Ik wens PVV, NSC, VVD en BBB veel sterkte

 Natuurlijk kunnen we lang nadenken over wat Wilders wil en zeggen dat de kiezer heeft gesproken en dat dat dan maar moet gebeuren. We gaan plotseling allemaal sterke vrouwen als Sigrid Kaag een heks noemen en relschoppers moeten een knieschot krijgen, journalisten noemen we gewoon tuig van de richel, we maken bezwaar tegen Nederlanders van Turkse afkomst in het openbaar bestuur, kortom, we nemen de zaken waar Wilders echt voor staat over. Hij heeft dit namelijk allemaal echt gezegd en er nooit excuses voor aangeboden. We kunnen ook kijken naar wat de kiezers van Wilders willen. Dat lijkt mij persoonlijk belangrijker. Wat gebeurt er dan?

Voetbalsupporters
Ik zie de PVV-kiezers een beetje zoals ik ook kijk naar voetbalsupporters. Gewone jongens die in het heet van de strijd voor hun idool in de politiek applaudisseren zoals fans als een van de voetballers van hun club een zware overtreding begaat. Het zijn gewone jongens die zien dat ze geen huis hebben, hard moeten werken of chronisch ziek zijn en niet aan de slag komen en hun buurt zien veranderen. Als hun club overwonnen is zien ze geen probleem de Barcaccia-fontein te vernielen en winkelruiten in te gooien. Kijken ze terug, dan bedenken ze dat dat toch niet zo slim was. Tja, sorry, ze waren boos.

Nu heeft hun PVV gewonnen en dat is vanuit democratisch oogpunt een felicitatie waard. Maar wat nu?

Gevolgen van populistische maatregelen
Zo zijn ze als kiezer boos over de EU en willen ze er wel uit. Wilders wil dat wel regelen, om dan later te kunnen beseffen dat Nederland als handelsland heel veel geld verdient met de handel met Duitsland, Frankrijk en België. Om dan vervolgens te bedenken dat dat niet zo slim was. Ook willen ze alle migranten weren en de AOW naar 65 jaar. Wilders is bereid de grenzen te sluiten. Om vervolgens later te bedenken dat in de zorg geen nieuwe instroom van arbeidskrachten is. Onze apotheek (waar overigens ook vrouwen met een hoofddoek werken) moet al de openingstijden beperken omdat er te weinig mensen zijn die er kunnen werken. En wat jammer dat in het onderwijs handen tekort zijn doordat de leerkrachten met de AOW vertrekken, wat ook nog veel geld kost. 

Bovendien blijkt de zorg onbetaalbaar te zijn geworden met de herintroductie van verzorgingstehuizen, afschaffing van het eigen risico, de tandarts in het basispakket, geen wachtlijsten in de jeugdzorg en tegelijk alles wat overgewicht voorkomt als betutteling afgewezen is. 

In Duitsland beginnen ze ook te beseffen dat er toch wel wat extra handen nodig zijn. Er wordt door de WRR al jaren gezegd dat de kosten van de zorg weliswaar een probleem zijn, maar de arbeidskrachten een veel groter probleem worden. Tja, sorry. 

Gevolgen van verkeerde bestrijding van criminaliteit
Als ze bestolen zijn wijzen ze naar de mensen met een kleurtje en ze roepen dat er hard ingegrepen moet worden, minimumstraffen moeten komen en dat taakstraffen niet meer kunnen. Vervolgens merken ze dat er te weinig rechters zijn, de gevangenissen duur zijn en vol lopen. Ook blijkt uit onderzoek dat daders na een gevangenisstraf 80% vaker meer strafbare feiten plegen dat mensen met een niet vrijheidsbenemende straf en dat de kosten 4x zo hoog zijn. De criminaliteit blijk fors te groeien, terwijl de kosten fors stijgen! Tja, dat was niet helemaal de bedoeling. O, en dan blijkt ook nog dat die asielzoeker die moord op Marianne Vaatstra toch niet heeft gepleegd. Tja, had je net alle asielzoekers zwartgemaakt en dan blijkt het een foutje. Misschien helpt die strenge aanpak en zwartmakerij ons toch niet verder. Het blijkt gewoon uit wetenschappelijk onderzoek! 

Gevolgen van ongeremd autorijden
Oeps, dan blijkt Nederland ook nog te vervuilen met al die vieze auto's in de steden, meer mensen krijgen klachten aan de luchtwegen. Misschien was schone lucht door middel van milieuzones geen slecht plan.

Gevolgen van het verbieden van de Koran
Vreemd, die mensen die naar een moskee gaan en niet de bijbel maar de koran lezen. Nu wil Wilders de koran verbieden en aanhangers van de Islam die mogelijk een Jihad voorstaan preventief oppakken. Daar voelen de kiezers wel voor. Maar dat zal polarisatie geven en vervolgens juist meer aanhangers brengen van een polarisatie tussen moslims en niet-moslims, Er komen meer aanhangers van de strenge lijn. Mensen raken gebrouilleerd met de buren. Scholen moeten extra inzet plegen om pesten tegen te gaan. Bij een inval in de burgemeesterswoning van Ahmed Aboutaleb wordt een koran gevonden: straf! Justitie kan al dat werk om de koran te vinden en de mensen te veroordelen niet aan. Oei, dat was niet helemaal de bedoeling. Misschien toch weer bij elkaar op de thee gaan en de boel bij elkaar houden. Dat is wat anders dan de onderbuik zegt.

Denk even na voor je op je onderbuik afgaat
Wilders zorgt voor het vuurwerk op het voetbalveld. Laten we Wilders zijn gang gaan, dan is het als de Barcacciafontein en de winkelruiten: het was even leuk en daarna zit Nederland met de schade die bijna niet meer te herstellen is. Eerst denken en dan doen.

Met het oog op de toekomst
Het is dan aan politici om vooruit te kijken en te voorkomen dat mensen tegen elkaar opgezet worden en uitgaven in de toekomst uit de hand lopen. Nederland moet een prettig land blijven waar mensen goed met elkaar omgaan, werk hebben, kunnen wonen en zorg kunnen krijgen. Dan zou je dus eerder moeten denken aan een slimmere aanpak van migratie, criminaliteit, zorg, milieu dan de onderbuik en zondebokpolitiek. 

Ik zit daardoor altijd links van het midden, maar ik weet dat een ruime meerderheid daar anders over denkt. Maar kom niet aan de rechtsstaat, kijk naar de gevolgen van beleid en ga zorgvuldig om met ons geld!

Mijn hoop is dat vooral Pieter Omtzigt stand houdt, maatregelen zoekt die werken en de rechtsstaat niet aantasten. Ik wens de VVD, NSC, BBB en PVV veel sterkte met de formatie.

Verkiezingscampagne: het gaat niet om inhoud

Wie verkiezingen beschouwt als een debat over inhoud met voorstellen voor de toekomst komt elke keer weer van een koude kermis thuis. Dat gevoel bekruipt mij deze campagne weer. Het gaat zelfs niet over personen. Het gaat over percepties over personen. 

Echte Nederlanders weer op 1
Neem Wilders. Wilders toont zich van zijn meest coöperatieve kant deze verkiezingscampagne. Dat kan hij makkelijk doen. De meeste kiezers van hem weten waar hij voor staat. Eigenlijk doet het er niet wat hij zegt, als de asielzoekers maar geweerd worden en de Islam maar een probleem blijft. Niemand die zijn verkiezingsprogramma leest. De titel is al genoeg: Nederlanders weer op 1! (De stemmer zal dan niet Nadia Bouras, Farid Azarkan, Ibtihal Jadib of Yesim Candan voor ogen hebben, maar Henk en Ingrid, wat zijn kiezers als "echte Nederlanders" zullen zien.) Uit niets blijkt dat Wilders milder is geworden. Wie het verkiezingsprogramma leest vindt daar nog steeds programmapunten die rechtstreeks tegen de Grondwet in gaan. “Geen islamitische scholen, korans en moskeeën”. Ook het preventief opsluiten van sympathisanten van de Jihad is tegen de Grondwet. Overigens opvallend dat preventief opsluiten van mensen met Nazi-sympathieën nergens staat. 

Het programma is ook onbetaalbaar. De PVV heeft het niet laten doorrekenen, maar met verlaging van belastingen, afschaffen eigen risico in de zorg, verlagen van de AOW-leeftijd naar 65 houd ik mijn hart vast  Het is niet goed te berekenen omdat het vrij vaag is en er onhaalbare voorstellen in staan, maar dat er veel beloofd wordt zonder de rekening te presenteren is duidelijk.

Maar het gaat helemaal niet om programma's en concrete en haalbare politieke beloften!

Omtzigt als nieuwe held
Zo is de enorme steun voor Pieter Omtzigt niet gebaseerd op zijn gedachten die volgens hem het allerbelangrijkst zijn: goed bestuur. Hij wil bijvoorbeeld als allereerste concrete programmapunt het instellen van een Constitutioneel Hof. (hij heeft er niet heel veel, want benoemt vooral zaken als “menselijke maat” en “ruimte voor een nieuwe aanpak”) 

Ik kan mij trouwens vaak vinden in de punten over het bestuur, maar denk niet dat hier zijn voorspelde verkiezingsoverwinning op gebaseerd is. “Het aanpakken van maatschappelijke problemen vraagt om goede inhoudelijke doordenking, het doorzien van samenhang tussen vraagstukken en kennis van wat mogelijke maatregelen in de uitvoeringspraktijk”, helemaal mee eens!. Ik zou dan ook direct een doorrekening van zijn programma verwachten. Nee, zijn populariteit dankt hij aan zijn onbuigzaamheid tegenover de regering. Dat hij dan ook nog een maximaal getal noemt voor migranten is (zo lees ik op discussiefora) helemaal top. Toen ik ooit op zo'n forum inbracht dat ASML zijn voorstellen lastig zou vinden, kreeg ik als reactie dat hij “alleen de mensen wil verminderen die ons bakken met geld kosten”. Omtzigt is immers de held en zijn fans zijn nogal eens hooligans die zonder kennis van zaken hun held steunen.

Hooligans, hobbits en vulcans
De term Hooligans komt van filosoof Jason Brennan. Hij deelt de kiezers in in hobbits (die bezig zijn met hun eigen leven en niet om politiek geven), hooligans en vulcans. Hooligans weten meer dan hobbits, maar ze zijn politieke fans: zeer bevooroordeeld in hun beoordeling van informatie en afwijzend tegenover tegengestelde standpunten. Ze missen ook het analytische vermogen om informatie te beoordelen. Ze lezen en horen alleen wat ze al geloven. Waarschijnlijk komt het meeste wat ze lezen van Facebook en X. De vulcans hebben emotie uitgesloten en zijn vooral rationeel, baseren zich op wetenschappelijke gegevens en calculeren. Brennan wijst op de gevaren van de hooligans en bepleit vervolgens een nieuw regeringssysteem: de epistocratie, de heerschappij van de goed geïnformeerden, dat beter zou zijn dan democratie. De macht aan de vulcans dus. Of de aristocratie. 

Ik griezel van dat idee, maar als je de discussies op politieke fora volgt, bekruipt je wel die gedachte.

Accepteer de mix van emotie, ratio en weinig interesse
Als je er even over nadenkt weet je dat niemand mag bepalen over anderen of ze goed geïnformeerd zijn. Als Star Trek-fan, weet ik dat je je nooit moet laten regeren door Vulcans. In de politiek gaat het om je eigen omgeving, je emoties en je ratio, de mix. De kracht van de democratie is juist dat iedereen mee stemt.

Dus moeten we het doen met mensen die de nieuwe held volgen, eerst Caroline van der Plas, daarvoor Thierry Baudet. Nu Pieter Omtzigt. Met als stoorzender Wilders.

Voor Omtzigt pleit dan wel dat hij de PVV uitsluit omdat de PVV de rechtsstaat niet eerbiedigt.

Feiten, Hamas, Israel en elkaar bestrijden

Het is altijd lastig als feiten in tegenspraak zijn met je overtuiging. Als de feiten niet welgevallig zijn, zie je ze liever niet. Vervolgens bestrijden mensen elkaar met feiten die de ander niet wil zien. Zo gaat het ook met feiten in de conflicten tussen Israël en Hamas. Veel discussie zonder einde.  (Voor alle helderheid om aan te geven waar ik sta: Israël heeft het recht zich te verdedigen en de actie van Hamas was een terroristische en IS-achtige aanval. En Israël negeert al jaren VN-uitspraken, de situatie in Gaza is onacceptabel en Israël moet het oorlogsrecht in acht nemen.)

Cognitieve dissonantie
Cognitieve dissonantie is het verschijnsel dat mensen er niet van houden om verkeerde keuzes te maken als de feiten die je onder ogen zou moeten zien niet kloppen met jouw keuzen en overtuigingen. In zijn boek A Theory of Cognitive Dissonance uit 1957 stelde Leon Festinger dat mensen streven naar het verkleinen van dissonantie en daarvoor hun opvattingen of gedrag aanpassen (of de feiten). In het klein gaat het om voorbeelden als een ijsje of chocolade. We weten dat het een dikmaker is, maar we weten onszelf steeds weer te overtuigen dat eentje niet zo erg is. Het zou ons maar al te welkom zijn als er een onderzoeker komt die zegt dat dat ijsje of die chocolade helemaal niet slecht is. Zo'n wetenschapper krijgt naast professionele kritiek veel aanhang en volgers op twitter. 

En hoe meer mensen jij kent die dat hebben gehoord en geloven, hoe moeilijker het voor jezelf wordt om daar niet in mee te gaan.

En zo zijn er dus tal van meningen en geloven die blijven bestaan. Nu zelfs meer dan vroeger, omdat het makkelijker is een (soms fout) onderzoek te vinden en veel fans te krijgen die het met je eens zijn. Neem het teruggetrokken artikel (gewoon fraude) over vaccins die autisme veroorzaken, dat nog steeds een rol speelt in de discussie over vaccins. Mensen willen gewoon dat artikel geloven om zich niet te hoeven laten prikken. In de coronatijd zagen we mensen die de vreemdste medische claims maar al te graag voor waar aannamen om de feiten aan te passen en hun overtuiging te kunnen behouden. Maar was het kabinet ook niet veel stelliger dan de wetenschappers die ze zeiden te volgen? 

Je eigen feiten wegen het zwaarst
Vervolgens bestrijden partijen elkaar met feiten. Ieder haalt eigen feiten naar voren. Bijvoorbeeld dat iemand overleed na een vaccinatie of een ernstige bijwerking had. Feiten pakken die in je straatje passen en dan elkaar voor rotte vis uitmaken.

Zo zie ik ook cognitieve dissonantie bij het conflict tussen Israël en de Palestijnen om maar meteen het zwaarste thema te pakken van deze maand dat eigenlijk al decennia doorzeurt. Het valt mij op dat de discussie gaat over feiten die in straatjes passen. Ik zie langskomen hoe erg Palestijnen lijden onder de bezetting door Israël. Dat je dan weerloze feestgangers gaat vermoorden kan bijna niet in overeenstemming met je overtuiging zijn, dus dat negeer je. Of de meest vreselijke verhalen van wat Israëlische kolonisten deden. Dat kan bijna ook niet in overeenstemming met je overtuiging zijn. In beide gevallen die je weerloze mensen die de dupe zijn van maatregelen van Hamas, extremistische kolonisten of de Israëlische regering. Dat onschuldige mensen daar onder lijden is een feit dat je liever negeert. 

Hoe kom je nader tot elkaar?
Hoe kun je dan nog tot elkaar komen? De feiten zijn ongemakkelijk voor overtuigingen, feiten zijn vaak ingewikkeld, wetenschappers houden mitsen en maren en voorbehouden, dus met feiten overtuig je mensen niet meer. Wat kan een andere weg zijn om nader tot elkaar te komen?

Misschien moeten we starten met de acceptatie dat we ook zelf te maken hebben met cognitieve dissonantie. We hebben een bepaalde flexibiliteit nodig om te leren omgaan met de tegenstrijdigheden in de wereld. Deze gedachte biedt ons een kans om deze "tegenstrijdigheidskracht" op kleine, goedkope manieren te oefenen. Het idee is dat we wat vaker onze aandacht vestigen op de redenen waarom we ervoor kiezen om onze overtuiging niet te willen aanpassen aan de feiten. We zien dat vliegen slecht is voor het milieu en dat we het toch doen. Een dergelijke denkoefening kan een middel zijn om ons vermogen te versterken om innerlijke en uiterlijke conflicten op te lossen ter voorbereiding op grotere uitdagingen.

Geen strijd opzoeken 
We gaan elkaar dan niet bestrijden om de grote en kleine “zondigheid”. Eigenlijk is het een variant op “wie zonder zonden is, werpe de eerste steen”. Je kunt heel vaak tegen Trumpaanhangers zeggen dat Trump niet wetenschappelijk of consistent is, maar je kunt beter kijken waarom hun steun voor Trump zo groot is en kijken of je dat probleem aan kunt pakken. Waarom willen mensen Trump zo graag geloven? Wat drijft klimaatontkenners? 

Waarom vieren Palestijnen feest als weerloze mensen door Hamas zijn vermoord? Want jij wilt zelf toch ook wel eens graag geloven dat iemand gelijk heeft? Wat is daar de achtergrond van?

Oplossingen in plaats van strijd
Want we kunnen beter zoeken hoe we wel om kunnen gaan met de tegenstrijdigheid. Bijvoorbeeld door vliegen net zo te belasten als andere mobiliteit of door korte vluchten te verbieden. Of door te werken aan achterstanden, of door mensen die veel last hebben van de energietransitie te helpen. Door te kijken of de oorlogen in Israël wel tot een oplossing leiden die recht doet aan waar mensen boos over zijn.

Dan gunnen we iedereen zijn eigen momenten van zwakheid, zijn emoties, zijn woede. We erkennen dat en zoeken naar manieren om de wereld te verbeteren in plaats van te strijden om je eigen interpretatie of je eigen negeren van feiten.