Onderwijsprestaties stortten omlaag (en AI als gevaar en kans)

Net terug van vakantie tipte de ‘NRC vandaag’-podcast een aflevering van “Zo simpel is het niet” over de dalende onderwijsprestaties van Nederland. Dalend? Zeg maar gerust vrije val. En doordat het al een tijd aan de gang is, valt de aandacht weg.

Waar Nederland rond 2003 nog uitstekend presteerde op leesvaardigheid, is de daling sindsdien groter dan in omringende landen. In Rekenvaardigheid en Lezen hoort Nederland bij de landen waar de scores het hardst gedaald zijn. Om het erger te maken: bijna alle leerlingen scoorden slechter in Rekenvaardigheid, maar leerlingen met een achterstand gingen harder achteruit. De daling in wiskundeprestaties was in de vmbo-basis bijna vier keer zo groot als in het vwo. Dit is dus een proces dat al jaren aan de gang is.

In Rekenvaardigheid scoort Nederland (493) nog wel hoger dan het gemiddelde (472), in Lezen bungelt Nederland inmiddels ergens onderaan en ging de score van 513 in 2003 naar 459 onder de 485 van de OECD gemiddeld in 2022.

Ik hoop dat mensen de grafieken nog begrijpen .... Bovenstaande grafiek uit de PISA publicatie toont de ontwikkeling van de prestatie in de loop der jaren van het PISA- onderzoek (klikken voor vergroting)

Wat kunnen we doen?
De podcast heet niet voor niets “Zo simpel is het niet”. Er is niet één simpele oplossing. Er is een lerarentekort, er is veel vrijheid voor scholen om zelf te kiezen terwijl wat werkt niet helemaal duidelijk is. De mobiel moet uiteraard de les uit. En de grootste winst valt te behalen op het Vmbo.

Maar het zit ook in de samenleving, er is weinig respect voor leraren en de betrokkenheid van ouders en de jongeren zelf kan beter. Alleen al het vragen hoe het op school was, door de ouders, helpt (en dan niet de aandacht van “ja, die leraar is niet goed snik, ik ga hèm de les wel lezen”, toon als ouders respect.). Jongeren een eigen taak laten formuleren en volgen of dat lukt, helpt.

AI als kans en gevaar
AI is nog niet in de cijfers opgekomen, maar is zowel een groot gevaar als een kans. Het grootste gevaar is wat je 'uitbesteed denken' zou kunnen noemen: Leerlingen die taken als samenvatten of essay-schrijven volledig aan AI overlaten, lopen het risico hun eigen schrijf-, lees- en kritische denkvaardigheden niet (voldoende) te ontwikkelen. Ze hebben niet over oplossingen nagedacht, hebben niet hun best gedaan de teksten te begrijpen en zijn hun oplossingen binnen de kortste keren vergeten.

Maar AI is ook een kans. Toen ik nog bijles wiskunde gaf, viel mij op dat leerlingen in 4 of 5 HAVO en VWO basale vaardigheden uit de burgklas al lang kwijt waren. Daar kwam je al doende heel snel achter. Precies daar zou AI kunnen helpen: AI maakt het mogelijk om onderwijs echt op maat te bieden. Een leerling kan een AI-tutor gebruiken om een lastig onderwerp, zoals integreren of differentieren, te laten uitleggen op een manier die hij of zij begrijpt. een leerling gaat pas door naar de volgende stof als hij de huidige stof écht beheerst . Een voorbeeld uit de praktijk: studenten in China die een AI-tutor gebruikten, scoorden een half cijferpunt hoger op examens.

Voorbereid op de toekomst
De prestaties van jongeren op school hebben uiteindelijk invloed op de economie. Wie goed wil scoren in de economie van de toekomst, zal goed moeten scoren op schoolprestaties.

P.S. Dit is inderdaad niet nieuw. Ik schreef er hier eerder (in 2023) over en gaf wat rekenvaardigheidsopdrachten, zoals het quizmaster-dilemma