Jimmy Wales, de oprichter van Wikipedia, heeft een boek geschreven over vertrouwen (De 7 regels van vertrouwen). Eigenlijk krijgt dat thema in de wereld op het moment te weinig aandacht. Onze wereld heeft vertrouwen hard nodig om te kunnen blijven functioneren. En dat vertrouwen neemt af.
Belasting verminderen of niet?
Discussies over de
overheid gaan eigenlijk op rechts vooral over veiligheid als basis en
hoeveel belasting we moeten betalen, maar daarmee wordt de werkelijke
basis gemist. Traditioneel pleit links voor een grote en rechts voor
een kleine overheid. Veel belasting of weinig belasting, daar lijkt
het over te gaan.
Ook de
nachtwakersstaat wil vertrouwen bevorderen
Laten we die
kleine minimale overheid bekijken. Moet het een nachtwakersstaat
zijn, een minimale overheid die zich beperkt tot de veiligheid
(politie/leger), rechtszekerheid en openbare orde? Maar zelfs die
minimale overheid is ultiem gericht op vertrouwen. Als je niet
vertrouwt op de politie moet je zelf een groepje organiseren om je te
beschermen. Als je niet vertrouwt op de voedselkwaliteit moet je het
zelf gaan verbouwen. Als je niet vertrouwt op de rechtszekerheid doe
je alleen zaken met bekenden. Geen vertrouwen betekent minder welvaart.
Links en rechts moeten zich zorgen maken over vertrouwen in onze complexe
samenleving.
Eigen volk eerst?
Is dat volk dan wel betrouwbaar?
Het is logisch dat - als de
overheid niet vertrouwd wordt - de roep om “eigen volk eerst”
opkomt. Dat klinkt namelijk vertrouwd. Maar kunnen we vertrouwen hebben in ons eigen volk? Is dat
niet veel te makkelijk geroepen? Als we kijken naar Defend The Netherlands is
het blijkbaar geen probleem om de brandweer de weg te versperren en
volksvertegenwoordigers te bedreigen en met vuurwerk te bekogelen. De
meeste mensen zijn betrouwbaar, maar er zijn altijd rotte appels, ook
in ons “eigen volk”.
Interessant dat Nederland welvarend werd toen er gebouwd moest worden aan vertrouwen in een land met verschillende religies.
Complexe,
welvarende samenleving vraagt vertrouwen
Dat overheden
gericht zijn op het bouwen van vertrouwen is logisch als je bedenkt
dat overheden een reactie zijn op steeds complexere, anoniemere
samenlevingen en dat een complexere samenleving pas welvarend kan
worden als er betrouwbare overheid is. Niet alleen de overheid, maar ook wijzelf moeten daar aan werken. Volgens Jimmy Wales met regels als "om vertrouwen te krijgen moet je vertrouwen geven" en "met beleefdheid kom je verder" om maar wat simpels en aansprekends te noemen.
De Edelman Trust Barometer toont dat nationalisme toeneemt (Eigen Volk) en vertrouwen in anderen afneemt. Het rapport spreekt over een 'crisis van isolement'. (het hele rapport is wel een leestip). Het constateert een grotere groep die geen eerbied heeft voor feiten, meer polarisatie - ook op de werkvloer-, afnemende openheid voor innovatie en uiteindelijk minder welvaart. Het is ook daarom dat de huidige afbraak van vertrouwen in de wereld een grote bedreiging is.
De wikipediaoprichter doet in de NRC dan ook een stevige uitspraak die mij raakte:
“Als deze internationale vertrouwenscrisis doorzet, wachten ons nieuwe donkere Middeleeuwen.”
Ik vrees dat hij gelijk heeft.
