maandag 8 december 2014

Test je gemeente: over de cirkel van de democratie en burgerkracht

De democratie is meer dan stemmen alleen. Het is geen Voice of Holland waar je degene die je niet bevalt wegstemt en verder niets doet. Steeds meer dringt het besef door dat het ook met doe-het-zelven te maken heeft. Daarom is er in gemeenten meer aandacht voor het nemen van initiatieven. Het het vanuit de gemeente faciliteren of niet in de weg staan: blijkbaar moeten we burgerkracht meer kansen geven. De gemeenteraad hoeft en kan niet alleen zorgen voor de democratie. Het gaat er om hoe zij de netwerken in de stad aansluiten op het democratisch proces van de gemeente.

Maar de democratie heeft meer kanten. Zo is een belangrijk onderdeel van de democratie het agenderen, ook wel de pluralistische democratie: het bepalen van de agenda van de gemeente. Dat kan opkomen vanuit burgerinitiatieven, maar ook meer traditionele actiegroepen die aandacht geven aan zaken die wat uit het zicht waren verdwenen. Een tweede onderdeel is het onderhandelen door middel van open debat: de deliberatieve democratie. Een derde onderdeel is de competitieve democratie: het winnen van stemmen zou je kunnen zeggen, het voice of Holland of Expeditie Robinson-onderdeel van de democratie. Deze krijgt de meeste aandacht, eens in de vier jaar dan. Wat vaak in gemeenten vergeten wordt, is dat ook na het besluit nog wat moet gebeuren. Het vierde onderdeel gaat dan om de verantwoording over resultaten: de verantwoordende democratie. Het gaat dan om het controleren en beoordelen van resultaten, duiden van resultaten en aan de mensen in buurten en wijken uitleggen wat er is gedaan en wat daarvan is gelukt.Hoe betrekt de gemeente burgers daarbij?

Het is een cirkel, want na de verantwoording komt de vraag op of de plannen bijgesteld moeten worden. Moet er ergens harder aan getrokken worden? Of bleek een instrument niet zo succesvol als eerst gedacht? Zijn er bijwerkingen van gemeentelijk beleid? Wat wordt de nieuwe agenda?

Bij het beoordelen van gemeenten en de netwerkdemocratie kijk ik daarom graag of deze vier onderdelen terug zijn te vinden in het beleid. Het helpt ook de gemeenten een zelfanalyse te maken om te zien of er onbedoeld witte vlekken zijn in het beleid.

Daarnaast is natuurlijk de vraag aan de orde of bepaalde zaken wel in de gemeenteraad moeten komen. Kunnen buurten daar niet beter zelf voor zorgen? Dat is de doe-democratie. En het interessante is dat uit die doe-democratie weer nieuwe elementen komen voor de pluralistische democratie: initiatieven, maar ook agenderen van voorheen uit beeld gebleven problemen. Zo versterkt ook de Doe-democratie de cirkel van de democratie van plannen, besluiten, uitvoeren en controleren naar bijsturen.



In onderstaande tabel kom ik tot een format om gemeenten te kunnen beoordelen op hun aandacht voor de netwerkdemocratie.Iedereen kan voor de eigen gemeente een oordeel proberen te geven met plusjes of minnetjes. Ik heb tevens een speelse test hiervoor online gezet: hier 20 vragen (of de korte versie hier, 10 vragen)

Onderdeel democratie Soort activiteiten Oordeel
Pluralistische democratie Initiatieven die inspelen op vergeten onderwerpen, buurt- en wijkschouw



Gezamenlijke initiatieven met aandacht voor de verschillende belangen

Deliberatieve democratie Gebruik maken van kennis in de stad en daarbuiten (stadsgesprekken, buurtdebatten, braindrainsessies)



Invloed op beleid met adviesgroepen, expertmetings
Eigen agenda en deliberatie burgers via G1000




Inbreng bij de begroting, vb door burgerbegrotingsforum

Competitieve democratie Referendum (keuzereferendum, correctief referendum
Zonder invloed van gemeente over je eigen buurtbegroting besluiten


Verantwoordende democratie Controle op de uitvoering vb burgervisitatie, buurtportiers



Verantwoording resultaten met ICT-nieuwsselectie, gesprek over burgerjaarverslag, Burgers actief uitnodigen met "bezoek de raad" (Vb: nieuwe vormen pdf)

Doe- democratie Ruimte voor zelfbeheer



Initiatieven voor buurtopbouwwerk als participatiekracht klein is

Doe hier een test van je gemeente om te zien of je gemeente klaar is voor de netwerkdemocratie!Of doe de korte versie hier

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen