa fluiten naar het geld, want die drachme daalt direct enorm in waarde. Het zal Griekenland nooit lukken om de helft van de schuld af te betalen, wat met het akkoord wel mogelijk zou zijn geweest.

Ik zie niet wat nu de volgende stap moet zijn. Natuurlijk kan Griekenland de volgende keer dat ze geld hebben geen geld lenen. Maar ook de rente op Italiaanse obligaties (nu al 6%) gaat hoger worden, en ook de rente die Spanje moet betalen gaat hoger worden. Franse banken kunnen failliet gaan als Griekenland het geleende geld niet terugbetaalt. Duitse banken kunnen het wel hebben of de Duitse overheid kan ze redden. Nederlandse banken redden het ook. Dat betekent dat de rente die Nederland en Duitsland moeten betalen om geld te lenen omlaag gaat. Dat is een magere winst tegenover het verlies, maar we zien daardoor wel iets terug.

De Grieken hebben naar mijn idee zichzelf, de Fransen, Italianen, Spanjaarden, Portugezen en Belgen hard gestraft en de Duisers en Nederlanders beperkt gestraft. Niemand heeft er iets mee gewonnen, of het moeten de Grieken zijn die tussen 2000 en 2010 op de pof leefden.

Big spenders: rechtse katholieken?

2011-10-25T08:32:00.000-07:00

Morgen gaan de EU leiders afspreken hoe ze de euro redden. In mei schreef ik al dat het een bankenprobleem was. De ECB heeft heel veel schulden van banken opgekocht, dus ik ga er van uit dat de Griekse schuld nu fors afgewaardeerd gaat worden. Al met al blijft het beeld hangen van een Europa dat kwistig met geld strooit. Toch nog een paar observaties: Links of rechts? Europees probleem? Niets hoor!

Het is geen kwestie van links of rechts: van 2004 tot 2009 werd Griekenland gereageerd door de rechtse Nea Democratia (momenteel is links aan de macht). In Italie is de rechtse Berlusconi aan de macht. In Portugal was van 2005 juist links aan de macht. Links verloor de macht toen rechts het bezuinigingspakket niet meer accepteerde. Het zijn wel allemaal katholieke landen. In tegenstelling tot Zweden, Nederland, Duitsland, Finland om maar eens een paar deugdelijke landen te noemen, daar zijn meer protestanten. Ook Islamitische landen doen het goed. In de VS waren het vooral de republikeinen Reagan en Georg W Bush die het tekort flink opschroefden.

De schuldsituatie is geen Europees maar een Westers probleem. De VS heeft een veel grotere schuld in reële termen. En probleemland Spanje heeft zelfs procentueel minder schuld dan de VS. Misschien moeten we Japan meenemen en het een "ontwikkelde landen" probleem noemen, of vergrijzende landen-probleem.

En de schuld loopt nog steeds op. Kijk naar de Economist Debt Clock! Hieronder een plaatje. Je kunt ook live de schuld en per land bekijken. Let wel dat er landen zijn die er mooi uitkomen, maar die al failliet gingen, zoals Rusland (1998) en Argentinie (2003). (De VS staat hier exclusief de schuld van afzonderlijke staten. Inclusief zit de VS procentueel ver boven de schuld van Spanje, zelfs boven het niveau van Frankrijk).

Harder werken dus, of de hand op de knip houden. Een gereformeerde oplossing!

Lessen van Occupy Wall Street

2011-10-24T00:01:00.000-07:00

De persaandacht die de Occupy Wall Street-beweging (OWS) krijgt laat zien dat veel mensen snakken naar een enthousiaste jonge club die ongenoegen vertaalt. Of OWS een grote toekomst heeft weet ik niet, maar er zijn wel interessante ontwikkelingen die samenkomen in OWS. Die ontwikkelingen zetten zeker door. Ongenoegen en werkwijze krijgen meer aandacht dan een geformuleerd haalbaar doel. Dat is ook veel belangrijker dan het formuleren van SMART eisen aan (wereld)leiders: participatieve democratie, eigen vereantwoordelijkheid nemen en geen systeem accepteren dat ver van gewone mensen beslist zonder verantwoording af te leggen.

1. OWS is principieel participatief democratisch. OWS heeft iets anarchistisch. Kijk naar de General Assembly van New York: het is chaotisch, er zijn geen leiders, het is gericht op het komen tot consensus. Het gaat buiten partijen om. Men zoekt een nieuwe vorm van gedecentraliseerde participatieve democratie. Dat proces krijgt heel veel aandacht. David Graeber is daarbij een belangrijke inspirator. Hij deed ervaring op met participatieve democratie in Madagaskar. Opvallend is dat er niet gesproken wordt over eisen aan de overheid (veel linksen vinden dat jammer), maar dat men direct aan de slag wil. Ongenoegen vertaalt zich in directe confrontatie met mensen die zich te buiten gaan in het liberale economische systeem. Die participatieve democratie is voor velen romantiek en onhaalbaar, maar het slaat wel aan!
2. Het is veel breder dan op de TV overkomt. Overigens is er een sterke vergelijking met de acties in Spanje: ook daar werd volop geparticpeerd en gediscussieerd. Er is een sterke verbinding met de academische wereld. Jeffrey Sachs, Joseph E. Stiglitz, Lawrence Lessig: er komen heel wat academici langs om te spreken!
3. Iedereen hoort erbij, maar daar moet je wel voor in beweging komen. Het is een Opt-in werkwijze. Iedereen die wil doet mee en moet mee kunnen doen. Principieel anders dan de rechtse anti-Islamitische stromingen is er het dogma dat wie wil meedoen ook kan meedoen. Daardoor blijven brommers en negativo's buiten. Dat kun je gemakkelijk noemen. Dat gebeurt ook. Het wordt aangegrepen om te laten zien dat het een romantisch onhaalbaar ideaal is. Want je kan niet zomaar mensen er buiten laten en je discussieert met gelijkgestemden. Maar het toont een nieuw soort onbehagen: namelijk over mensen die zich buiten de samenleving plaatsen. Niet alleen zeuren en je buitensluiten, neem je verantwoordelijkheid dan!
4. Mensen zijn niet wars van de overheid, maar geloven niet dat daar het antwoord vandaan kan komen bij wereldwijde uitwassen en corruptie. Hoewel de werkwijze heel anarchistisch is, hoor je geen pleidooien voor het opheffen van de staat (of in elk geval krijgen die geluiden weinig weerklank). Wel is men sterk gekant tegen de globalisering. Er ligt een link met de anders-globalisten. Tegen een globalisering die zich voltrekt buiten elke politieke verantwoording. Er is op globaal niveau geen countervailing power.

Al zou OWS een oprisping blijven en wegebben, dan blijven deze ontwikkelingen toch van belang voor de toekomst. OWS is belangrijk. Zowel voor links als voor rechts! Zo laat Lessig weten in dit filmpje:

Participatie anno 2011 gaat over meedenken en niet over meedoen

2011-10-13T07:00:00.000-07:00

Henri Beunders schreef onlangs een aardig artikel over participatie anno 2011. “Het huidige bestel biedt burgers weinig mogelijkheden om betrokkenheid te tonen. Ze moeten meer betrokken worden bij de problemen van wijk, buurt, stad en land. Want dan zullen ze zich graag aanmelden als bondgenoot van de overheid.” Als je het zo leest en de gemeentelijke praktijk kent zou je je in eerste instantie verbazen. Beunders is in zijn analyse beperkt, terwijl ik zijn boodschap deel. Het betrekken vraagt echter meer dan meedenken over vraagstukken! Het gaat ook over meedoen.

Gemeenten doen vaak hun stinkende best om burgers te betrekken. Het lastige is dat gemeenten op een andere manier redeneren en dat de verwachtingen die burgers van gemeenten hebben niet stroken met de verwachtingen die gemeenten van burgers hebben. Een groot deel van de burgers stelt zich op als klant van de overheid. “Ik heb last van rotjochies in de buurt, los dat op” is een vorm van klantdenken. De verwachting dat de gemeente dat kan oplossen strookt niet met de realiteit. Maar de gemeente (en met name de politiek) heeft het daar wel naar gemaakt. De politiek is slecht in het terugleggen van vraagstukken in de maatschappij. Waar de politiek dat wel doet, rekent ze op een niet meer bestaand middenveld.

Nu proberen steeds meer gemeenten de eigen kracht van de samenleving aan te spreken. Maar die samenleving is niet meer zo eenduidig als vroeger. Terecht wijst Beunders op het verschil tussen hoog- en laagopgeleiden. De gemeente weet veel beter te schakelen met hoog opgeleiden omdat de politiek en het ambtelijke apparaat daar ook uit bestaan. Verder is de gemeente ook bang om burgers vragen te stellen omdat ze niet weten wat ze moeten doen met de antwoorden. De ambtenaren verwachten dat de gemeente het moet oplossen en zijn er niet sterk in de buurt te vragen hoe bewoners het zelf kunnen oplossen en hoe de gemeente daarbij kan helpen, bovendien is daar bij de buurtbewoners geen ervaring in en wordt de bal weer teruggespeeld naar de gemeente.

Het is te gemakkelijk om de schuld te leggen bij de politiek. De hele samenleving heeft eigenlijk de democratische gezindheid als vanzelfsprekend genomen en laten verslonzen. Steeds meer mensen hebben helemaal geen ervaring met het zelf opzetten van een organisatie, zelf bemiddelen in de buurt of zelf buurtgenoten aanspreken op gedrag en merken dat de betrokkenheid bij de buurt leuk is en ertoe doet. Terwijl vroeger van de voorlieden van een zuil democratische gezindheid werd verwacht, wordt dat nu van iedereen verwacht. Dat negeert Beunders.

Democratische gezindheid is veel meer dan bedenken (accepteren) dat de meerderheid besluit. Democratische gezindheid heeft ook te maken met je eigen verantwoordelijkheid nemen. Agenderen van problemen, argumenteren over oplossingen, ruimte bieden aan andersdenkenden en zoeken naar oplossingen die aan verschillende belangen recht doen en kijken wie wat het beste kan doen bij de uitvoering. Pas als je dat doet heeft het volk de macht. Dat is veel moeilijker dan vroeger toen we nog onderlinge waarborgmaatschappijen opzetten en woningcorporaties oprichtten, want de maatschappelijke binding van de zuilen is verdwenen.

Ik ben ervan overtuigd dat mensen aangesproken kunnen worden op hun eigen verantwoordelijkheid. Hebben ze weinig tijd? Juist mensen die drukke banen hebben zijn vaak ook betrokken in vrijwilligerswerk. Mensen die zichzelf buiten sluiten hebben best tijd. Ze hebben echter weinig vertrouwen dat ze serieus worden genomen en kunnen hun tijd dan beter besteden. Ze worden ook niet op hun eigen verantwoordelijkheid aangesproken omdat de overheid het liever zelf oplost. Hoe vaak heb ik zelf niet bij mijn kinderen het gevoel dat ik tijd kan besparen door dingen zelf te doen? Zo werkt de gemeente ook. Alleen ik heb de vaste overtuiging dat mijn kinderen kunnen leren eigen verantwoordelijkheid te nemen en ik laat hen het toch doen, ook al is dat soms lastig en past dat soms niet in mijn schema.

Dat moet de politiek en de gemeente nog leren. Door mensen die zich buitensluiten niet meer serieus te nemen verzwakt de samenleving. Hen weer verantwoordelijkheid geven is nu lastig voor hen en voor de gemeente zelf. Maar op de lange termijn is het een zegen voor de samenleving.

2011-10-10T02:23:00.000-07:00

Gisteren zag ik een documentaire over Nostradamus. Het is fascinerend te zien hoe pseudo-wetenschappelijk dit was aangepakt. Leerzaam! Het was het verhaal van iemand die wilde laten zien dat de wereld in 2012 grote rampen te wachten staat en wel op 21 december 2012. Alles stond in het teken van het overtuigen van de kijker. Gevaarlijke volksmennerij.

Ten eerste was er natuurlijk geen enkele geïnterviewde die twijfelde aan de waarde van de voorspellingen van Nostradamus. Dat zal al een zoektocht zijn geweest. Verder werd er volop vertrouwen gewonnen door te verwijzen naar de Maya's en de Egyptenaren, die uiteraard als briljante astronomen werden voorgesteld. Het mooiste was dat eerst een verhaal werd verteld om je later te kunnen laten zien dat Nostradamus dat al voorspeld had. Andersom zou het niet werken. Krijg je eerst de voorspelling te horen, dan denk je nog na over jouw verklaring. Dan lees je over vuur, honger, oorlog en drie keer totale duisternis. Dan denk je: dat gaat over van alles wat mensen vrezen.

De documentaire gaat anders. Eerst vertellen ze dat de Maya's het einde der tijden voorspellen in 2012, omdat de kalender dan stopt. Dan zeggen ze dat het wel toevallig is dat de zon dan op een lijn staat tussen de aarde het het centrum van het melkwegstelsel. (Het waren geen astronomen, maar astrologen en het is niet raar dat ze een bepaalde stand van de zon en planeten kiezen als begin en dan ook maar beschouwen als eind.) Vervolgens tonen ze beelden van honger: steeds meer mensen lijden aan honger is het idee. Daarna laten ze de inslag van een meteoor zien. En dat het idee dat de zon tussen de aarde en het centrum van de Melkweg staat een soort verduistering is. Daarna leggen ze pas de tekst van Nostradamus voor. Toevallig dat Nostradamus ook spreekt over honger, vuur en verduistering. De tekst is niet erg helder, maar je kan er in lezen wat zij willen. Dan zeggen ze dat meerdere oude volkeren spreken over vuur, duisternis en honger als grote rampen. Dat sluit aan op het idee dat vroegere volkeren minder kennis hadden maar wel een soort oerwijsheid. Eerder werd het vuur dat Nostradamus zag al als de derde wereldoorlog vertaald. Het ging om een vuurrode hemel. Dat moest China met atoombommen tegen de VS zijn. Het zou starten in 2000. Nu wordt dat vuurrode vertaald als de zon die brandt vanwege het broeikaseffect.

Natuurlijk tonen ze natuurlijk niet deze tekst:
“In het jaar 1999, de maand sept (zevende / september).
Uit de hemel zal een grote koning van verschrikking komen:
Tot leven wekkend de grote Koning van Angolmois,
Ervoor erna regeert Mars door geluk.”

Die duidelijke misser melden ze niet, wel zeggen ze dat Nostradamus de val van het communisme voorspelde. Hij voorspelde volgens velen ook de van van de Twin Towers: "In de stad York zal plaatsvinden een ineenstorting, twee tweelingbroers uiteengerukt door chaos. Terwijl het fort valt zal de grote leider vallen. Derde grote oorlog zal beginnen als de grote stad brandt." (evenmin hebben ze het over rozenbladdrankjes en -pilletjes tegen de pest, die Nostradamus maakte. Wrang is dat later zijn vrouw en kinderen overleden aan de pest)

Het sluit zo mooi aan bij de huidige tijd. Al die wetenschappers hebben het fout en verzwijgen de rampen. Je zal dus zelf moeten nadenken. Dat zelf nadenken wordt in de documentaire moeilijk gemaakt. Het geeft maar weer aan hoe beïnvloedbaar mensen zijn en hoe wankel de democratie is. De waarschuwingen voor volksmennerij zijn van alle tijden (de oude Plato waarschuwde daar al voor). Waarschuwingen over het vergaan van de wereld ook (niet eens zo lang geleden nog)

Misschien moet de voorlichting over inentingen voortaan opgebouwd worden zoals deze documentaire? Geen hoor en wederhoor, wel met beelden een denkrichting stimuleren? Niets mooiers dan het menselijk brein. Dat zou volgens mij op de lange termijn vooral schade doen. Gewoon open blijven is het beste en bewijs eisen. Het is voor dit soort dingen belangrijk om te weten dat je niet direct hoeft te bekijken of je het verhaal gelooft, maar ook te horen wat in dit geval hoor en wederhoor aangeeft.

Ik geloof dat het enige wat we kunnen doen is mensen weerbaar maken tegen beïnvloeding. Mensen geloven wetenschappers niet meer (maar wel vaak), maar gelukkig geloven ze dit soort fabeltjes ook meestal niet (maar helaas wel vaak).

Stop die rechtse hobby!

2011-10-07T01:56:00.000-07:00

De democratie is slechtste vorm van bestuur, afgezien van alle andere bestuursvormen. Zo is ook het legaliseren van drugs de slechtste vorm van drugsbeleid afgezien van alle andere beleidsrichtingen. Lastig te accepteren, maar het is helaas waar.

De Verenigde Staten alleen al besteedt ongeveer 40 miljard dollar per jaar om het aanbod van drugs te elimineren en slaagt daar niet in. Reden waarom de Economist ooit de War on drugs een "rechtse hobby" noemde (pamperen van werklozen vinden ze een linkse hobby). Een oorlog die niet succesvol is. De Global Commission on Drugs Policy schrijft daarover: The global war on drugs has failed, with devastating consequences for individuals and societies around the world. Het rapport is uitgekomen in juni 2011 en pleit voor het experimenteren met decriminaliseren. Legaliseren van drugs is volgens mij het meest kansrijke antwoord op het groeiende probleem van drugs in de samenleving. Te beginnen met cannabis.

Wat zijn redenen om drugs te legaliseren? Natuurlijk is er het argument dat liberalen en aanhangers van de vrijheid zal aanspreken. Illegale drugs zijn soms gevaarlijk tot zeer gevaarlijk, maar de meeste zijn niet zo heel gevaarlijk. De meeste gebruikers van illegale drugs gebruiken ze alleen af en toe. Ze hebben er weinig last van en het is de vraag of de staat mensen ervan moet weerhouden om deze middelen te gebruiken. Neem het Nederlandse beleid om softdrugs te gedogen: dat was eigenlijk liberaal beleid.

Maar het is verslavend, zult u zeggen? Ja zeker! Minder verslavend dan tabak, maar toch. En verslaafde gebruikers van illegale drugs geven overlast en ellende voor hun omgeving, hun familie? Ja zeker. Dat is reden om prioriteit te geven aan het voorkomen van verslaving en het behandelen van de verslaafde patienten.

Maar kunnen we dan zomaar zoiets gevaarlijks toelaten? Voorkomen dat er een aanbod is lukt niet meer, als het vroeger al lukte. Een wettelijk verbod is ook niet wenselijk omdat het verbod de prijzen opdrijft en veel ruimte biedt voor georganiseerde misdaad. Dat gaat om misdaad in het eigen land: kijk naar het totale alcoholverbod in de VS in 1919-33, een zeer profijtelijke wet voor de Al Capones van die tijd. Het gaat ook om misdaad in de producerende landen. De ellende daar is misschien nog wel groter. Kijk naar de recente moorden in Mexico.

Legaliseren gaat ondanks dat tegen je gevoel in. De commissie die zich er over boog schreef als advies: "Drug policies must be based on solid empirical and scientific evidence. The primary measure of success should be the reduction of harm to the health, security and welfare of individuals and society". Dat schrijft de commissie omdat ze ervaart dat er een hardnekkig misverstand is, namelijk dat legalisatie en decriminalisatie leidt tot groeiend gebruik van drugs.

Daarom aandacht voor het cannabisbeleid van dit kabinet. Het kabinet zet een rechtse hobby in gang waar elke wetenschappelijke basis aan ontbreekt. Verbieden werkt niet, al honderd jaar niet.
Cannabis is schadelijk? Jazeker! Ik gebruik het zelf nooit. Maar hoe schadelijk? Kijk dan eens naar deze grafiek uit het rapport over drugsbeleid. Deze week besloot het kabinet overigens om twee stoffen te verbieden: GHB en Khat met als argument dat de verslaving toeneemt. Let vooral op hun plaats op de lijst. Alsof de politie niets beters te doen heeft.

Stop de verspilling, werk aan drugsbeleid dat resultaat heeft! Het gaat in tegen de tijdgeest, het gaat in tegen het gevoel, maar voorkom verspilling en verminder de ellende: legaliseer drugs.

Wat heb ik nou aan mijn fiets hangen? (Een rekening van 175 euro!)

2011-10-04T01:31:00.000-07:00

Er staan nu 19.000 fietsen rond Utrecht CS. Dat is veel en bovendien een verheugend feit. De combinatie fiets en trein is een winnende. De NS denkt zelfs aan een verdubbeling van het aantal fietsen. Het college van B&W in Utrecht denkt deze trend tegen te gaan door betaald fietsparkeren in te voeren. Het plan is om 22.000 betaalde plekken te bouwen, terwijl de gratis fietsenrekken zullen verdwijnen.

Dit zal de overlast niet tegen gaan. Leer mij de fietsers kennen die hun fiets dan iets verder van het station gratis stallen. Ik heb even berekend wat dit betaald parkeren kost. Om de stallingen te kunnen bouwen is bovenop eerder vastgestelde budgetten een extra investering nodig van 16 miljoen euro. De jaarlijkse beheerkosten worden berekend op 3 miljoen euro. Dat kost per fietser per jaar zeker 175 euro, waarvan 136 euro alleen al aan de beheerkosten. Wat kan je niet doen voor zo'n bedrag om het fietsen te stimuleren?

Volgens de Fietsersbond zou het met bijdragen van Rijk, gemeente en NS mogelijk moeten zijn alle plaatsen gratis aan te bieden. Een variant daarop is gratis parkeren gedurende de eerste dagen en betalen na die periode van onafgebroken stallen. Ten slotte is het ook mogelijk een slimme variant te ontwikkelen met een combinatie van onbetaalde en betaalde plekken, met een duidelijk kwaliteitsverschil. De betaalde plekken zouden dan dicht bij de perrons moeten zijn en er zou veel extra service geboden kunnen worden om zoveel mogelijk fietsers te verleiden om betaald te parkeren. Veel beter naar mijn idee! Het innen van de bijdrage voor de fietsplek kost relatief veel geld, misschien is wel meer dan de helft van het geld bedoeld als inningskosten. Zonde!

Het is een raadsel waarom het college met zo'n voorstel komt. Het ontmoedigt mensen om de gemakkelijke en milieuvriendelijke vervoerscombinatie fiets-trein te kiezen. De drempel om voor de bus te kiezen is een stuk lager als het prijsverschil kleiner wordt.

Daarom steun ik van harte de petitie van de Fietsersbond: U kunt deze hier ondertekenen.

Streepjescode gezocht voor belastingdienst

2011-09-30T00:14:00.000-07:00

Het is redelijk dat ik wat terug moet doen als ik kinderopvangtoeslag krijg. Toch krijg ik de kriebels om de kinderopvangtoeslag. Ze maken mij expres onzeker met een geheimzinnige streepjes code.

Begin dit jaar kreeg ik al een brief van de belastingdienst waarbij ik het nummer van onze opvanginstelling moest opgeven. Dat nummer stond gewoon op de website van de instelling waar ze het jaar daarvoor al de gegevens voor hadden gekregen. Dat nummer zocht ik op (en met mij honderdduizenden anderen). Het nummer had de kinderopvanginstelling van de overheid gekregen. Vervolgens moest ik inloggen met mijn DIGID en dat van mijn vrouw om dat nummer door te geven.

Nu kreeg ik weer een verzoek om het jaaroverzicht van de instelling. Controle is okay. Ze hadden bovendien mijn SOFI-nummer al ingevuld. Vreemd genoeg niet het sofi-nummer van mijn kinderen. Dat halen zij zo uit de computer. Kunnen ze de brief koppelen aan mijn sofi-nummer, dan kan dat ook voor de sofi-nummers van mijn kinderen. Opgezocht dus. Een kopie gemaakt van de brief die ik van de betreffende instelling heb gekregen, het mag niet het origineel zijn, dus je moet echt even aan de slag. Ingevuld. Alles nog eens goed gelezen. In de envelop gedaan. Staat daar op de envelop: "Controleer voor u de envelop dichtplakt of het antwoordnummer en de streepjescode zichtbaar zijn." Dus de streepjescode gezocht. Geen streepjescode te bekennen. Herinner mij dat ik dat vorig jaar ook al constateerde. Voor de zekerheid brief geopend, bijlage bekeken, envelop doorzocht. Geen streepjescode!

Dichtgeplakt zonder dat de streepjescode zichtbaar was. Als dat maar goed gaat!

"Ja, dat staat er al jaren op", zegt een vriend van mij, "Er is geen streepjescode. Heb ik ook al eens over geklaagd". Maar dat ze met die klacht niets doen, geeft aan dat het geen vergissing is: dat over die streepjescode hoort toch echt op die envelop te staan.

Waarschijnlijk is het een soort loterij. Er is één Nederlander die wel zo'n streepjescode heeft. Wie dat heeft en op de envelop plakt wint waarschijnlijk extra kinderopvangtoeslag. Kunnen ze het toch nog leuker maken.

Heeft iemand die streepjescode al gevonden? Levert het wat op?

Hoe redden we de Europese Unie?

2011-09-29T00:53:00.000-07:00

Dat is de dringende vraag die Barroso stelt (oa in de Volkskrant). Verkeerde vraag!

Na verloop van tijd hebben instituties de neiging zichzelf als doel te beschouwen. Net zoals de aanval op de EU het doel lijkt te worden van euro-sceptici, zo wordt de EU het doel van de pro-Europesen. Maar het gaat helemaal niet om de EU, het vetorecht afschaffen om sneller te kunnen besluiten, een Europese president.

Terug naar het doel. Zoals in The Tablet nog eens werd benadrukt door Stephen Wall: het doel was het bevorderen van welvaart en het bevorderen van vrede door samenwerking. “The European Union is a secular organisation but its founders were Christian Democrats and at its core are values rooted in the very Christian notion of solidarity. Its members remain 27 independent countries but with a shared belief in peaceful coexistence, democracy, social justice and responsibility to the poorer nations of the world.” (hij vergeet hier even het bevorderen van welvaart door economische samenwerking en handel) Die waarden van democratie, vrede, welvaart door samenwerking en handel, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid voor armere landen zouden centraal moeten staan. Niet de structuur (federaal, Europa van de regio's, krachtig machtsblok, of wat dan ook). We kijken teveel naar de Verenigde Staten: andere achtergrond, andere geschiedenis.

Europese Unie en het afschaffen van het veto-recht van lidstaten: dat zijn niet de waarden waar je de handen voor op elkaar krijgt. Terecht niet! Maar Griekenland wordt momenteel geholpen een stap vooruit te maken. Het land werd tot 1973 nog geregeerd door een militaire junta. Net als Portugal (tot 1974) en Spanje (tot 1975). Door deze landen op te nemen in de Europese Unie (Griekenland in 1981, Portugal en Spanje pas in 1986) heeft deze Europese samenwerking de democratie en de welvaart kunnen bevorderen. Wij denken in Europa altijd in termijnen van 4 jaar, maar voor een stabiele democratie die ook nog financieel deugdelijk is moet je echt aan langere termijnen denken. Op die langere termijn zijn enorme stappen genomen. En Griekenland zou nu eindelijk gedwongen worden tot financiele discipline, er zijn mensen van de Belastingdienst naar Griekenland om te helpen. Dat zou allemaal niet gebeuren als de Grieken de drachme nog konden devalueren. (Ik heb al lang geleden geschreven over een wenselijke default (gedwongen (failliet) of vrijwillige afwaardering van de schulden))

Die hulp aan deze staten heeft ons geen windeieren gelegd. Dat is een lastig verhaal: je stopt geld in die landen en je verdient er daardoor aan? Economen zijn het over van alles oneens, maar over een ding zijn ze het eens: vrijhandel bevordert de economische welvaart. Kijk naar de groei in China door de vrijhandel te stimuleren.

Kortom: vraag niet hoe we de Europese Unie als systeem en machtsblok kunnen redden, vraag hoe we democratie, vrede, welvaart door samenwerking en handel, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid voor armere landen kunnen bevorderen.

Vertrouwen winnen door beter uit te leggen?

2011-09-27T06:58:00.000-07:00

In februari 2010 schreef de Raad voor het openbaar bestuur een advies over vertrouwen in de democratie en de noodzaak van meer horizontale interactie (tussen elkaars gelijken). Het kabinet heeft gisteren een reactie gegeven op dat rapport. Het erkent het probleem van het vertrouwen in de democratie. Het nuanceert het wel direct. Het is niet acuut omdat “De opkomst bij verkiezingen is in vergelijking met veel andere landen hoog en door de bank genomen zijn burgers niet ontevreden over de concrete prestaties van de overheid. Bovendien tonen veel burgers hun betrokkenheid bij de samenleving door er zelf actief een bijdrage aan te leveren”.

Belangrijke groepen burgers haken af
Maar, erkent het kabinet, “Uit de opkomstcijfers van verkiezingen blijkt bijvoorbeeld dat de opkomst onder burgers met een hoog opleidingsniveau beduidend hoger ligt dan onder burgers met een laag opleidingsniveau.” Met die laatste constatering dat maar een deel mee doet, slaat het kabinet de spijker op zijn kop, maar in de reactie wordt daar niets mee gedaan.

Het kabinet geeft aan dat duidelijke grenzen stellen goed is, dat het bevorderen van kennis van de democratie een weg is en dat het betrekken van belanghebbenden bij grote projecten noodzakelijk is. Het heeft het dan met enthousiasme over de Commissie Elverding en gebruik maken van Wisdom of the crowds, twee nieuwe vormen van beleid maken die nu juist precies aansluiten bij de hoger opgeleiden.

De essentie zit hem echter niet in kennis en niet in interactief opstellen van wetten. Vertrouwen winnen door nog eens beter uit te leggen helpt echt niet!

Alledaagse democratie
Volgens mij zit het in de alledaagse democratie: het teruggeven van verantwoordelijkheid en volwaardig deelnemer worden in de alledaagse democratie. Dat gaat over het met elkaar nemen van moeilijke besluiten en verantwoordelijkheid nemen voor pijnlijke beslissingen. Het past in de lijn van minder taken toetrekken naar de overheid, maar het met elkaar beslissen zie ik niet terug. “Los het zelf maar op en val de overheid niet lastig”: ik kan het mij voorstellen, maar het is geen oplossing voor het gebrek aan vertrouwen en groepen die zich afkeren van de samenleving.

Waar is de tijd dat wij eigen kruisverenigingen oprichtten, dat onderlinge waarborgmaatschappijen van ons waren? Daar hoorden ook moeilijke beslissingen bij. Elkaar aanspreken als iemand profiteur werd van voorzieningen. Als iemand een brandverzekering had, keek iedereen of de individuele deelnemers zelf ook maatregelen namen om het risico op brand te verkleinen. Het was ons geld.

Ik denk niet dat die tijd weer terug zal komen. Maar om weer deel te nemen aan de democratie moeten we wel zelf ook pijnlijke beslissingen durven nemen. Merken dat we geld maar een keer kunnen uitgeven, weten dat we zelf verantwoordelijkheid moeten nemen en dat niet iedereen te vriend is te houden.

Ik heb zelf bij onze Vereniging van eigenaren daar veel ervaring mee. Zo verhoogden we pas de kosten voor de liften met 16%. Dat werd met algemene stemmen aangenomen, omdat iedereen besefte dat er jarenlang te weinig was gereserveerd voor de liften. Het zijn onze liften, dus beseffen we dat het geen zin heeft om kosten voor ons uit te schuiven. Bij besluitvorming volgens de politieke systematiek zou er opstand zijn uitgebroken. We voelen ons dan belazerd door het bestuur, zijn boos en stemmen op de eerste de beste populist die suggereert dat er een andere, goedkope en simpele oplossing is.

Enthousiasme voor het bevorderen van democratische gezindheid
De meeste VvE's leiden echter een marginaal bestaan met anderhalve man en een paardekop. Schoolbesturen zijn allang niet meer zo lokaal verankerd. Voetbalverenigingen gaan iets beter, maar ook daar is in essentie geen sprake meer van alledaagse democratie.

Enthousiasme en inspiratie voor de alledaagse democratie, dat had ik willen lezen. Bevorderen van democratische gezindheid. In verenigingen iedereen mee laten doen, besluiten nemen over je eigen buurt in plaats van alleen schoffelen. In diverse ruimten waar besluiten genomen kunnen worden zien we een gebrek aan democratisch enthousiasme. Het is zelfs zo ver gekomen dat mensen naar de rechter stappen om de burgemeester te straffen als het niet lukt om bewijs te vinden tegen de kwajongens van de buren. Mensen kennen de democratie en de rechtsstaat wel, maar ze zijn er klant van geworden. Met de democratie zelf bemoeien ze zich niet meer.

Het kabinet slaat de spijker even op de kop, maar slaat in oplossingen de plank helaas mis.

Feitenloze politiek: aanpak op twee fronten

2011-09-26T00:00:00.000-07:00

Er is een grote groep mensen die zich niet verbonden voelt met de politiek. Af en toe horen mensen weer over een schandaal, een directeur van het COA die goud verdient, een politicus die een zonnebril declareert. "Ze kunnen me allemaal wat", denken ze en ze zullen de politici in den Haag wel eens een poepie laten ruiken. De PVV is dan hun partij. Het zijn de buitenstaanders die zich ergeren aan overlast in de buurt, het veranderen van de buurt door nieuwkomers die ze niet begrijpen. En die zonen van de nieuwkomers worden niet begrepen door hun ouders, zodat ze erger kunnen klieren dan de kinderen van Nederlandse ouders. In het plaatje zijn ze blauw. (plaatje komt van Motivaction)

Politici worden geworven onder de groep groenen en oranje: de verantwoordelijken en de pragmatici. Ambtenaren overigens ook. Zo kunnen de blauwen, groenen en oranjen allemaal hun eigen gesprekken voeren, TV kijken, websites bezoeken zonder elkaar tegen te komen. Daardoor worden ze nooit tegengesproken.

De buitenstaanders gaan zo in hun eigen sprookjes geloven, niemand die hen tegenspreekt. Eigenlijk nemen we hen dan niet serieus.
Enkele voorbeelden:
- schrap ontwikkelingssamenwerking een paar jaar en het overheidstekort is opgelost
- zet de Islamieten het land uit, dan hebben we allemaal werk
- links heeft de gastarbeiders het land in gehaald
- de euro was een grote ramp
- Balkenende en Kok hebben ons land geruïneerd

Om met het laatste te beginnen: De werkloosheid in Nederland is lager dan de meeste andere ontwikkelde landen, de rente is ook lager omdat financiers onze degelijkheid waarderen, onze pensioenen lijken in gevaar, maar het gevaar valt in het niet bij het gevaar dat de pensioenen lopen in de andere Europese landen omdat we er zelf voor gespaard hebben. Kok en Balkenende hebben de basis uitstekend op orde gehouden, maar andere gaten laten vallen.

Nederland heeft het economisch sinds de invoering van de euro zeer goed gedaan, veel geëxporteerd naar landen als Griekenland, Italië, Spanje, Portugal (ook naar Duitsland, maar zonder de euro was dat ook het geval geweest).
Aan ontwikkelingssamenwerking wordt jaarlijks 4 miljard uitgegeven. Een deel van dat bedrag wordt weer terugverdiend door de Nederlandse bedrijven die er werk voor verrichten. De overheid geeft dit jaar 257 miljard uit en krijgt 244 miljard binnen. Zelfs het overheidstekort wordt niet tot nul teruggebracht als de ontwikkelingssamenwerking wordt geschrapt. (tekort en schuld wordt wel eens door elkaar gehaald)

De meeste politieke partijen lijken op elkaar omdat de Nederlandse economie het globaal genomen goed doet. Over de basis zijn de meeste partijen het eens.

Er zijn wel - grote - verschillen van mening over verdeling van de lasten, het inspelen op de veranderende wereldeconomie, de wijziging van de verzorgingsstaat en het betaalbaar houden van de gezondheidszorg. Rechts wil een kleinere overheid om de schulden te betalen, links wil hogere belastingen. Maar niemand gelooft serieus dat Nederland er beter van wordt als we alle Islamieten het land uit gooien. Niemand kan beweren dat de PvdA de gastarbeiders het land binnenhaalden (het waren de werkgevers op zoek naar arbeidskrachten voor baantjes die de Hollanders niet wilden doen).

Maar we bereiken met deze verhalen de buitenstaanders niet. We nemen hen namelijk niet serieus. Ze worden te weinig gehoord. We herhalen hun woorden niet om aan te geven dat ze gehoord zijn en als we dat wel doen geven we niet aan wat in hun woorden onzin is en wat niet. Het is heel moeilijk discussiëren met deze boze mensen. Probeer maar eens met een geenstijl-aanhanger in debat te gaan. Dat lukt alleen als hij je kent uit het gewone leven. Van de voetbalclub, de speeltuinvereniging, het jaarlijkse barbecuefeest.

Natuurlijk lijkt de PVV het grote gevaar van de politiek, met het gescharrel met feiten, het aantal PVV-ers met een strafblad, de kopvoddentax en het "Geen cent naar de Grieken". Heel net Nederland valt over de algemene politieke beschouwingen. Dat is het ene front dat veel aandacht krijgt. Maar PVV-ers zijn gewoon provo's met wat minder beschaving. Richt je op de serieuze partijen. Waar is het PGB goed, waar loopt het uit de hand? Wat is terecht zorg die de overheid wil garanderen, wat niet? Hoe zorgen we dat iedereen het leven lang flexibel blijft leren? Hoe vuil mag Nederland zijn?

Daar is de wereld niet te winnen. Laat de PVV met rust, neem in plaats daarvan de mensen in de wijken weer serieus. Dat is het tweede front. Spreek mensen tegen als ze ongelijk hebben en laat zien wat je wel kan als ze gelijk hebben. Geef ze een eigen verantwoordelijkheid in de buurt, laat ze leren als ze op hun bek gaan en zie dat ze best veel zelf kunnen. Zeg niet "Het moet van Europa" als je gewoon diep in je hart zelf wilt saneren en de verzorgingsstaat inperken. Wees eens eerlijk. Dat levert op de korte termijn weinig op. Op de lange termijn win je er een samen-leving mee.

P.S. Dat het provo's zijn kun je zien aan de opwinding over bedrijfspoedel en doe eens normaal man. Het doet denken aan de opwinding over het uitdelen van krenten (en het oppakken van provo's die dat deden). Het is gewoon het uitdagen van het gezag.

Minderheidskabinet een goede uitkomst?

2010-08-01T23:20:00.000-07:00

Het Nederlandse stelsel werkt in zoverre goed dat Wilders zich heeft moeten committeren aan afspraken over kabinetsbeleid. Zelf had ik liever een breed kabinet gehad dat gezien de uitslag wat meer afstand tot de partijpolitieke prietpraat had kunnen tonen. Een kabinet met mensen uit VVD, CDA, D66, PvdA en GroenLinks. Maar hoe moeten we nu zo'n minderheidskabinet bekijken? Het zou namelijk wel heel goed zijn als de PVV zich bereid toont tot meer dan boosheid. Gaat dat gebeuren?

Dat het kabinet niet kan bogen op een stabiele meerderheid is vervelend, maar niet onbekend. Het vorige kabinet had in de peilingen ook geen meerderheid. Er komt meer ruimte voor de kamer, waardoor meer discussies in het openbaar gevoerd worden. Maar er komt meer partij-politiek gedoe waar we eigenlijk allemaal een hekel aan hebben. Was dat eerder beperkt tot de formatie en nieuwe thema's of bijstellingen, nu wordt het gewoonte. Dat is op zich ook overkomelijk.

Moeilijker is het om in te schatten wat de PVV gaat doen rond kopvoddentax en zo. Voor dergelijke aanstotelijke en opruiende praat komt meer aandacht. En gaat de PVV het nu ook op zich nemen om moeilijke beslissingen te verdedigen? Dat is heel belangrijk.

Want het is nodig dat mensen weer merken dat democratie wat anders is dan stemmen tellen en de meerderheid volgen. Het is ook zelf verantwoordelijkheid nemen en niet wegduiken voor moeilijke besluiten. Bij een dictatuur kun je klagen en het nergens mee eens zijn. Bij een democratie moet je accepteren dat je soms kiest uit twee kwaden. Daar ben ik niet gerust op. Het minderheidskabinet betekent namelijk snel meer koehandel.

Juist bij komende bezuinigingen is dat belangrijk: om verantwoording te geven over moeilijke keuzen. Dat moet dan niet alleen een meerderheid zijn in de kamer, maar een groep die die besluiten verdedigt tegenover de eigen kiezers, verantwoording aflegt aan de samenleving over die keuze. Op dat punt verwacht ik niet zoveel en dat is een slechte zaak met de bezuinigingen in het vooruitzicht. Het zou betekenen dat we deze periode vooral moeten uitzitten. Want dat mijn hypotheekrenteaftrek nu behouden blijft vind ik niet een mooi vooruitzicht.

In de samenleving verder bouwen aan democratische gezindheid. Dat zou komende tijd wel eens een stuk moeilijker kunnen worden.

PVV te snel uit onderhandelingen?

2010-07-07T05:36:00.000-07:00

Hans Wiegel is weer aktief. Hij vindt dat de PVV in de onderhandelingen te snel uit beeld is verdwenen. Daarmee lijkt hij PVV aanhangers gelijk te geven dat Wilders geboycot is. Bovendien denken mensen dat hij Rutte in de weg zit. Integendeel! Wiegel is een grote steun voor Rutte.

Zoals gebruikelijk hebben de onderhandelaars afgesproken niets naar buiten te brengen over de onderhandelingen. Ik heb vroeger al gemerkt dat dat buitengewoon vervelend is, want je wilt de onderhandelingen ook graag langs de band van de media spelen. Ik heb daarom zelf nogal eens de kans genomen om te herhalen waarmee ik de onderhandelingen in ging. "Ik zeg niets, maar weet dat ik vooraf zei dat de banken heel wat zullen moeten doen om ons tevreden te stellen", is dan een voorbeeld. Banken dan weer boos en ik had in de onderhandelingen weer ruimte om te zeggen dat ik met iets halfs niet kon terugkomen. Rutte krijgt van Wiegel gewoon een zetje om wat extra binnen te slepen: "ja, ik begrijp jullie, maar als ik niet meer meekrijg maakt de achterban mij af, Wiegel voorop. Dus je begrijpt dat we hier toch nog even over moeten dooronderhandelen".
Ook richting de PVV zit Wiegel goed. Hij zegt namelijk niet wiens schuld het is. Natuurlijk heeft de PVV zichzelf buiten spel gezet. Maar Wiegel begrijpt dat dat voor de VVD lastig is en voor de PVV gunstig. Volgende verkiezingen kunnen VVD-ers zeggen dat ze de enigen waren die ruimte hebben geboden. (Alsof Wilders kiezers stemmen op historisch geheugen rond de onderhandelingen, maar goed).

Nog steeds verwacht ik een kabinet met gezichten die wat buiten de traditionele politiek staan. Noem het een zakenkabinet of een extra parlementair kabinet. Tegenover een parlementair kabinet staat een extra-parlementair kabinet. Aan een dergelijk kabinet ligt niet een regeerakkoord, maar een regeringsprogramma ten grondslag en het wordt gevuld met ministers die niet door de partijen naar voren worden geschoven. De Tweede Kamerfracties kunnen eventueel wel bij de formatie betrokken zijn, maar dat hoeft niet. Als fracties bij de formatie betrokken zijn, nemen zij een afwachtender houding aan. Zij 'wachten op de daden van het kabinet'. Dit neemt niet weg dat zij in het algemeen hun eigen bewindslieden wel zullen steunen.
Voor de critici: ja, ik weet dat dat sinds 1939 niet meer is voorgekomen en dat het kabinet Den Uyl ook iets van een extra-parlementair kabinet had.

Nachtmerrie, ramp, knettergek

2010-07-04T23:24:00.000-07:00

Ik houd er niet zo van, maar het is in het buitenland veel gebruikelijker dan hier: je politieke tegenstander knettergek noemen en rampen voorspellen. Als er eentje begint, wint hij blijkbaar stemmen en de rest kan niet meer achterblijven. Het past bij tweepartijsystemen. De winnaar zal toch zonder de ander kunnen regeren, dus elkaar tot op het bot ergeren en elkaar voor rotte vis uitmaken staat regeren niet in de weg. Dat is lastiger in Nederland en tegenwoordig ook in Belgie, Engeland en Duitsland.
Wilders is niet op enige nuance te betrappen. Voor de kiezers is dat duidelijk. Lekker zwart-wit wereldbeeld. De vraag is niet of Wilders moet dimmen (dat beslist hij zelf wel). De vraag is of anderen mee moeten doen. Dan moeten ze wel bedenken dat Nederland altijd in coalities geregeerd moet worden. Maak je Rutte uit voor een slapjanus, dan zal hij in een kabinet niet erg geneigd zijn je wat politieke ruimte te geven. Het gevolg voor Wilders is een zelfverkozen isolement, want bij verkiezingen ook weer uitgebuit wordt. Veel invloed heb je er niet mee.

Leukste voetbalsite

2010-07-03T07:18:00.000-07:00

Eigenlijk is bovenstaande versie van het voetbal een stuk leuker. Je krijgt meteen de spannendste momenten. Het is alleen jammer dat het zo lang duurt, voor je de doelpunten kunt bekijken. Voordeel is dat je niet door saaie voetbalmomenten heen hoeft en dat je ook geen commentaar hoeft aan te horen.

Wat dachten jullie van Brazillie tegen Nederland? Hier te zien:

300.000 voor een wedstrijd voetballen

2010-07-02T01:11:00.000-07:00

De Nederlandse spelers krijgen 3 ton per persoon als ze de wedstrijd tegen Brazilie winnen (zie nu.nl). Ik weet niet of mensen dat gek vinden, waarschijnlijk niet. Het levert de spelers natuurlijk nog veel meer op. Je waarde als speler wordt hoger als je in het WK verder komt. Dat zal al snel een miljoen per speler zijn.
Maar kijk nu eens naar de bankbonussen. Daar was toch terechte woede over? Natuurlijk doen ze hun best. Natuurlijk is het een opsteker voor Nederland en waarschijnlijk profiteert de economie er ook nog van. Het zal wel niet meer zonder kunnen. Maar ik zou wel eens alle argumenten tegen hoge bonussen in het bedrijfsleven langs willen lopen en vergelijken met deze bonussen. Het enige argument dat echt geldig is, is dat het korte termijndenken stimuleert. Dat is hier nu juist geen probleem.
Waar zijn eigenlijk de Abe Lenstra's van nu?

TNT maakt prijs verhogen gemakkelijker

2010-07-02T00:53:00.000-07:00

TNT Post maakt prijzen verhogen gemakkelijker. Voortaan staat er geen euroaanduiding meer op de postzegels, maar een cijfer. Op postzegels voor brieven of kaarten tot en met 20 gram staat een 1. Elk jaar kunnen nu de prijzen omhoog.

Tot nu was het voor TNT Post altijd lastig om verhogingen door te voeren. Het wekt irritatie en je kunt het niet elk jaar doen, anders weten mensen niet meer hoeveel er op een postzegel moet. PTT Post heeft het altijd redelijk netjes gedaan. De post kost ons als consument en belastingbetaler minder dan elders in Europa. Dat komt ook doordat de tarieven onder een percentage moeten blijven, maar vergeleken met andere landen deed TNT Post en zijn voorganger het altijd goedkoop. Dat lijkt nu over.

Concurrentie? Niet in het gebied van de consumentenpost: er staan geen brievenbussen van concurrenten. Bedrijven kunnen met grotere hoeveelheden wel kiezen voor andere bezorgers. Om die concurrentie aan te gaan kan TNT Post nu de consumenten wat meer laten betalen om het voordeel te gebruiken om de bedrijven te kunnen behouden. Tariefsverhogingen bij consumenten gaan dus naar voordelen voor bedrijven.

Gelukkig sturen we nu niet zoveel meer, maar let er wel op dat de brievenbussen en de mogelijkheid elkaar snel wat te sturen niet verdwijnt.