vrijdag 2 maart 2012

Niet zo korte termijn gericht: kijk naar gemeenten


Het is opvallend hoe langzaam de werkelijkheid doordringt tot de landelijke politiek. De VVD houdt nog vast aan de 3% limiet voor het begrotingstekort, maar verder heeft iedereen wel door dat dat slechts een richtinggevend cijfer is. Misschien moet Stef Blok nog even te rade gaan bij Wiegel, onder wiens medebewind het tekort snel opliep. De landelijke politiek verwijt het bedrijfsleven wel eens teveel op de korte termijn te denken, maar zelf is ze er heel erg goed in. Natuurlijk moeten de financiën deugdelijk beheerd worden. Laat de landelijke politiek eens kijken wat ze in de gemeenten doen. Daar is de vraag of er een aanmerkelijk en structureel tekort ligt veel belangrijker dan de raming voor het ene jaar.
 
Gemeenten mogen geen tekort hebben, de 3%-grens ligt bij hen op nul. Maar zo star kan het natuurlijk niet zijn, daarom kijkt de provincie niet naar het tekort van het jaar, maar vooral naar de meerjarenraming. De provincie als financieel toezichthouder vindt de meerjarenraming veel interessanter! 

Dat is dan ook de eerste les: kijk naar de meerjarenraming in plaats van de jaarlijkse begroting. (Bij het rijk denken we dan aan structurele hervormingen om de financiën op peil te krijgen: de woningmarkt, de arbeidsmarkt, de AOW en de zorg). Je moet niet extra bezuinigen als het jaar daarna het alweer beter gaat. Je kijkt dan ook of uitgaven nu in de toekomst misschien geld gaan opleveren. Een wasmachine kopen om niet meer naar de wasserette te moeten bespaart geld, maar kost je even wat extra's. In het baten-lastenstelsel dat de gemeenten hanteren is ook duidelijker verschil mogelijk tussen investeringen en gewone uitgaven. Daar zien we de kosten van de wasmachine als jaarlijkse kosten terug in plaats van de grote uitgave in het jaar dat je hem koopt. (Wat JanMastwijk van het CDA lang bepleitte) Dat inzicht is bij de rijksbegroting veel beperkter.

De tweede les: van de provincies is dat je niet direct bij moet springen, maar eerst de inkomsten moet maximaliseren. Als je geen grote overheid wilt, kan dat natuurlijk tijdelijk. Gemeenten krijgen geld uit belastingen en het Gemeentefonds. Komen ze in de problemen, dan is er een de mogelijkheid een beroep te doen op een extra uitkering. Een aanvullende uitkering wordt slechts verleend indien de algemene middelen van de gemeente aanmerkelijk en structureel tekort zullen schieten om in de noodzakelijke behoeften te voorzien, terwijl de eigen inkomsten van de gemeente zich op een redelijk peil bevinden. Bij het rijk denken we dan aan de solidariteitstax voor veelverdieners, of een Solidaritätszuschlag zoals Duitsland dat deed na de hereniging. Links zal eerder kiezen voor de veelverdienerstax, rechts voor de generieke. Je kunt natuurlijk de BTW verhogen. Een belastingverhoging voor veelverdieners heeft echter minder gevolgen voor de consumptie dan een BTW-verhoging. Zeker als je die tijdelijk invoert, zodat veelverdieners niet naar het buitenland gaan verhuizen of nieuwe fiscale trucs ontwerpen.

Natuurlijk kijkt een landelijke politicus niet naar een gemeente, die is te klein en is hem te min. Maar het zou best handig zijn om iets bescheidener te zijn en ook naar de gemeenten te gaan voor advies.Zij verliezen de lange termijn niet uit het oog.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen