Eigen risico in de zorg

Het invoeren van een eigen risico is een geval apart. Het wordt vaak getypeerd als het bevorderen van kostenbewustzijn: behandelingen zijn niet gratis! Dat is maar een zeer beperkt onderdeel van het verhaal. Als de zorg geen markt is, moet je pleiten voor eigen risico.

Een van de grote thema's in de campagne is de betaalbaarheid van het groeiend beroep op zorg. De kostenstijgingen zijn fors en het aantal gebruikers stijgt. Dat komt doordat er meer behandelingen mogelijk zijn, meer ziekten chronisch geworden zijn en er meer ouderen zijn. Die stijging is gepoogd te beperken door marktwerking te introduceren: verzekeraars kunnen kritisch zorg inkopen en letten op de centen. Maar dan kunnen mensen niet meer zelf voor de ziekenhuizen kiezen die zij willen. Een nog groter probleem is de schaarste van goede medici. Alles wat schaars is wordt duur op de markt, wat volop aanwezig is, wordt goedkoop.

Dan pakken we de slogan “De zorg is geen markt”. Deze verwijst naar de ideologie van solidariteit. We proberen te zorgen voor mensen die dat nodig hebben, want we hopen dat anderen ook voor ons zorgen als wij dat nodig hebben. Bij solidariteit hoort ook een gevoel van saamhorigheid. Solidariteit is “Het bewustzijn van saamhorigheid en bereidheid om de consequenties daarvan te dragen.” Solidariteit vraagt dat gevoel van saamhorigheid. Dat lukt niet als mensen zich aan die solidariteit onttrekken. Nu kun je je in Nederland niet aan de bekostiging onttrekken. Maar wat je wel kunt doen is op kosten van anderen de duurste zorg kiezen of op andere wijze de kosten laten oplopen. Denk aan het niet op komen dagen bij afspraken, gewoon doorroken als je moet stoppen, je pillenkuur niet afmaken of voor de zekerheid diverse scans eisen terwijl alle experts zeggen dat het niet nodig is. Dat is niet solidair!

Hoe moet je ervoor zorgen dat mensen bereid blijven te betalen voor anderen? Door die onnodige zorg te beperken en laten zien dat iedereen het zijne doet om de kosten te beperken. Dat lukt in een zo anonieme maatschappij als de onze niet gemakkelijk. Daarom is bedacht een prikkel te introduceren om zuinig te zijn. Die prikkel is het eigen risico. Die prikkel is in Nederland laag in vergelijking met andere landen. Natuurlijk moet je daarna de zorg niet ontoegankelijk maken. Lage inkomens kun je compenseren. GroenLinks doet dat bijvoorbeeld, de PvdA ook, meen ik. Natuurlijk zijn er betere methoden, zoals iemand die zonder goede reden niet op komt dagen bij een afspraak laten betalen en misbruik van de spoedeisende hulp in rekening brengen, zoals D66 voorstelt, is uitstekend. Solidariteit zonder marktwerking vraagt wat van de mensen die zorg krijgen. Vroeger was het heel gewoon dat mensen zich beperkten. Nu is die vrijwillige beperking weg.

Wat doet een grote voorvechter van solidariteit? “We gaan het eigen risico in de zorg niet verhogen, maar juist fors verlagen. Zo snel als het financieel mogelijk is schaffen we het eigen risico af.” Dat klinkt aardig, SP, maar op de lange termijn neemt de steun voor solidariteit verder af. De PVV protesteert ook fel tegen het eigen risico "De Kunduz-coalitie is volledig op de verkeerde weg met de bizarre verhoging van het eigen risico". Wie in de toekomst wil bouwen op solidariteit, vraagt aantoonbare manieren om wederkerigheid zichtbaar te maken. Het eigen risico hoort daarbij! 

P.S. Wellicht wil een rechtgeaarde kapitalist zich kunnen verzekeren zonder eigen risico? Dat mag, maar dan moet hij flink in de buidel tasten.
P.S. 2 Er zijn landen waar de kosten voor de gezondheidszorg veel hoger zijn. De zorg is best houdbaar. Verder wordt er gelukkig kritisch gekeken wat er vergoed wordt in het basispakket. Dat laatste is ook goed voor de steun voor solidariteit! De werking van maagzuurremmers en cholesterolverlagers is nooit overtuigend aangetoond. Goed dus dat die uit het pakket gehaald zijn 

P.S in 2016. Inmiddels is het eigen risico verder ter discussie gekomen. Bijvoorbeeld omdat mensen zorg mijden door het eigen risico. Dat was natuurlijk juist de bedoeling, alleen moest het gaan om onnodige zorg en of dat zo is weten we niet, want is niet onderzocht. Wat gaan GroenLinks en SP doen om wederkerigheid te stimuleren? 

Een land, verdeelde mensen

Nederland is net als veel andere landen een verdeeld land. Boven de rivieren en onder de rivieren, katholiek en protestant, arm en rijk, of moderner: autochtoon en allochtoon, hoog opgeleid en laag opgeleid. Tot zover niets nieuws. Het is interessant te zien hoe zelfs de Tachtigjarige oorlog nog meespeelt in het denken en het vertrouwen in de overheid. Zo bestonden Brabant en Limburg nog niet als provincies in de republiek der 7 Verenigde Nederlanden. Dat kun je nu nog terugzien.

Maar met de nieuwe verdeling is iets aan de hand en dat heeft te maken met het individualisme. Door het individualisme willen mensen niet meer vast bij een club horen en voelen ze zich niet automatisch verbonden met een politieke partij. Ze zijn mobieler en zoeken hun vrienden verder weg, maar meer gelijkgestemd. Die diversiteit leidt niet tot een zeer gemêleerde bevolking, maar juist tot een tweedeling zonder verbinding. Je kent PVV stemmers? Dan ken je er veel! Je kent GroenLinks of D66-stemmers? Dan ken je geen PVV-stemmer. Dat betekent dat mensen altijd weer bevestigd worden in hun mening en weinig een andere wereld voorgeschoteld krijgen. Dat geldt dus ook voor de partijen: het is niet meer zo dat de PvdA, CDA en VVD elk hun eigen verhaal horen uit de mond van laagopgeleide leden, ze horen dat via de SP en de PVV (of diverse belangenbehartigers). De directe verbinding is weg, waardoor de inleving er ook niet meer is. 

De Volkskrant gaf zelfs een test rondom de leefstijl: je leefstijl zou je opleiding en stemgedrag verraden. ( Doe nu de online test http://bit.ly/OQvgNB arbeidersklasse of hoogopgeleid?)

Geem probleem? Wel. Er is behoefte aan inleving in elkaar. Democratie is immers niet alleen stemmen en een meerderheid halen, het gaat er om met elkaar komen tot betere oplossingen! Hoe richten we de samenleving in? In plaats van meer geld naar x of y!

Kun je op basis van je leefstijl weten hoe je stemt? Doe nu de online test http://bit.ly/OQvgNB . Waarom niet de economie, maar de samenleving van belang is? Lees mijn eerdere blog hier

Tenenkrommend journaille

De politici ontvangen nogal wat kritiek, maar de journalisten kunnen er ook wat van. Vandaag in de Volkskrant gelezen: Per saldo trekt GroenLinks het meeste geld uit voor kinderopvang en bezuinigt SGP het meest op de toegankelijkheid. “Een algemeen stemadvies is echter lastig, omdat de situatie per gezin verschilt”. Dat is de verdwazing ten top!

Ik begrijp hieruit dat de redacteur meende dat mensen een stemadvies moeten krijgen om er persoonlijk het beste uit te komen. De journalisten zijn tezeer gericht geraakt op het kopen van een camera of mobiele telefoon: welke je kiest hangt af van je eigen situatie. Genegeerd wordt dat het daar bij verkiezingen toch niet voor bedoeld was. Bovendien wordt hier niet gerekend met de inbreng van partijen in onderhandelingen: daar zal je zien dat GroenLinks verder wil gaan dan andere partijen, maar op welke wijze het geregeld wordt is natuurlijk niet zeker.

Politieke partijen zoeken naar het toegankelijk maken van kinderopvang. Maar als ik dit artikel moet geloven, moet je als je geen jonge kinderen hebt maar niet GroenLinks stemmen: je geld zou wel eens niet naar jouw gezin kunnen gaan. 

Het is overigens niet het enige tenenkrommende dat ik meemaakte. Dat politici elkaar voor leugenaar uitmaken kan ik nog wel plaatsen. Dat Dominique van der Heyde Rutte ook al een jokkebrok noemt is toch wel stuitend. De debatten zijn een wedstrijdje geworden: wie kent de doorrekening van de andere programma's het best. Een kleine vergissing wordt dan uitvergroot tot Leugen. Zegt Roemer's vrouw: hoeveel bezuinigde de SP ook alweer op defensie? "1 miljard of zo  dacht ik", zegt Roemer. Zegt zijn vrouw "Leugenaar!" "Hebben we nog pindakaas in huis?" "Ik dacht wel van" "Leugenaar!"