maandag 10 december 2012

Vier kansen om te ver door te slaan als overheid

We zien in de tijden vaak een slingerbeweging. Mijn vraag is nu: waar gaan we te ver doorslaan? 

Van collectief naar individueel, van gerichtheid op geld naar gerichtheid op innerlijke verrijking, van bedrijven als boosdoeners naar bedrijven als redders. Dat slingeren kunnen mensen redelijk goed, groepen iets minder en de politiek en overheid helemaal niet. Vandaar dat de overheid vaak gezien wordt als een mammoettanker. Je moet op tijd een klein beetje bijsturen. Je ziet niet goed of je al te ver bijstuurt, maar als je niet oplet draai je wel langzaam, maar te ver door. Waarin zou de overheid de komende jaren doorslaan? Ik heb vier suggesties.

  1. Geen risico nemen
In de jaren 2000 tot 2007 dachten mensen dat de economie door zou groeien. Er werd gesproken over het Goldilocks-scenario: anders dat vroeger zou door de internetrevolutie de economische groei voortzetten zonder dat na 7 jaren van groei ook 7 jaren van krimp zouden komen. Velen namen te grote risico's, leenden teveel, banken namen teveel risico's, hypotheekgevers namen teveel risico. Het gevolg was dat banken gered moesten worden door de overheid. Nu is risico helemaal uit de mode. Banken moeten hun balans versterken en mensen moeten hun hypotheek aflossen. Risico raakt uit de mode. Vergeten wordt dat het gaat om de verhouding rendement en risico en dat zonder risico's minder winst mogelijk is. Geen risico nemen is onverstandig.

  1. Zelf verantwoordelijkheid nemen
Lang is mensen verantwoordelijkheid afgenomen. Ze werden beschermd en er werd een vangnet gemaakt voor de mensen die niet aan het werk kwamen of in armoede moesten leven. Maar het aanbod schiep vraag en mensen merkten dat ze als ze uit het vangnet zouden proberen te komen, ze hun financiële zekerheid zouden verliezen. Er zijn altijd voorzieningen voor mensen die misbruikt kunnen worden. Door de anoniemere samenleving was geen goede controle mogelijk om te toetsen of iemand het vangnet nodig had. Nu is het weer in de mode om de verantwoordelijkheid terug te leggen bij de mensen zelf. Mensen moeten hun leven leven weer in eigen hand nemen. Vergeten wordt dat er veel mensen zijn die niet de hoge productiviteit kunnen opbrengen die de huidige arbeidsmarkt vraagt. Het gaat niet alleen om de individuele inzet, maar ook om de omgeving. “It takes a village to raise children” en niet alleen de ouders. Sommige ouders zijn uitstekend in staat hun kinderen te helpen, er zijn er ook die dat niet kunnen. De samenleving en structuur kunnen in de weg zitten of er missen gewoon capaciteiten en competenties

  1. Agressie en criminaliteit een etnisch probleem
Jongeren hebben altijd onrust veroorzaakt, zo werd in de jaren 80 te vaak opgemerkt over overlast door jongeren met een andere etnische achtergrond. En een grote onrust over culturele veranderingen werd afgedaan met vreemdelingenhaat. Die vreemdelingenhaat zal er zeker ook geweest zijn, maar verdrongen werd dat er wel degelijk ook een etnisch-culturele kant zat aan de problemen. Inmiddels wordt erg veel aandacht gegeven aan de culturele achtergrond. Criminaliteit en overlast kan ook voorkomen uit een zwakke positie op de arbeidsmarkt, drugsverslaving en dropout-gedrag. Vergeten wordt nu dat niet alle jongerenoverlast veroorzaakt wordt door etnische scheidslijnen. Ouders uit verschillende culturen hebben heel veel gemeenschappelijk. Jongeren ook.

4. Van individualisme terug naar gemeenschappelijk

Stadslucht maakt vrij, zeggen ze wel eens. Die individuele vrijheid werd steeds meer gewaardeerd: weg uit de sociale controle, ruimte om je eigen ding te doen. Dat is doorgeschoten naar egoïsme, zelfverrijking en hufterigheid. Mensen denken recht te hebben om anderen stelselmatig te mogen beledigen of om door hard te werken belachelijk hoge inkomens op te strijken. De gemeenschap en wat je kunt betekenen voor de gemeenschap gaat weer een grotere rol spelen. Sociale controle wordt weer herkend als deugd om te zien of iemand de boel vernielt. Maar binnen een gemeenschap zijn grote verschillen tussen mensen. Het vereist nogal wat wijsheid om de verschillen tussen mensen te waarderen en er ruimte voor te bieden. In groepsbesluiten kunnen de belangen van individuen geschaad worden.


Iemand nog aanvullingen of schrapvoorstellen?

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen