dinsdag 22 januari 2013

Open data en vertrouwen op burgertoezicht

Gisteren was ik op het symposium Open data Open Spending van de Algemene Rekenkamer. Idee was dat elke Nederlander wil weten of zijn belastinggeld goed wordt besteed, zeker in tijden van forse bezuinigingen. De digitalisering van de media en de opkomst van open data bieden grote mogelijkheden. Kunnen open data leiden tot betere verantwoording van publiek geld en uiteindelijk tot een betere overheid?

Rekenen op het oog van de meester
Diverse mooie voorbeelden kwamen aan de orde. Ik denk dat deze ontwikkeling zeker doorzet. Britse burgers kunnen via www.wheredoesmymoneygo.org tot op detailniveau de besteding van hun belastinggeld nagaan. Dat gaat in Nederland ook komen. Maar leidt dat ook tot een betere overheid? Gaan burgers de overheid controleren en tips geven ter verbetering?

Dit burgerperspectief komt met horten en stoten steeds terug. En de mogelijkheden zijn er zeker. Zo zou de Fietsersbond deze winter mensen kunnen laten twitteren over fietspaden die niet gestrooid zijn, voeg de locatie toe en je krijgt een prachtig overzicht van de wel en niet goed gestrooide fietspaden. Vergelijkbaar met de Uksnowmap. (http://uksnowmap.com/) die op basis van tweets aangeeft waar en hoeveel het sneeuwt. 

Burgers kunnen dus zeker bijdragen aan een beter toezicht. En zelfs de gedachte dat burgers mee kunnen kijken kan leiden tot verbetering.Het oog van de meester maakt het paard vet. Het VK heeft er besparingen mee ontdekt.

Soms moet je niet rekenen op burgers
Er zijn ook mensen die juist er op wijzen dat burgers op de overheid willen vertrouwen. En die hebben natuurlijk ook gelijk! Men zou kunnen zeggen dat de cafébrand in Volendam (2000/2001) en de vuurwerkramp in Enschede (2000) de teruggang inluidden, weg van het burgerperspectief, terug naar de overheid. Deze gebeurtenissen waren veel voor overheden een reden om het toezicht wat steviger neer te zetten. Bouwen zonder de regels na te leven werd harder aangepakt. Bij een brandgevaarlijk café dient de overheid niet te wachten op tips van burgers. De burgers moeten er op kunnen vertrouwen dat onder toezicht staande organisaties de wet naleven. Burgers zijn daarbij nog steeds een belangrijke tipgever. Rekenen op het burgerperspectief en horizontale verantwoording gaat te ver.

Burgertoezicht en sectoren
Wanneer moeten we nu juist rekenen op de overheid en de formele toezichthouder, wanneer op onszelf? Waar een specialist keuzen maakt die zeer specifiek zijn kan (alleen) een expert het hele proces nagaan en zien of de keuze correct was. Dat kunnen burgers en bedrijven juist niet. Denk aan het organiseren van een grote manifestatie: een echte specialist weet waar mensen heen zullen rennen, hoe mensen reageren onder paniekomstandigheden. Om nog maar niet te spreken van vliegtuigonderhoud. Dat laat je ook niet over aan burgers (hoewel het vrijgeven van data of en wanneer controles en onderhoud hebben plaatsgevonden heel goede prikkels geven). 

Daar staat tegenover dat bij het onderhoud van de openbare ruimte, in de verpleging en verzorging, in het onderwijs en het toezicht op woningcorporaties een wereld te winnen is. Als een expert nodig is om te controleren of iets degelijk is, moet je niet rekenen op burgers, maar als een burger kan controleren of iemand gestrooid heeft of het vuil meegenomen, moet je daar gebruik van maken. Eerder schreef ik al over het verschil tussen toezicht door technocraten, burgers en collegiaal toezicht (plaatje uit Waarom technocraten het land niet kunnen redden. ) Daar heb ik een indeling gemaakt die kijkt naar bendodigde expertise (specificiteit) en aantal keren dat er transacties zijn (transactionele intensiteit)

Open data bieden veel meer mogelijkheden dan ik hier in een blogje kan beschrijven, maar er is een wereld te winnen. Alles op een hoop gooien en altijd rekenen op horizontaal toezicht (van burgers en bedrijven) is echter niet op zijn plaats. Waar burgers al komen en snel iets kunnen zien is het zonde niet van oplettende burgers gebruik te maken.  

Prima dat de Algemene Rekenkamer die discussie verder voedt. 

Meer
http://www.verbeterdebuurt.nl/  meldingen doen openbare ruimte

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen